હિન્દુ ધર્મમાં પૂજા અને ઉપાસનાનું વિશેષ મહત્વ છે, પરંતુ આ ભક્તિ ત્યારે જ ફળદાયી બને છે જ્યારે તે શાસ્ત્રોક્ત વિધિ મુજબ કરવામાં આવે. ઘણીવાર શ્રદ્ધાળુઓ અજાણતા પૂજામાં એવી વસ્તુઓનો ઉપયોગ કરે છે જેની શાસ્ત્રોમાં સખત મનાઈ છે. ધાર્મિક વિદ્વાનોના મતે, અશુભ અથવા વર્જિત ચીજવસ્તુઓ અર્પણ કરવાથી પૂજા અધૂરી રહે છે અને તે ઘરમાં નકારાત્મક ઉર્જાનો સ્ત્રોત બની શકે છે. ભગવાન હંમેશા પવિત્રતા અને સાત્વિકતાના આગ્રહી હોય છે.
ભગવાન ભાવના ભૂખ્યા છે, આડંબરના નહીં
શાસ્ત્રોમાં સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ છે કે પરમાત્મા માત્ર સાચા ભાવ અને નિખાલસ મનથી ધરાવેલી વસ્તુઓ જ સ્વીકારે છે. જો મન શુદ્ધ ન હોય તો મોંઘા નૈવેદ્ય પણ નિરર્થક છે. પૂજામાં ભાવ અને પવિત્રતા જ સર્વોપરી છે. છતાં પણ, ભૌતિક રીતે પૂજા કરતી વખતે નીચે મુજબની બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખવું જોઈએ:
1. અશુદ્ધ સામગ્રીનો ત્યાગ: પૂજા સ્થળ કે મૂર્તિની આસપાસ જો ગંદકી હોય તો તે પૂજાનું ફળ મળતું નથી. ભગવાનને કોઈ પણ વસ્તુ અર્પણ કરતા પહેલા તેને શુદ્ધ જળથી સાફ કરવી અનિવાર્ય છે. સ્વચ્છતા વગરની પૂજાથી દોષ લાગે છે, માટે સામગ્રીની પવિત્રતા જાળવવી ખૂબ જરૂરી છે.
2. વાસી અથવા કરમાયેલા ફૂલ: દેવી-દેવતાઓને હંમેશા તાજા અને સુગંધિત પુષ્પો જ અર્પણ કરવા જોઈએ. શાસ્ત્રોમાં સડેલા, કરમાઈ ગયેલા કે જમીન પર પડેલા ફૂલો ચઢાવવાની મનાઈ છે. આવા ફૂલો અશુભ માનવામાં આવે છે અને તેનાથી પૂજામાં વિઘ્ન આવી શકે છે.
3. તામસિક અથવા અશુદ્ધ ભોજન: રસોઈમાં બનેલી જૂની વાનગીઓ કે ખરાબ થઈ ગયેલું અન્ન ક્યારેય ભગવાનને ભોગ તરીકે ન ધરવું જોઈએ. ઈશ્વરને હંમેશા તાજો અને પવિત્ર પ્રસાદ જ ધરાવવો જોઈએ. અશુદ્ધ ભોજન અર્પણ કરવું એ ભગવાનનું અપમાન ગણાય છે.
4. વર્જિત ધાતુના પાત્રો: પૂજામાં ક્યારેય પ્લાસ્ટિક કે અશુદ્ધ ધાતુના વાસણોનો ઉપયોગ ન કરવો જોઈએ. ભગવાનને જળ કે ભોગ ધરાવવા માટે તાંબુ, પિત્તળ, ચાંદી અથવા સોના જેવી પવિત્ર ધાતુઓના પાત્રો જ ઉત્તમ માનવામાં આવે છે. સ્ટીલ કે લોખંડના વાસણોનો ઉપયોગ ટાળવો હિતાવહ છે.
શાસ્ત્રો મુજબના આ નાના પણ મહત્વના નિયમોનું પાલન કરવાથી જીવનમાં સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિનું આગમન થાય છે.
