હિંદુ ધર્મમાં શંખને અત્યંત પવિત્ર અને શુભ માનવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર શંખનો સંબંધ ભગવાન વિષ્ણુ અને ધનની દેવી માતા લક્ષ્મી સાથે છે. તેથી જ ઘણા લોકો પોતાના ઘરના મંદિરમાં શંખ સ્થાપિત કરે છે અને પૂજા દરમિયાન તેનો ઉપયોગ પણ કરે છે. જ્યોતિષ અને વાસ્તુશાસ્ત્રમાં પણ શંખને વિશેષ મહત્વ આપવામાં આવ્યું છે. એવી માન્યતા છે કે શંખને યોગ્ય દિશામાં અને યોગ્ય રીતથી રાખવાથી ઘરમાં સકારાત્મક ઊર્જા, સુખ-સમૃદ્ધિ અને શાંતિ જળવાઈ રહે છે. જોકે, શંખને ખોટી રીતે રાખવાથી શુભ ફળ મળતું નથી એવી પણ ધાર્મિક માન્યતા છે. અહીં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી ધાર્મિક અને વાસ્તુ માન્યતાઓ પર આધારિત છે. તેને વૈજ્ઞાનિક રીતે પ્રમાણિત માનવામાં આવતી નથી.
ઘરના મંદિરમાં એક શંખ રાખવો કે બે?
જ્યોતિષશાસ્ત્ર અનુસાર ઘરના મંદિરમાં એક સાથે બે શંખ રાખવા શુભ માનવામાં આવતા નથી. એવી માન્યતા છે કે બે શંખ સાથે રાખવાથી તેમની ઊર્જા પરસ્પર ટકરાય છે, જેના કારણે ઘરમાં કલહ અને વાસ્તુદોષ જેવી પરિસ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે. તેથી પૂજાઘરમાં એક જ શુભ શંખ સ્થાપિત કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.
દક્ષિણાવર્તી શંખનું શું મહત્વ છે?
વાસ્તુ અને જ્યોતિષ અનુસાર દક્ષિણાવર્તી શંખ ખૂબ શુભ માનવામાં આવે છે. એવી ધાર્મિક માન્યતા છે કે તેને મંદિરમાં સ્થાપિત કરવાથી શુક્ર ગ્રહ મજબૂત બને છે અને તેના શુભ પ્રભાવથી ઘરમાં ધન, વૈભવ અને સમૃદ્ધિમાં વધારો થાય છે. ઘણા લોકો માતા લક્ષ્મીની કૃપા મેળવવા માટે પણ દક્ષિણાવર્તી શંખની સ્થાપના કરે છે.
વગાડતા શંખથી પૂજા કેમ ન કરવી?
પૂજા દરમિયાન જે શંખનો ઉપયોગ ફૂંકવા અથવા વગાડવા માટે કરવામાં આવે છે, તે જ શંખથી ભગવાનનો અભિષેક કરવો અથવા જળ અર્પણ કરવું યોગ્ય માનવામાં આવતું નથી. ધાર્મિક માન્યતા મુજબ શંખ વગાડ્યા પછી તે પૂજાકાર્ય માટે ઉપયોગમાં લેવો શુભ માનવામાં આવતો નથી. તેથી અભિષેક અને જળ અર્પણ માટે અલગ શંખ રાખવાની પરંપરા જોવા મળે છે.
શંખ કઈ દિશામાં રાખવો જોઈએ?
વાસ્તુશાસ્ત્ર અનુસાર શંખને હંમેશા ઘરના મંદિરમાં ઈશાન ખૂણામાં (ઉત્તર-પૂર્વ દિશા) રાખવો જોઈએ. ઈશાન ખૂણાને દેવતાઓની દિશા માનવામાં આવે છે. એવી માન્યતા છે કે આ દિશામાં શંખ રાખવાથી ગુરુ ગ્રહ મજબૂત બને છે, આધ્યાત્મિકતા વધે છે અને ઘરમાં સકારાત્મક ઊર્જાનો પ્રવાહ જળવાઈ રહે છે.
રાહુ-કેતુના દોષ માટે શું કરવું?
ધાર્મિક માન્યતા મુજબ મંદિરમાં રાખેલા શંખમાં દરરોજ ગંગાજળ અથવા સ્વચ્છ પાણી ભરી રાખવું શુભ માનવામાં આવે છે. બીજા દિવસે આ પાણી ઘરમાં છાંટવાથી રાહુ-કેતુના અશુભ પ્રભાવ અને નજરદોષથી રાહત મળે છે એવી માન્યતા છે. આ ઉપાય ઘણા લોકો શ્રદ્ધાપૂર્વક અનુસરે છે.
શંખ રાખવાની સાચી રીત શું છે?
જ્યોતિષ અનુસાર શંખનો ખુલ્લો ભાગ હંમેશા ઉપરની તરફ રાખવો જોઈએ અને તેનો અણીદાર ભાગ ભગવાનની પ્રતિમા તરફ રહે તે રીતે ગોઠવવો જોઈએ. એવી માન્યતા છે કે આ રીતે શંખ સ્થાપિત કરવાથી ઘરમાં સકારાત્મક ઊર્જા જળવાઈ રહે છે.
સાથે જ શંખને ક્યારેય સીધો જમીન પર ન રાખવો જોઈએ. તેને હંમેશા તાંબા અથવા પિત્તળના સ્ટેન્ડ પર રાખવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા મુજબ આ ધાતુઓ સૂર્ય અને ગુરુ ગ્રહ સાથે સંબંધિત માનવામાં આવે છે અને મંદિરમાં શુભ ઊર્જા જાળવવામાં મદદરૂપ બને છે.
