ભારતના ઈતિહાસમાં 15 ડિસેમ્બરની તારીખ એક યુગપુરુષની વિદાય તરીકે અંકિત છે. આઝાદ ભારતના પહેલા નાયબ વડાપ્રધાન અને ગૃહમંત્રી સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલનો આ નિર્વાણ દિન છે. જેમણે વિખેરાયેલા રજવાડાઓને એક તાંતણે બાંધીને અખંડ ભારતનું નિર્માણ કર્યું તેવા લોખંડી પુરુષે 1950માં મુંબઈ ખાતે અંતિમ શ્વાસ લીધા હતા. આજે દેશભરમાં આ મહાન નેતાને તેમની પુણ્યતિથિ નિમિત્તે યાદ કરવામાં આવી રહ્યા છે અને તેમના રાષ્ટ્ર નિર્માણના કાર્યને બિરદાવવામાં આવી રહ્યું છે.
અખંડ ભારતનું સ્વપ્ન સાકાર કરનાર શિલ્પી
આઝાદી સમયે ભારત 562 જેટલા નાના મોટા રજવાડાઓમાં વહેંચાયેલું હતું. તે સમયે દેશને એકસૂત્રતામાં બાંધવાનું કામ અત્યંત કપરું હતું પરંતુ સરદાર પટેલે પોતાની કુનેહ અને દ્રઢ ઈચ્છાશક્તિથી આ અશક્ય કામને શક્ય બનાવી દીધું. તેમણે રાજા રજવાડાઓને સમજાવીને ભારતીય સંઘમાં જોડાવા માટે તૈયાર કર્યા. જૂનાગઢ અને હૈદરાબાદ જેવા રાજ્યોમાં પણ તેમણે સમયસૂચકતા વાપરીને ભારતનું સાર્વભૌમત્વ જાળવી રાખ્યું. તેમના આ ભગીરથ કાર્યને કારણે જ આજે આપણે કાશ્મીરથી કન્યાકુમારી સુધીના એક અખંડ ભારતમાં શ્વાસ લઈ રહ્યા છીએ.
ખેડૂતોના મસીહા અને સત્યાગ્રહના પ્રણેતા
ગુજરાતના નડિયાદમાં 31 ઓક્ટોબર 1875ના રોજ જન્મેલા સરદાર પટેલ માત્ર રાજનેતા જ નહીં પરંતુ ખેડૂતોના સાચા સાથી પણ હતા. બારડોલી સત્યાગ્રહ દરમિયાન તેમણે ખેડૂતો પર થતા અન્યાય સામે અવાજ ઉઠાવ્યો અને અંગ્રેજ સરકારને ઝુકાવી દીધી. આ સત્યાગ્રહની સફળતા બાદ જ ત્યાંની મહિલાઓએ તેમને સરદાર નું બિરૂદ આપ્યું હતું. ગાંધીજી સાથે ખભેખભા મિલાવીને તેમણે આઝાદીની લડતમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.
સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી દ્વારા વૈશ્વિક સન્માન
સરદાર પટેલના આ અમૂલ્ય યોગદાનને કાયમ માટે જીવંત રાખવા ગુજરાતમાં નર્મદા નદીના કિનારે કેવડિયા ખાતે તેમની વિશ્વની સૌથી ઊંચી પ્રતિમા સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી નું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું છે. 182 મીટર ઊંચી આ પ્રતિમા આજે એકતાનું પ્રતીક બની ગઈ છે. દર વર્ષે તેમની જન્મજયંતિ એટલે કે 31 ઓક્ટોબરને રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. આજે તેમની પુણ્યતિથિએ દેશના ખૂણે ખૂણેથી લોકો તેમને નમન કરી રહ્યા છે અને તેમના આદર્શોને યાદ કરી રહ્યા છે.
સિવિલ સર્વિસના જનક
ઘણા ઓછા લોકો જાણે છે કે સરદાર પટેલને ભારતીય સિવિલ સર્વિસના જનક માનવામાં આવે છે. આઝાદી પછી વહીવટી તંત્રને સુદ્રઢ બનાવવા તેમણે ઓલ ઈન્ડિયા સર્વિસીસની સ્થાપના પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમનું માનવું હતું કે એક મજબૂત અને નિષ્પક્ષ વહીવટી તંત્ર જ દેશની કરોડરજ્જુ બની શકે છે. 1991માં તેમને મરણોત્તર ભારત રત્ન થી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા. આજે પણ તેમના વિચારો અને કાર્યપદ્ધતિ યુવા પેઢી માટે પ્રેરણારૂપ છે.
