સરદાર સરોવર નર્મદા ડેમને લઈને મહત્વપૂર્ણ અપડેટ સામે આવી છે. ડેમની જળસપાટીમાં છેલ્લા 24 કલાક દરમિયાન 26 સેન્ટીમીટરનો નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. ઉપરવાસમાં થઈ રહેલા વરસાદના પગલે નર્મદા નદીમાં પાણીની આવક સતત વધી રહી છે, જેના કારણે સરદાર સરોવર ડેમમાં પણ જળસંગ્રહની સ્થિતિમાં સુધારો જોવા મળી રહ્યો છે. હાલ ડેમની જળસપાટી 128.27 મીટર નોંધાઈ છે, જ્યારે ડેમની મહત્તમ જળસપાટી 138.68 મીટર છે.
હાલના આંકડા પ્રમાણે સરદાર સરોવર ડેમમાં કુલ 6,525.59 મિલિયન ક્યુબિક મીટર (MCM) પાણીનો જથ્થો ઉપલબ્ધ છે. આ જળસંગ્રહ ડેમની કુલ સંગ્રહ ક્ષમતાના આશરે 68.98 ટકા જેટલો છે. આમ, ડેમમાં હાલમાં તેની કુલ ક્ષમતાના બે તૃતીયાંશથી વધુ પાણીનો સંગ્રહ થઈ ચૂક્યો છે. ચોમાસાની સિઝનમાં ઉપરવાસમાંથી પાણીની આવક જળસંગ્રહ માટે મહત્વપૂર્ણ પરિબળ બની રહે છે અને હાલની સ્થિતિમાં નર્મદા ડેમમાં સતત વધી રહેલી આવકને કારણે પાણીની સ્થિતિ વધુ મજબૂત બનતી જોવા મળી રહી છે.
ઉપરવાસમાંથી 45,282 ક્યુસેક પાણીની આવક
સરદાર સરોવર ડેમના હાલના જળપ્રવાહના આંકડા પ્રમાણે નર્મદા નદીમાં ઉપરવાસ તરફથી 45,282 ક્યુસેક પાણીની આવક થઈ રહી છે. પાણીની આ આવક અને છેલ્લા 24 કલાકમાં નોંધાયેલો 26 સેન્ટીમીટરનો જળસપાટી વધારો એ દર્શાવે છે કે ઉપરવાસમાં થઈ રહેલા વરસાદની અસર નર્મદા નદીના પ્રવાહ અને ડેમના જળસંગ્રહ પર સ્પષ્ટપણે જોવા મળી રહી છે.
ડેમમાં પાણીની આવક સામે નદી અને કેનાલ મારફતે પાણી છોડવાની પ્રક્રિયા પણ ચાલુ છે. હાલ નર્મદા નદીમાં 616 ક્યુસેક પાણી છોડવામાં આવી રહ્યું છે, જ્યારે કેનાલમાં 1,103 ક્યુસેક પાણી છોડાઈ રહ્યું છે. આમ, ડેમમાંથી કુલ 1,719 ક્યુસેક પાણીની જાવક નોંધાઈ છે. પાણીની આવક અને જાવક વચ્ચેનો તફાવત જોતા હાલમાં ડેમમાં આવતું પાણી છોડવામાં આવતા પાણી કરતાં ઘણું વધારે છે, જેના પરિણામે ડેમની જળસપાટીમાં વધારો થતો જોવા મળી રહ્યો છે.
જળસંગ્રહ વધતાં નર્મદા આધારિત વિસ્તારો માટે મહત્વપૂર્ણ સ્થિતિ
સરદાર સરોવર ડેમ ગુજરાત સહિત નર્મદા આધારિત વિસ્તારો માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ જળસ્રોત છે. ડેમમાં સંગ્રહિત પાણીનો ઉપયોગ પીવાના પાણી, સિંચાઈ અને વિવિધ જળ જરૂરિયાતો માટે કરવામાં આવે છે. ખાસ કરીને ચોમાસા દરમિયાન ડેમમાં પાણીની આવક અને સંગ્રહની સ્થિતિ પર સતત નજર રાખવામાં આવે છે, કારણ કે વરસાદની પેટર્ન અને ઉપરવાસમાંથી આવતી આવક સમગ્ર જળવ્યવસ્થાપન માટે મહત્વપૂર્ણ બની રહે છે.
હાલ ડેમની જળસપાટી 128.27 મીટર છે અને મહત્તમ સપાટી 138.68 મીટર સુધીની છે. એટલે કે હાલની સપાટી મહત્તમ જળસપાટીથી આશરે 10.41 મીટર નીચે છે. જોકે, ડેમમાં પાણીની આવક સતત ચાલુ રહે છે અને ઉપરવાસમાં વરસાદની સ્થિતિ યથાવત રહે છે કે વધુ મજબૂત બને છે તેના આધારે આગામી દિવસોમાં જળસપાટીમાં વધુ ફેરફાર થઈ શકે છે.
આગામી દિવસોમાં પાણીની આવક પર રહેશે નજર
છેલ્લા 24 કલાકમાં 26 સેન્ટીમીટરનો વધારો નોંધાવા સાથે ડેમની જળસપાટીમાં થયેલો ઉછાળો હાલની જળપરિસ્થિતિનું મહત્વપૂર્ણ સૂચક માનવામાં આવે છે. ઉપરવાસમાં વરસાદ ચાલુ રહે તો નર્મદા નદીમાં પાણીની આવકમાં વધુ વધારો થવાની શક્યતા રહે છે. બીજી તરફ વરસાદની તીવ્રતા અને ઉપરવાસના જળાશયોમાંથી થતી પાણીની આવકમાં ફેરફાર થાય તો ડેમમાં આવકની ગતિ પણ બદલાઈ શકે છે.
હાલના આંકડા પ્રમાણે સરદાર સરોવર ડેમમાં 6,525.59 MCM પાણીનો સંગ્રહ અને 45,282 ક્યુસેકની આવક નોંધાઈ રહી છે. પાણીની જાવકની સરખામણીએ આવકનું પ્રમાણ વધુ હોવાથી જળસપાટી વધવાની પ્રક્રિયા ચાલુ છે. આગામી દિવસોમાં ડેમની જળસપાટી, ઉપરવાસમાંથી થતી આવક અને નદી-કેનાલમાં છોડાતા પાણીના પ્રમાણ પર સતત નજર રહેશે. ચોમાસાની પ્રગતિ સાથે આ આંકડાઓમાં થનારા ફેરફારો નર્મદા આધારિત પાણી વ્યવસ્થાપન અને આગામી જળ ઉપલબ્ધતા માટે મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
