ઉંમર માત્ર 15 વર્ષ અને વિચાર એવો કે દુનિયાભરના વૈજ્ઞાનિકો પણ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા. કેનેડાના એક કિશોરે એવો અનોખો ‘રોબોટ કાચબો’ બનાવ્યો છે જે પાણીમાં અસલી કાચબાની જેમ શાંતિથી તરતો રહે છે અને સમુદ્રમાં રહેલા ખતરાઓને 96 ટકા સચોટતા સાથે ઓળખી શકે છે. ખાસ વાત એ છે કે આ પ્રોજેક્ટ કરોડો રૂપિયાના ખર્ચ વગર સામાન્ય માર્કેટમાંથી મળતા પાર્ટ્સથી તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. આ યુવા શોધકનું નામ છે ઇવાન બડ્ઝ અને હવે તેમના આ અનોખા રોબોટની ચર્ચા દુનિયાભરમાં થઈ રહી છે.
શું છે આ રોબોટ કાચબો?
ઇવાન બડ્ઝે પોતાના રોબોટનું નામ રાખ્યું છે BURT એટલે કે “Bionic Underwater Robotic Turtle”. આ એક એવો અંડરવોટર રોબોટ છે જે કાચબાની જેમ પાણીમાં તરવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યો છે. સામાન્ય અંડરવોટર રોબોટ્સમાં મોટાં પ્રોપેલર હોય છે, જે પાણીમાં અવાજ કરે છે અને સમુદ્રી જીવ માટે જોખમ બની શકે છે. પરંતુ BURTમાં “સોફ્ટ-ફિન ટેક્નોલોજી”નો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. એટલે કે તેમાં લવચીક પાંખ જેવી રચના છે, જેના કારણે તે ખૂબ જ શાંતિથી પાણીમાં આગળ વધે છે. દાવો કરવામાં આવે છે કે સમુદ્રમાં તરતા જીવજંતુઓને ખબર પણ પડતી નથી કે તેમની આસપાસ કોઈ રોબોટ છે.
સમુદ્રમાં ખતરો કેવી રીતે ઓળખે છે?
આ રોબોટ માત્ર તરવા માટે જ નહીં પરંતુ પર્યાવરણ બચાવવા માટે પણ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. કેનેડિયન બ્રોડકાસ્ટિંગ કોર્પોરેશન (CBC) મુજબ BURT પાણીની અંદર રહેલા અનેક ખતરાઓને ઓળખી શકે છે.
તેમાં સામેલ છે:
પ્લાસ્ટિક કચરો
કોરલ બ્લીચિંગ (મૂંગાની ચટ્ટાનો નાશ)
નુકસાનકારક વિદેશી પ્રજાતિઓ (Invasive Species)
રિપોર્ટ અનુસાર આ રોબોટ લગભગ 96 ટકા સચોટતા સાથે આ સમસ્યાઓને ઓળખી શકે છે. આ માહિતી વૈજ્ઞાનિકોને રિયલ ટાઈમમાં મળી શકે છે, જેના કારણે સમયસર કાર્યવાહી કરીને સમુદ્રી પર્યાવરણને બચાવવામાં મદદ મળી શકે છે.
આ અનોખો વિચાર કેવી રીતે આવ્યો?
રિપોર્ટ મુજબ ઇવાન પોતાના મિત્રો સાથે કેનેડાના ગ્રેટ લેક્સ વિસ્તાર પાસે કેમ્પિંગ કરવા ગયા હતા. ત્યાં તેમણે કાચબાઓને પાણીમાં ખૂબ સરળતાથી અને શાંતિથી તરતા જોયા. આ જ દૃશ્યથી તેમને વિચાર આવ્યો કે જો કાચબાની જેમ ચાલતો રોબોટ બનાવવામાં આવે તો તે સમુદ્રના જીવજંતુઓને ડિસ્ટર્બ કર્યા વગર કામ કરી શકે. ત્યારબાદ તેમણે બજારમાં સરળતાથી મળતા ભાગો અને સાધનોનો ઉપયોગ કરીને પોતાનો પ્રોજેક્ટ શરૂ કર્યો. ખાસ વાત એ છે કે આ પ્રોજેક્ટ માટે ખૂબ મોટો ખર્ચ કરવામાં આવ્યો નથી. સામાન્ય ઉપલબ્ધ પાર્ટ્સથી જ ઇવાને આ ટેક્નોલોજી તૈયાર કરી.
AI અને હાઈ-ક્વોલિટી કેમેરાથી બન્યો સ્માર્ટ રોબોટ
BURTને વધુ સ્માર્ટ બનાવવા માટે તેમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને હાઈ-ક્વોલિટી કેમેરાનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.
આ ટેક્નોલોજીના કારણે:
પાણીની અંદરની લાઈવ માહિતી મળી શકે છે
જોખમી પરિસ્થિતિઓ ઝડપથી ઓળખી શકાય છે
પર્યાવરણના ડેટાનું વિશ્લેષણ સરળ બને છે
AI સિસ્ટમ પાણીની અંદરના દૃશ્યોને સ્કેન કરીને નુકસાનકારક પરિસ્થિતિઓ ઓળખે છે અને માહિતી વૈજ્ઞાનિકો સુધી પહોંચાડે છે. આ પ્રકારની ટેક્નોલોજી ભવિષ્યમાં સમુદ્ર સંરક્ષણ માટે ખૂબ ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે.
દુનિયાભરમાં કેમ થઈ રહી છે ચર્ચા?
ઇવાન બડ્ઝના આ પ્રોજેક્ટે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ લોકોનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. તેમના રોબોટિક કાચબાની રજૂઆત European Union Contest for Young Scientists (EUCYS)માં કરવામાં આવી હતી.
આ સ્પર્ધામાં તેમના વિચાર અને ટેક્નોલોજીની ખૂબ પ્રશંસા કરવામાં આવી હતી. નાની ઉંમરે પર્યાવરણ અને ટેક્નોલોજીને જોડતો એવો અનોખો વિચાર રજૂ કરવા બદલ ઇવાનને વિશ્વભરમાં વખાણ મળી રહ્યા છે.
ભવિષ્યમાં આ રોબોટ શું કરી શકે?
ઇવાન હવે પોતાના રોબોટિક કાચબાને વધુ એડવાન્સ બનાવવા માંગે છે. તેઓ ઈચ્છે છે કે BURT લાંબા સમય સુધી પાણીમાં સ્વતંત્ર રીતે રહી શકે અને સતત માહિતી મોકલતો રહે.
ભવિષ્યમાં આવી ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ:
સમુદ્ર સંશોધન
કોરલ રીફ મોનિટરિંગ
પ્લાસ્ટિક પ્રદૂષણ શોધવા
સમુદ્રી જીવ સંરક્ષણ
ક્લાઈમેટ ચેન્જ અભ્યાસ માટે થઈ શકે છે.
વૈજ્ઞાનિકો માને છે કે સમુદ્રની અંદર શાંતિથી કામ કરી શકતા આવા રોબોટ્સ ભવિષ્યમાં પર્યાવરણ બચાવવામાં મોટી ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
