Rajkot News: રાજકોટ શહેરમાં ચોમાસાની શરૂઆત સાથે જ પાણીજન્ય અને મચ્છરજન્ય રોગચાળાની ચિંતા ફરી એકવાર ઊભી થઈ છે. વરસાદી માહોલ વચ્ચે શહેરના મહાનગરપાલિકા સંચાલિત આરોગ્ય કેન્દ્રોમાં વિવિધ બીમારીઓના દર્દીઓની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર વધારો નોંધાયો છે. મનપા દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા આંકડા મુજબ, માત્ર એક સપ્તાહ દરમિયાન જ અગાઉના સપ્તાહની સરખામણીએ કુલ 314 જેટલા વધુ દર્દીઓ સારવાર માટે આરોગ્ય કેન્દ્રો સુધી પહોંચ્યા છે. દર્દીઓની સંખ્યામાં થયેલો આ વધારો ચોમાસા દરમિયાન સંભવિત રોગચાળાને લઈને આરોગ્ય વિભાગ માટે સાવચેતીની ઘંટડી સમાન માનવામાં આવી રહ્યો છે.
મનપાના આંકડા પ્રમાણે, ચાલુ સપ્તાહ દરમિયાન શરદી-ઉધરસના કુલ 878 કેસ નોંધાયા છે. સામાન્ય તાવના 839 દર્દીઓ સામે આવ્યા છે, જ્યારે ઝાડા-ઉલટીના 338 કેસ નોંધાયા છે. આમ, આ ત્રણ મુખ્ય પ્રકારની બીમારીઓના કુલ 2055 દર્દીઓએ મનપા સંચાલિત આરોગ્ય કેન્દ્રોમાં સારવાર લીધી છે. તેની સામે અગાઉના સપ્તાહ દરમિયાન શરદી-ઉધરસના 719, સામાન્ય તાવના 764 અને ઝાડા-ઉલટીના 258 કેસ નોંધાયા હતા. તે સમયે કુલ દર્દીઓની સંખ્યા 1741 હતી. એટલે કે માત્ર એક જ સપ્તાહમાં કુલ કેસમાં 314નો વધારો નોંધાયો છે.
વરસાદી માહોલમાં રોગચાળો વધવાનું જોખમ
ચોમાસા દરમિયાન વરસાદી પાણીના ભરાવા, ગંદકી, દૂષિત પાણી અને અસ્વચ્છ ખાદ્યપદાર્થોના સેવનને કારણે પાણીજન્ય રોગોમાં વધારો થવાની શક્યતા રહે છે. ખાસ કરીને ઝાડા-ઉલટી, પેટના ચેપ અને તાવ જેવી સમસ્યાઓ વરસાદી ઋતુમાં સામાન્ય રીતે વધુ જોવા મળે છે. બીજી તરફ, વરસાદ બાદ વિવિધ વિસ્તારોમાં પાણી ભરાઈ રહેતાં મચ્છરોના ઉપદ્રવ માટે પણ અનુકૂળ પરિસ્થિતિ ઊભી થઈ શકે છે. જેના કારણે મચ્છરજન્ય રોગોના ફેલાવાનું જોખમ પણ વધી શકે છે.
રાજકોટમાં હાલ જે આંકડા સામે આવ્યા છે તેમાં શરદી-ઉધરસ અને સામાન્ય તાવના કેસ સૌથી વધુ છે. જોકે ઝાડા-ઉલટીના કેસમાં પણ અગાઉના સપ્તાહની સરખામણીએ વધારો નોંધાયો છે. આ સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને આરોગ્ય તંત્ર દ્વારા શહેરમાં રોગચાળાની સ્થિતિ પર સતત નજર રાખવી જરૂરી બની છે. ખાસ કરીને ચોમાસું હજુ આગળ વધવાનું બાકી હોવાથી આગામી અઠવાડિયાઓમાં કેસની સંખ્યા વધે નહીં તે માટે તકેદારીના પગલાં મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
ચોમાસા દરમિયાન લોકોની જીવનશૈલી અને આસપાસનું સ્વચ્છતા વાતાવરણ સીધી રીતે આરોગ્ય પર અસર કરે છે. વરસાદના કારણે પાણીના સ્ત્રોત પ્રદૂષિત થવાની શક્યતા રહે છે. જો પીવાનું પાણી યોગ્ય રીતે શુદ્ધ કરવામાં ન આવે અથવા લાંબા સમય સુધી સંગ્રહિત કરવામાં આવે તો પાણીજન્ય બીમારીઓનું જોખમ વધી શકે છે. આ ઉપરાંત બહારના ખોરાકમાં સ્વચ્છતાનો અભાવ હોય તો પણ પેટ સંબંધિત બીમારીઓનું પ્રમાણ વધી શકે છે.
આ પણ વાંચો: અમરેલીના જાફરાબાદ બંદર પર 3 નંબરનું સિગ્નલ : તોફાની દરિયાની શક્યતા વચ્ચે માછીમારોને ચેતવણી
એક સપ્તાહમાં 2055 દર્દીઓની સારવાર
મનપાના ઉપલબ્ધ આંકડા પર નજર કરીએ તો ચાલુ સપ્તાહમાં શરદી-ઉધરસના 878 કેસ સામે આવ્યા છે, જે અગાઉના સપ્તાહના 719 કેસની સરખામણીએ 159 કેસનો વધારો દર્શાવે છે. સામાન્ય તાવના કેસ 764થી વધીને 839 થયા છે, એટલે કે તેમાં 75 કેસનો વધારો થયો છે. જ્યારે ઝાડા-ઉલટીના કેસ 258થી વધીને 338 થયા છે, જેમાં 80 કેસનો વધારો નોંધાયો છે.
આ રીતે ત્રણેય શ્રેણીમાં દર્દીઓની સંખ્યા વધતાં કુલ કેસ 1741થી વધીને 2055 થયા છે. કુલ 314 કેસનો આ વધારો આરોગ્ય તંત્ર માટે મહત્વપૂર્ણ છે. જોકે આ આંકડા માત્ર મનપા સંચાલિત આરોગ્ય કેન્દ્રોમાં નોંધાયેલા દર્દીઓના છે. ખાનગી દવાખાના અને હોસ્પિટલોમાં સારવાર લેતા દર્દીઓનો સમાવેશ આ આંકડામાં કેટલો છે તે અંગે અલગથી માહિતી ઉપલબ્ધ નથી. તેથી શહેરમાં રોગચાળાની સમગ્ર સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે સરકારી અને ખાનગી આરોગ્ય સંસ્થાઓના સંકલિત ડેટા પર નજર રાખવી પણ જરૂરી બની શકે છે.
મનપાની સાવચેતી અને લોકો માટે આરોગ્ય સલાહ
રાજકોટ મનપાના આરોગ્ય અધિકારી ડૉ. જયેશ વકાણીએ લોકોને ચોમાસા દરમિયાન ખાસ સાવચેતી રાખવા અપીલ કરી છે. તેમણે લોકોને ઉકાળેલું અથવા શુદ્ધ પાણી પીવાની સલાહ આપી છે. સાથે જ બહારનો અસ્વચ્છ ખોરાક ટાળવા અને સ્વચ્છતા જાળવવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. મચ્છરજન્ય રોગોથી બચવા માટે ઘરની આસપાસ પાણી ભરાઈ ન રહે તેની તકેદારી રાખવી અને મચ્છરોના ઉપદ્રવને નિયંત્રિત કરવા જરૂરી પગલાં લેવા પણ તેમણે સૂચન કર્યું છે.
આરોગ્ય વિભાગની સલાહ મુજબ, કોઈ વ્યક્તિને સતત તાવ, શરદી-ઉધરસ, ઝાડા-ઉલટી અથવા અન્ય અસામાન્ય લક્ષણો જણાય તો તેને પોતાની રીતે દવા લેવાને બદલે નજીકના આરોગ્ય કેન્દ્ર અથવા તબીબી નિષ્ણાતનો સંપર્ક કરવો જોઈએ. ખાસ કરીને બાળકો, વૃદ્ધો અને અન્ય સંવેદનશીલ લોકોમાં ડિહાઇડ્રેશન અથવા તાવ જેવી સ્થિતિ ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ ન કરે તે માટે સમયસર સારવાર લેવી મહત્વપૂર્ણ છે.
ચોમાસા દરમિયાન રોગચાળો અટકાવવા માત્ર આરોગ્ય વિભાગની કામગીરી પૂરતી નથી. નાગરિકોની સક્રિય ભાગીદારી પણ એટલી જ જરૂરી છે. પીવાના પાણીની સ્વચ્છતા જાળવવી, ખોરાક ઢાંકીને રાખવો, હાથની સ્વચ્છતા જાળવવી, ઘરની આસપાસ પાણીનો ભરાવો ન થવા દેવો અને કચરાનો યોગ્ય નિકાલ કરવો જેવા સામાન્ય પગલાં રોગોના ફેલાવાને રોકવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે.
આગામી દિવસોમાં મનપાની કામગીરી પર નજર
હાલમાં રાજકોટમાં નોંધાયેલા કેસમાં થયેલો વધારો ચોમાસાની શરૂઆત સાથે આરોગ્ય સંબંધિત પડકારો વધવાની સંભાવના તરફ સંકેત આપી રહ્યો છે. આગામી દિવસોમાં વરસાદનું પ્રમાણ, શહેરના વિવિધ વિસ્તારોમાં પાણી ભરાવાની સ્થિતિ અને મચ્છરોના ઉપદ્રવ જેવા પરિબળો રોગચાળાની સ્થિતિ પર અસર કરી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં મનપા દ્વારા આરોગ્ય કેન્દ્રોની કામગીરી મજબૂત બનાવવા ઉપરાંત પાણીની ગુણવત્તાની ચકાસણી, સ્વચ્છતા જાળવણી, પાણી ભરાવાવાળા વિસ્તારોમાં તાત્કાલિક કામગીરી અને મચ્છર નિયંત્રણની કામગીરી પર ભાર મૂકવો મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
શહેરમાં ચોમાસા દરમિયાન રોગચાળો વધુ ન ફેલાય તે માટે આગામી દિવસોમાં મનપાનું આરોગ્ય તંત્ર કેટલું અસરકારક મોનિટરિંગ કરે છે અને સંભવિત હોટસ્પોટ વિસ્તારોમાં કેટલી ઝડપથી પ્રતિસાદ આપે છે તે મહત્વનું રહેશે. હાલના 314 વધારાના કેસને માત્ર આંકડા તરીકે જોવાને બદલે ચોમાસાની શરૂઆતમાં મળેલા આરોગ્ય સંકેત તરીકે જોવામાં આવે તો સમયસર સાવચેતીના પગલાં લઈને સ્થિતિને નિયંત્રણમાં રાખી શકાય છે. નાગરિકો પણ આરોગ્ય વિભાગની સલાહનું પાલન કરે અને લક્ષણો જણાય ત્યારે તાત્કાલિક સારવાર લે તો ચોમાસા દરમિયાન સંભવિત રોગચાળાની અસર ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.
