ભારતીય રેલવેની પહેલ : ટ્રેનોમાં હવાની ગુણવત્તા સુધારવા માટે કર્યા મોટા ફેરફાર

ભારતીય રેલવે હવે ટ્રેનોમાં હવામાં રહેલા ચેપજન્ય સૂક્ષ્મસજીવોને નાશ કરવા અદ્યતન વાયરલેસ રોબોટિક અલ્ટ્રાવાયોલેટ યુવી સી ટેકનોલોજી અપનાવી રહી છે. આ પદ્ધતિ ટ્રેન કોચની અંદર ફરતી હવામાંથી હાનિકારક જીવાણુઓને નષ્ટ કરવામાં મદદરૂપ થશે, જેના કારણે મુસાફરો દરેક ઋતુમાં વધુ સુરક્ષિત અનુભવ સાથે મુસાફરી કરી શકશે.

દિલ્હી ડિવિઝનમાં સફળ પરીક્ષણ બાદ રેલવે બોર્ડનો નિર્ણય

દિલ્હી રેલ્વે ડિવિઝનની મુખ્ય ટ્રેનોમાં હાથ ધરાયેલા 90 દિવસના ટ્રાયલમાં યુવી સી રોબોટે જંતુનાં ભારમાં 99.99 ટકા ઘટાડો નોંધાવ્યો. આ સફળતા બાદ રેલવે બોર્ડે તમામ ઝોનને આ ટેકનોલોજીનો અવલોકન કરવાનો અને તેને અપનાવવા માટે જરૂરી પ્રક્રિયાત્મક અભ્યાસ શરૂ કરવાની સૂચના આપી છે.

ગુડગાંવ સ્થિત મેસર્સ ગ્રીનસ્કાઇઝ એવિએશન પ્રાઇવેટ લિમિટેડે આ રોબોટિક સિસ્ટમ વિકસાવી છે અને પરીક્ષણ કાર્ય સંભાળ્યું હતું.

રોબોટમાં ડિજિટલ નિયંત્રણ અને અદ્યતન સેન્સર

આ રોબોટ મોબાઇલ પ્લેટફોર્મ અને અલ્ટ્રાવાયોલેટ યુવી સી બેટનથી સજ્જ છે. તેમાં અલ્ટ્રાસોનિક સેન્સરનો ઉપયોગ થાય છે, જે કોચની બનાવટ અનુસાર પોતાની ગતિને સંકલિત કરે છે. આ પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે ઓટોમેટેડ છે અને ઝડપથી મોટા વિસ્તારને ડિસઇન્ફેક્ટ કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.

યુવી સી કેવી રીતે કરે છે જીવાણુ નાશકક્રિયા

અલ્ટ્રાવાયોલેટ યુવી સી કિરણો 254 નેનોમીટર તરંગલંબાઈ પર કામ કરે છે, જે બેક્ટેરિયા અને વાયરસના ડીએનએ તથા આરએનએને નુકસાન પહોંચાડે છે. આથી હવામાં અને સપાટી ઉપર રહેલા સૂક્ષ્મસજીવો નિષ્ક્રિય થઈ જાય છે.
આ પદ્ધતિમાં રસાયણોનો ઉપયોગ નથી થતો અને કોઈ હાનિકારક અવશેષો રહેતા નથી, એટલે તે પર્યાવરણને અનુકૂળ છે.

ટ્રેનના હવા પ્રસાર અને વેન્ટિલેશન સિસ્ટમ સાથે સંકલન કર્યા પછી, કોચની ફરતી હવા સતત શુદ્ધ થાય છે. આ ચેપજન્ય રોગોના હવામાં ફેલાવાને ઘટાડવામાં મહત્વપૂર્ણ બનશે.

રેલવે બોર્ડનો પત્ર

બોર્ડના પર્યાવરણ તથા હાઉસકીપિંગ મેનેજમેન્ટના ડિરેક્ટર અજય ઝાએ દરેક ઝોનના પ્રિન્સિપલ ચીફ એન્જિનિયરોને પત્ર મોકલી આરડીએસઓ સાથે ચર્ચા કરીને એક વર્ષ માટે ટેકનોલોજીનો પ્રયોગાત્મક અમલ કરવાની સંભાવનાઓ તપાસવા સૂચના આપી છે. તદુપરાંત જરૂરી હોય તો ઉત્તર રેલ્વેની મદદ લેવાની પણ સલાહ આપી છે.

નિષ્ણાતોના અભિપ્રાયો

ડૉ. ડી બી સિંહ નિવૃત્ત વૈજ્ઞાનિક સીએમએફઆરઆઈ
યુવી સી ટેકનોલોજી પાણી શુદ્ધિકરણમાં અસરકારક સાબિત થઈ છે. તદન સમાન રીતે હવામાં રહેલા સૂક્ષ્મસજીવોને નિષ્ક્રિય કરવાથી ચેપનું જોખમ ઘટશે. ટ્રેનોમાં આ સિસ્ટમ મુસાફરોના આરોગ્ય માટે મહત્વપૂર્ણ પગલું બની શકે છે.

કેપ્ટન પવન કુમાર અરોરા ડિરેક્ટર ઓપરેશન્સ ગ્રીનસ્કાઇઝ એવિએશન પ્રાઇવેટ લિમિટેડ
યુવી સી રોબોટિક સિસ્ટમ પર્યાવરણને અનુકૂળ છે અને રાસાયણિક પદ્ધતિઓ પર આધારિત નથી. પાણી અથવા પ્લાસ્ટિકનો કચરો ઉત્પન્ન કર્યા વગર ડિસઇન્ફેક્શન પ્રક્રિયા પૂર્ણ થાય છે. વૈશ્વિક પર્યાવરણીય ધોરણો અનુસાર આ એક ટકાઉ અને આધુનિક ઉકેલ છે.