યુક્રેન યુદ્ધ પછી પહેલી વખત ભારત આવી રહ્યા છે પુતિન : નવા ભૂ-રાજકીય વાતાવરણમાં ભારત-રશિયા મિત્રતાનું પરીક્ષણ

Vladimir Putin India Visit: રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન આજથી ભારતની બે દિવસીય સત્તાવાર મુલાકાતે પહોંચી રહ્યા છે. યુક્રેન યુદ્ધ શરૂ થયા પછી પુતિનની આ પહેલી ભારત યાત્રા છે અને તે 23મા ભારત-રશિયા વાર્ષિક શિખર સંમેલનનું કેન્દ્ર બિંદુ રહેશે. વૈશ્વિક સ્તરે બદલાતા ભૂ-રાજકીય અને આર્થિક સંજોગોમાં દાયકાઓ જૂની ભારત-રશિયા મિત્રતા કેટલી મજબૂત છે, તેનું આ મુલાકાત દ્વારા પરીક્ષણ થશે. આ મુલાકાત એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે અમેરિકા ભારત પર રશિયન ક્રૂડ ઓઈલની ખરીદી ઘટાડવા માટે સતત દબાણ વધારી રહ્યું છે. બીજી તરફ, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના નવા વ્હાઇટ હાઉસમાં પાછા ફરવા અને પડોશી પાકિસ્તાનને પણ એક સ્પષ્ટ સંદેશ આપવાનો આ સમય છે કે ભારત પોતાની વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતા છોડવાના મૂડમાં નથી.

S-400 એર ડિફેન્સ સિસ્ટમની ખરીદી

સંરક્ષણ સહયોગ આ વખતે પણ ચર્ચાનું મુખ્ય કેન્દ્ર રહેશે. ભારત રશિયા પાસેથી વધારાના S-400 એર ડિફેન્સ સિસ્ટમની ઝડપી ડિલિવરી માંગશે. 2018 માં 5 અબજ ડોલરના સોદા હેઠળ પાંચ યુનિટનો કરાર થયો હતો, જેમાંથી ત્રણ યુનિટ ભારત પહોંચી ચૂકી છે અને બાકીની બે યુનિટ 2026ના મધ્ય સુધીમાં આવવાની આશા છે. ઓપરેશન સિંદૂર દરમિયાન S-400ની અસરકારકતાએ ભારતને વધુ યુનિટ ખરીદવા પ્રેરિત કર્યું છે.

બ્રહ્મોસ મિસાઇલ જેવા સંયુક્ત પ્રોજેક્ટની સફળતા

ક્રેમલિનના પ્રવક્તા દિમિત્રી પેસ્કોવે જણાવ્યું કે પાંચમી પેઢીના લડાકુ વિમાન SU-57માં ભારતની રુચિ પર પણ ચર્ચા થઈ શકે છે. તેમણે SU-57ને “વિશ્વનું સૌથી શ્રેષ્ઠ વિમાન” ગણાવ્યું છે. બ્રહ્મોસ મિસાઇલ જેવા સંયુક્ત પ્રોજેક્ટની સફળતા પછી રશિયા સંરક્ષણ ટેકનોલોજીમાં વધુ સહયોગ વધારવા આતુર છે. યુક્રેન યુદ્ધના કારણે કેટલાક સંરક્ષણ સાધનોની ડિલિવરીમાં વિલંબ થયો છે, તેના પર પણ ભારત દબાણ વધારશે. ઉર્જા સુરક્ષા અને રશિયન તેલ પર અમેરિકી પ્રતિબંધોની અસર પણ ચર્ચાનો મહત્વનો વિષય રહેશે. ભારત હાલમાં રશિયા પાસેથી વાર્ષિક 65 અબજ ડોલરની ખરીદી કરે છે, જ્યારે રશિયા ભારત પાસેથી માત્ર 5 અબજ ડોલરની ખરીદી કરે છે.

મહત્વના કરારો પર હસ્તાક્ષર થઈ શકે

આ વેપાર અસંતુલન ઘટાડવા ફાર્મા, કૃષિ અને ગ્રાહક ચીજવસ્તુઓના નિકાસમાં વધારો કરવા પર ભાર મૂકાશે. બંને નેતાઓની વાતચીત પછી ઘણા મહત્વના કરારો પર હસ્તાક્ષર થવાની ધારણા છે, જેમાં ભારતીય કામદારોને રશિયામાં નોકરીની તકો આપવા સંબંધિત કરાર પણ સામેલ હોઈ શકે છે. આ મુલાકાત એ સ્પષ્ટ કરશે કે પશ્ચિમી દબાણ છતાં ભારત પોતાના જૂના મિત્ર રશિયા સાથે વ્યૂહાત્મક સંબંધોને મજબૂત રાખવા પ્રતિબદ્ધ છે.