મ્યાનમારમાં સાયબર ઠગાઈના આંતરરાષ્ટ્રીય નેટવર્ક અંગે ફરી ગંભીર ચિંતાઓ સામે આવી છે. વિવિધ મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, નોકરીના આકર્ષક વાયદા કરીને અનેક ભારતીય યુવાનોને મ્યાનમાર લઈ જવામાં આવ્યા, જ્યાં તેમને કથિત રીતે સાયબર સ્કેમ સેન્ટરોમાં બળજબરીથી કામ કરાવવામાં આવી રહ્યું છે. અંદાજે 800થી 1,000 ભારતીયો હાલમાં આવા સ્કેમ નેટવર્કમાં ફસાયેલા હોવાની માહિતી સામે આવી છે, જોકે આ આંકડાની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ થઈ નથી.
મ્યાનમાર, થાઈલેન્ડ અને લાઓસની સરહદ નજીક આવેલા વિસ્તારોમાં વર્ષોથી સક્રિય સાયબર સ્કેમ સેન્ટરો ફરી કાર્યરત થયા હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. આ સેન્ટરોમાં લોકોને ઊંચા પગારની નોકરીનું લાલચ આપીને લઈ જવાતા હોવાના આરોપ છે.
વીડિયો જાહેર કરીને મદદની અપીલ
આ સમગ્ર મામલો ત્યારે ચર્ચામાં આવ્યો જ્યારે મહારાષ્ટ્રના નાસિકના રહેવાસી કૌસ્તુભ શેજવાલે એક વીડિયો જાહેર કરીને ભારત સરકાર પાસે મદદની અપીલ કરી.
અહેવાલો અનુસાર, તેમને બેન્કોકમાં દર મહિને ₹70,000ના પગારવાળી કોલ સેન્ટરની નોકરીનું વચન આપવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ બાદમાં તેમને મ્યાનમારના સ્કેમ નેટવર્કમાં લઈ જવામાં આવ્યા હોવાનું કહેવાય છે. તેમના પરિવારના જણાવ્યા મુજબ, તેમની મુક્તિના બદલામાં આશરે ₹8 લાખની ખંડણી માંગવામાં આવી રહી છે.
અન્ય ભારતીયોએ પણ વ્યક્ત કરી વ્યથા
કૌસ્તુભ સિવાય ઉત્તર પ્રદેશના કુશીનગરના મોહમ્મદ ઉસ્માન અન્સારી અને મોહમ્મદ હસન રઝા, તેમજ બિહારના સીતામઢીના અનુરંજન કુમારે પણ વીડિયો દ્વારા પોતાની સ્થિતિ અંગે માહિતી આપી છે.
પીડિતોના દાવા મુજબ, સ્કેમ સેન્ટરોમાં તેમને ઓનલાઈન છેતરપિંડી માટે મજબૂર કરવામાં આવે છે. જો નક્કી કરાયેલા લક્ષ્યાંકો પૂર્ણ ન થાય તો તેમની સાથે મારપીટ કરવામાં આવે છે અને શારીરિક યાતના આપવામાં આવતી હોવાના ગંભીર આરોપો લગાવવામાં આવ્યા છે.
આ દાવાઓની સ્વતંત્ર રીતે પુષ્ટિ થઈ શકી નથી.
ભારત સરકારનું રેસ્ક્યૂ ઓપરેશન
ભારત સરકાર, વિદેશ મંત્રાલય અને નેશનલ ઇન્વેસ્ટિગેશન એજન્સી (NIA) દ્વારા છેલ્લા દોઢથી બે વર્ષ દરમિયાન મ્યાનમાર, કંબોડિયા અને લાઓસમાં સક્રિય આવા સાયબર સ્કેમ સેન્ટરોમાંથી 2,400થી વધુ ભારતીયોને સુરક્ષિત રીતે પરત લાવવામાં આવ્યા હોવાનું સત્તાવાર માહિતીમાં જણાવાયું છે.
સરકાર દ્વારા હજુ પણ ત્યાં ફસાયેલા ભારતીયોને સુરક્ષિત રીતે પરત લાવવાના પ્રયાસો ચાલુ હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે.
હજારો વિદેશી નાગરિકો પણ ફસાયેલા હોવાનો દાવો
માનવ તસ્કરી સામે કાર્યરત સંસ્થા Civil Society Network for Human Trafficking Victim Assistanceના જણાવ્યા અનુસાર, કાર્યવાહી છતાં હજુ પણ આશરે 5,300થી વધુ વિદેશી નાગરિકો આવા સ્કેમ સેન્ટરોમાં ફસાયેલા છે.
આમાં ચીન, મ્યાનમાર, થાઈલેન્ડ, ફિલિપાઇન્સ, મલેશિયા, રશિયા, બ્રાઝિલ અને કેટલાક આફ્રિકન દેશોના નાગરિકોનો પણ સમાવેશ થતો હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.
સરહદી વિસ્તારોમાં ચાલે છે સ્કેમ નેટવર્ક
અહેવાલો મુજબ, આ સાયબર સ્કેમ સેન્ટરો મ્યાનમાર-થાઈલેન્ડ સરહદ નજીક આવેલા મ્યાવાડી વિસ્તારમાં સ્થિત KK Park અને Shwe Kokko જેવા ઉચ્ચ સુરક્ષાવાળા કોમ્પ્લેક્સમાંથી સંચાલિત થાય છે.
આ નેટવર્ક પાછળ ચીની ગુનાહિત સંગઠનો સક્રિય હોવાના આરોપ છે, જ્યારે સ્થાનિક સશસ્ત્ર જૂથો દ્વારા તેમને સુરક્ષા આપવામાં આવતી હોવાના પણ અહેવાલો છે.
સંયુક્ત રાષ્ટ્રની ચિંતા
સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN)ના અંદાજ મુજબ, મ્યાનમારના આવા સ્કેમ સેન્ટરોમાં એક લાખથી વધુ લોકો તેમની ઇચ્છા વિરુદ્ધ કામ કરવા માટે મજબૂર કરવામાં આવ્યા હોઈ શકે છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ બાદ મ્યાનમારના અધિકારીઓએ આવા ગેરકાયદેસર નેટવર્ક સામે કાર્યવાહી શરૂ કરી છે, જોકે સમસ્યા હજુ સંપૂર્ણપણે સમાપ્ત થઈ નથી.
