નવી દિલ્હી/મુંબઈ: ભારતના પ્રથમ બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટને લઈને એક વધુ મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્ન પાર થવા જઈ રહ્યું છે. મુંબઈ-અમદાવાદ હાઈસ્પીડ રેલ કોરિડોર માટે જમીનની અંદર ટનલ બનાવવાના કામનો સત્તાવાર પ્રારંભ 5 જુલાઈએ થશે. કેન્દ્રીય રેલવે મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવ મુંબઈમાં આ મહત્ત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ માટે પ્રથમ ટનલ બોરિંગ મશીન (TBM)નું લોકાર્પણ કરશે. આ સાથે ભારતના સૌથી આધુનિક રેલવે પ્રોજેક્ટના અંડરગ્રાઉન્ડ તબક્કાની શરૂઆત થશે.
બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ માત્ર ઝડપી મુસાફરી પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ ભારતની આધુનિક એન્જિનિયરિંગ ક્ષમતા, વિશ્વસ્તરીય ટેક્નોલોજી અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસનું પ્રતીક પણ માનવામાં આવી રહ્યો છે. કેન્દ્ર સરકારનું લક્ષ્ય વર્ષ 2027 સુધીમાં આ હાઈસ્પીડ ટ્રેન સેવા શરૂ કરવાનો છે.
જમીનથી 65 મીટર નીચે બનશે સુરંગ
નેશનલ હાઈ સ્પીડ રેલ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (NHSRCL)ના જણાવ્યા અનુસાર પ્રથમ ટનલ બોરિંગ મશીનને લગભગ 56.6 મીટરની ઊંડાઈએ સ્થાપિત કરવામાં આવી છે, જ્યાંથી લગભગ 65 મીટર ઊંડી સુરંગનું નિર્માણ શરૂ થશે. આ સુરંગ મુંબઈના વિક્રોલીને બાંદ્રા-કુર્લા કોમ્પ્લેક્સ (BKC) સાથે જોડશે અને સમગ્ર પ્રોજેક્ટનો સૌથી પડકારજનક અંડરગ્રાઉન્ડ વિભાગ ગણાય છે. આ પ્રકારની ઊંડાઈએ સુરંગ બનાવવી ભારત માટે એક અત્યંત જટિલ એન્જિનિયરિંગ કામગીરી છે. ભૂગર્ભ જળસ્તર, વિવિધ પ્રકારની જમીન અને શહેરી વિસ્તારની રચનાને ધ્યાનમાં રાખીને અત્યાધુનિક ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે.
કુલ 20.37 કિલોમીટરની અંડરગ્રાઉન્ડ ટનલ
મુંબઈ-અમદાવાદ બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ હેઠળ બનનારી અંડરગ્રાઉન્ડ ટનલની કુલ લંબાઈ 20.37 કિલોમીટર રહેશે. તેમાં સૌથી વિશેષ બાબત એ છે કે આશરે 7 કિલોમીટરનો ભાગ ઠાણે ક્રીકની નીચે સમુદ્રની અંદરથી પસાર થશે. આ ભારતના રેલવે ઈતિહાસમાં સમુદ્રની નીચે બનનારી સૌથી મહત્વપૂર્ણ સુરંગોમાંની એક ગણાશે. આ પડકારજનક કામગીરીની જવાબદારી અફકોન્સ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર લિમિટેડને સોંપવામાં આવી છે. કંપની ખાસ કરીને જર્મનીમાં તૈયાર કરાયેલી અત્યાધુનિક ટનલ બોરિંગ મશીનોની મદદથી ખોદકામ કરશે.
આ પણ વાંચો: મોંઘવારીના માર વચ્ચે રાહતની આશા! : પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ પર પેટ્રોલિયમ મંત્રી હરદીપ પુરીએ આપ્યા મોટા સંકેત
જર્મન ટેક્નોલોજીથી થશે ખોદકામ
પ્રોજેક્ટ માટે બે વિશાળ ટનલ બોરિંગ મશીનો (TBM)નો ઉપયોગ કરવામાં આવશે. આ મશીનોને આ વર્ષની શરૂઆતમાં સમુદ્રી માર્ગે ભારત લાવવામાં આવી હતી. પ્રથમ TBM વિક્રોલીથી BKC વચ્ચે આશરે 5.8 કિલોમીટર લાંબી સુરંગ બનાવશે. બીજી TBM હાલ ગુજરાતના સાવલી ખાતે એસેમ્બલ થઈ રહી છે અને ટૂંક સમયમાં તે પણ કામગીરી શરૂ કરશે. બીજી મશીન આશરે 9.7 કિલોમીટર લાંબા વિભાગનું ખોદકામ કરશે, જેમાં સમુદ્રની નીચેનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ પણ સામેલ છે. દરેક મશીન દર મહિને અંદાજે 300 મીટર જેટલી સુરંગ તૈયાર કરી શકે છે. બંને મશીનો એકસાથે કાર્યરત થયા બાદ દર મહિને આશરે 600 મીટર ખોદકામ પૂર્ણ કરવાની ક્ષમતા રહેશે.
એક જ સુરંગમાં બે ટ્રેક
આ સમગ્ર અંડરગ્રાઉન્ડ કોરિડોરમાં કુલ 15.4 કિલોમીટરનો ભાગ ટનલ બોરિંગ મશીનથી તૈયાર થશે, જ્યારે બાકીના 4.8 કિલોમીટરનું કામ અગાઉ ડ્રિલ-એન્ડ-બ્લાસ્ટ પદ્ધતિથી પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું છે. સુરંગની વિશેષતા એ રહેશે કે એક જ ટ્યુબમાં બે હાઈસ્પીડ રેલવે ટ્રેક બનાવવામાં આવશે. સાથે જ સલામતી અને જાળવણી માટે એક્સેસ શાફ્ટ, ઈમર્જન્સી માર્ગો તથા આધુનિક ઈક્વિપમેન્ટ રૂમ પણ તૈયાર કરવામાં આવશે, જેથી કોઈપણ પરિસ્થિતિમાં કામગીરી સરળતાથી ચાલુ રહી શકે.
320 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે દોડશે બુલેટ ટ્રેન
મુંબઈ-અમદાવાદ હાઈસ્પીડ રેલ કોરિડોરની કુલ લંબાઈ 508 કિલોમીટર છે અને તેમાં 12 સ્ટેશનોનો સમાવેશ થાય છે. આ રૂટ પર બુલેટ ટ્રેન મહત્તમ 320 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે દોડશે. પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ થયા બાદ મુંબઈથી અમદાવાદ વચ્ચેની મુસાફરીનો સમય નોંધપાત્ર રીતે ઘટી જશે. હાલમાં જ્યાં ટ્રેન દ્વારા પાંચથી સાત કલાક જેટલો સમય લાગે છે, ત્યાં બુલેટ ટ્રેનની લિમિટેડ સ્ટોપ સર્વિસ માત્ર અંદાજે 2 કલાક 7 મિનિટમાં મુસાફરી પૂર્ણ કરશે.
અર્થવ્યવસ્થા અને રોજગારીને મળશે વેગ
આ પ્રોજેક્ટ માત્ર ઝડપી મુસાફરી પૂરતો મર્યાદિત નથી. નિષ્ણાતોના મતે બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટથી મુંબઈ અને અમદાવાદ જેવા બે મોટા આર્થિક કેન્દ્રો વચ્ચે વેપાર, ઉદ્યોગ, રોકાણ અને પ્રવાસનને નવી ગતિ મળશે. પ્રોજેક્ટના નિર્માણ દરમિયાન હજારો લોકોને સીધી અને આડકતરી રોજગારી પણ મળી રહી છે. સાથે જ જાપાનની શિન્કાન્સેન ટેક્નોલોજી આધારિત આ પ્રોજેક્ટ ભારતને આધુનિક હાઈસ્પીડ રેલવે ક્ષેત્રમાં વૈશ્વિક સ્તરે નવી ઓળખ અપાવશે.
ભારતના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસમાં મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્ન
અંડરગ્રાઉન્ડ ટનલિંગની શરૂઆત મુંબઈ-અમદાવાદ બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ માટે એક ઐતિહાસિક તબક્કો માનવામાં આવી રહ્યો છે. વિશ્વસ્તરીય ટેક્નોલોજી, અદ્યતન ટનલ બોરિંગ મશીનો અને અત્યંત જટિલ એન્જિનિયરિંગની મદદથી ભારત પોતાના સૌથી મહત્ત્વાકાંક્ષી પરિવહન પ્રોજેક્ટને સાકાર કરવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે. જો નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં કામ પૂર્ણ થશે તો વર્ષ 2027માં દેશને પ્રથમ બુલેટ ટ્રેનની ભેટ મળશે, જે માત્ર મુસાફરીનો સમય ઘટાડશે નહીં પરંતુ ભારતના આધુનિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસનો નવો અધ્યાય પણ લખશે.
