હિંદુ પંચાંગ અને જ્યોતિષ શાસ્ત્રમાં પંચકને વિશેષ મહત્વ આપવામાં આવે છે. પંચકના પાંચ દિવસોમાં કેટલાક કાર્યોને લઈને ખાસ સાવધાની રાખવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. જૂન 2026માં આવનાર મૃત્યુ પંચકને લઈને પણ અનેક ધાર્મિક માન્યતાઓ પ્રચલિત છે. જ્યોતિષીય ગણતરી મુજબ આ મૃત્યુ પંચક 6 જૂન 2026ની સાંજે શરૂ થશે અને 11 જૂનની સવારે પૂર્ણ થશે. આ સમયગાળા દરમિયાન કેટલીક ધાર્મિક પરંપરાઓ અને માન્યતાઓને અનુસરવામાં આવે છે, જેના કારણે ઘણા લોકો આ દિવસોને વિશેષ સાવધાની સાથે વિતાવે છે.
ક્યારે શરૂ થશે મૃત્યુ પંચક?
વૈદિક પંચાંગ મુજબ મૃત્યુ પંચક 6 જૂન 2026ના રોજ સાંજે 7:03 વાગ્યે શરૂ થશે અને 11 જૂન 2026ના રોજ સવારે 8:16 વાગ્યે પૂર્ણ થશે. આ પાંચ દિવસનો સમય જ્યોતિષ પરંપરામાં વિશેષ માનવામાં આવે છે.
પંચક ત્યારે બને છે જ્યારે ચંદ્ર ધનિષ્ઠા, શતભિષા, પૂર્વાભાદ્રપદ, ઉત્તરાભાદ્રપદ અને રેવતી નક્ષત્રમાં ગોચર કરે છે. આ પાંચ નક્ષત્રોના સમયગાળાને પંચક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. જ્યોતિષ શાસ્ત્રમાં પંચકના વિવિધ પ્રકારો દર્શાવવામાં આવ્યા છે, જેમાં મૃત્યુ પંચકને સૌથી વધુ સંવેદનશીલ માનવામાં આવે છે.
મૃત્યુ પંચકને લઈને શું છે ધાર્મિક માન્યતા?
ધાર્મિક ગ્રંથો અને લોકમાન્યતાઓ અનુસાર મૃત્યુ પંચક દરમિયાન મૃત્યુ થવું શુભ માનવામાં આવતું નથી. ખાસ કરીને કેટલાક પરંપરાગત માન્યતાઓમાં એવો ઉલ્લેખ મળે છે કે જો આ સમયગાળા દરમિયાન કોઈ વ્યક્તિનું અવસાન થાય તો પરિવાર અથવા કુટુંબ પર અન્ય મુશ્કેલીઓ આવવાની આશંકા માનવામાં આવે છે.
જોકે આ માન્યતાઓ ધાર્મિક અને પરંપરાગત આધાર ધરાવે છે, તેને વૈજ્ઞાનિક રીતે સાબિત કરવામાં આવી નથી. તેમ છતાં દેશના અનેક વિસ્તારોમાં આજે પણ લોકો આ પરંપરાઓનું પાલન કરે છે અને જ્યોતિષીય માર્ગદર્શન મુજબ જરૂરી વિધિઓ કરાવે છે.
અંતિમ સંસ્કાર સમયે શા માટે કરવામાં આવે છે વિશેષ વિધિ?
મૃત્યુ પંચક દરમિયાન જો કોઈ વ્યક્તિનું અવસાન થાય તો પરંપરા મુજબ અંતિમ સંસ્કાર પહેલાં કેટલીક વિશેષ ધાર્મિક વિધિઓ કરવામાં આવે છે. અનેક પ્રદેશોમાં કુશ અથવા લોટથી બનાવવામાં આવેલી પાંચ પ્રતિકાત્મક પુતળીઓ તૈયાર કરીને તેમની સાથે સંસ્કાર કરવાની પરંપરા જોવા મળે છે.
માન્યતા એવી છે કે આ વિધિ દ્વારા સંભવિત અશુભ પ્રભાવોને શાંત કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે. વિવિધ પ્રદેશોમાં આ વિધિઓની પદ્ધતિમાં થોડો ફેરફાર જોવા મળે છે, પરંતુ તેનો મૂળ હેતુ પરિવારની સુખ-શાંતિ અને કલ્યાણ માટે પ્રાર્થના કરવાનો હોય છે.
આ સમયગાળા દરમિયાન કઈ બાબતોમાં સાવધાની રાખવામાં આવે છે?
જ્યોતિષીય માન્યતાઓ અનુસાર મૃત્યુ પંચક દરમિયાન કેટલાક લોકો જોખમી કાર્યો, લાંબી મુસાફરી અથવા અનાવશ્યક વિવાદોથી દૂર રહેવાની સલાહ આપે છે. પરંપરાગત રીતે અકસ્માત, ઇજા અથવા અણધાર્યા વિવાદોની સંભાવના વધે છે એવી માન્યતા હોવાથી લોકો વધુ સાવધાની રાખે છે.
કેટલાક વિસ્તારોમાં લગ્નિત મહિલાઓને પંચક દરમિયાન પોતાના સ્થાયી નિવાસસ્થાનમાં જ રહેવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. જોકે આ માન્યતાઓ સંપૂર્ણપણે ધાર્મિક પરંપરાઓ પર આધારિત છે અને દરેક પરિવાર અથવા સમાજમાં તેનું પાલન અલગ રીતે કરવામાં આવે છે.
પંચક વિશે જ્યોતિષ શાસ્ત્ર શું કહે છે?
જ્યોતિષ શાસ્ત્રમાં પંચકને પાંચ નક્ષત્રોના સંયુક્ત સમયગાળા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. દરેક પંચકનો સ્વભાવ અને પ્રભાવ અલગ હોવાનું માનવામાં આવે છે. મૃત્યુ પંચક સિવાય અગ્નિ પંચક, રાજ પંચક, રોગ પંચક અને ચોર પંચક જેવા અન્ય પ્રકારોનો પણ ઉલ્લેખ મળે છે. જ્યોતિષીઓના મતે આ સમય દરમિયાન મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો લેતા પહેલાં શુભ મુહૂર્ત અથવા નિષ્ણાતની સલાહ લેવામાં આવે છે. જોકે આધુનિક જીવનમાં મોટાભાગના લોકો આ માન્યતાઓને પોતાની શ્રદ્ધા અને પરંપરા અનુસાર જ અનુસરે છે.
