દેશમાં સાંસદો (MP) અને ધારાસભ્યો (MLA)ના પગાર અને પેન્શનનો મુદ્દો અવારનવાર ચર્ચામાં રહે છે. સરકારી કર્મચારીઓ માટે પેન્શન સંબંધિત નિયમોમાં સમયાંતરે ફેરફાર થયા છે, જ્યારે સાંસદો અને ધારાસભ્યો માટે અલગ વ્યવસ્થા અમલમાં છે. ઘણા લોકોના મનમાં પ્રશ્ન હોય છે કે નિવૃત્તિ બાદ પૂર્વ સાંસદને દર મહિને કેટલી પેન્શન મળે છે? શું તેમને ધારાસભ્ય કરતાં વધુ લાભ મળે છે? આવો જાણીએ સંપૂર્ણ નિયમ અને તેની વિગતો.
પૂર્વ સાંસદને કેટલી મળે છે પેન્શન?
સંસદની સત્તાવાર વ્યવસ્થા મુજબ, પૂર્વ સાંસદને નિવૃત્તિ બાદ દર મહિને ₹31,000 પેન્શન આપવામાં આવે છે. આ સુધારેલી પેન્શન 1 એપ્રિલ, 2023થી અમલમાં આવી હતી. તે પહેલાં પૂર્વ સાંસદોને દર મહિને ₹25,000 પેન્શન મળતી હતી.
જો કોઈ સાંસદે સંસદમાં 5 વર્ષથી વધુ સમય સુધી સેવા આપી હોય, તો તેને વધારાના કાર્યકાળ માટે અલગથી પેન્શનનો લાભ પણ આપવામાં આવે છે.
વધારાના કાર્યકાળ પર કેવી રીતે વધે છે પેન્શન?
નિયમો અનુસાર, 5 વર્ષ બાદ દરેક વધારાના વર્ષ માટે ₹2,500 પ્રતિ મહિના વધારાની પેન્શન આપવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે:
જો કોઈ સાંસદ 7 વર્ષ સુધી સાંસદ રહ્યો હોય, તો તેને ₹31,000 ઉપરાંત 2 વધારાના વર્ષ માટે ₹5,000 વધારાની પેન્શન મળશે. એટલે કુલ માસિક પેન્શન ₹36,000 થશે.
જો કોઈ સાંસદ 8 વર્ષ સુધી સંસદમાં રહ્યો હોય, તો તેને ₹31,000 ઉપરાંત 3 વધારાના વર્ષ માટે ₹7,500 મળશે. એટલે કુલ માસિક પેન્શન ₹38,500 થશે.
નિયમો અનુસાર, જો કોઈ વધારાના વર્ષ દરમિયાન સાંસદે ઓછામાં ઓછા 9 મહિના કાર્યકાળ પૂર્ણ કર્યો હોય, તો તેને પણ એક સંપૂર્ણ વર્ષ ગણવામાં આવે છે અને વધારાની પેન્શનનો લાભ આપવામાં આવે છે.
શું ધારાસભ્યને સાંસદ કરતાં વધુ પેન્શન મળે છે?
ધારાસભ્યોની પેન્શન સમગ્ર દેશમાં એકસરખી નથી. દરેક રાજ્યની વિધાનસભા પોતાના ધારાસભ્યોના પગાર અને પેન્શન સંબંધિત નિયમો અલગથી નક્કી કરે છે.
આ કારણે કેટલાક રાજ્યોમાં પૂર્વ ધારાસભ્યોને મળતી માસિક પેન્શન પૂર્વ સાંસદ કરતાં વધુ હોઈ શકે છે, જ્યારે કેટલાક રાજ્યોમાં તે ઓછી હોય છે. એટલે ધારાસભ્યની પેન્શન રાજ્ય સરકારના નિયમો અને સમયાંતરે થતા સુધારાઓ પર આધાર રાખે છે.
શું એક વ્યક્તિને સાંસદ અને ધારાસભ્ય બંનેની પેન્શન મળી શકે?
જો કોઈ વ્યક્તિ પહેલા ધારાસભ્ય રહ્યો હોય અને પછી સાંસદ બન્યો હોય, તો કેટલાક કિસ્સાઓમાં બંને પદ સાથે જોડાયેલા પેન્શન લાભ મળવાની જોગવાઈ રહી છે.
જોકે, આ મુદ્દે સમયાંતરે વિવાદ પણ થયો છે. પંજાબ સહિત કેટલાક રાજ્યોએ ડબલ પેન્શનની વ્યવસ્થા અંગે નિયમોમાં ફેરફાર કરવાની ચર્ચા અથવા વિચારણા કરી છે.
