આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઈરાન અને ઇઝરાયલ વચ્ચે સર્જાયેલી યુદ્ધ જેવી સ્થિતિએ હવે ગુજરાતના આર્થિક પાટનગર સમાન મોરબીના સિરામિક ક્લસ્ટરની કમર તોડી નાખી છે. સાઉદી અરેબિયાની Aramco રિફાઇનરી પર થયેલા હુમલાઓના પરિણામે પ્રોપેન ગેસની સપ્લાય ચેઈન સંપૂર્ણપણે ખોરવાઈ ગઈ છે. જો આગામી 2થી 3 દિવસમાં ગેસનો નવો જથ્થો ઉપલબ્ધ નહીં થાય તો વિશ્વભરમાં પ્રખ્યાત એવા મોરબીના સેંકડો કારખાનાઓના ચક્ર થંભી જવાની પ્રબળ શક્યતા છે. આ કટોકટીને કારણે સ્થાનિક ઉદ્યોગકારોમાં ભારે ફાળ પડી છે.
ગેસના સ્ટોકમાં મોટો ઘટાડો: માત્ર 48 કલાકનો જથ્થો બાકી
મોરબીમાં કાર્યરત સિરામિક એકમોમાં પ્રોપેન અને નેચરલ ગેસનો ઉપયોગ પાયાની જરૂરિયાત છે. હાલની સ્થિતિ પર નજર કરીએ તો કુલ એકમોમાંથી 70% જેટલા કારખાનાઓ પ્રોપેન ગેસ પર નિર્ભર છે, જ્યારે માત્ર 30% એકમો જ નેચરલ ગેસથી ચાલે છે. મોરબી સિરામિક એસોસિએશનના જણાવ્યા મુજબ, સાઉદીથી દરિયાઈ માર્ગે કંડલા બંદર પર આવતો ગેસનો પુરવઠો હાલમાં બંધ થઈ ગયો છે. કારખાનાઓ પાસે હવે માત્ર 2થી 3 દિવસ ચાલે તેટલું જ ઈંધણ બચ્યું છે. જો સમયસર ટેન્કરો દ્વારા ગેસ નહીં પહોંચે, તો ઉત્પાદન પ્રક્રિયા અટકાવવા સિવાય ઉદ્યોગકારો પાસે અન્ય કોઈ વિકલ્પ રહેશે નહીં.
નિકાસ અને આર્થિક વ્યવહારો પર જોખમ
ખલીજ દેશો સાથેના યુદ્ધના વાતાવરણને લીધે શિપિંગ સેવાઓ પ્રભાવિત થઈ છે, જેની સીધી અસર સિરામિક પ્રોડક્ટ્સના એક્સપોર્ટ પર પડી રહી છે. કુલ નિકાસના અંદાજે 25% હિસ્સો ગલ્ફ દેશોમાં જાય છે, જે હાલમાં જોખમમાં મુકાયો છે. આ ઉપરાંત, બજારમાં મોટાભાગના વ્યવહારો ક્રેડિટ પર થતા હોવાથી ઉદ્યોગકારોના કરોડો રૂપિયા ફસાઈ જવાની ભીતિ છે. કારખાના બંધ રહેવાની સ્થિતિમાં પણ માલિકોએ ફિક્સ ખર્ચ અને વ્યાજની ચૂકવણી કરવી પડશે, જેનાથી આર્થિક નુકસાનનું પ્રમાણ વધશે.
લાખો શ્રમિકોની આજીવિકા સામે પ્રશ્નાર્થ
મોરબીનો આ ઉદ્યોગ પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ રીતે અંદાજે 3 લાખ જેટલા શ્રમિકોને રોજગાર પૂરો પાડે છે. ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહાર જેવા રાજ્યોમાંથી અહીં રોજીરોટી મેળવવા આવેલા લાખો પરિવારો માટે આ સ્થિતિ ચિંતાજનક છે. જો પ્લાન્ટ્સ લાંબા સમય સુધી બંધ રહે તો મજૂરો માટે જીવનનિર્વાહ મુશ્કેલ બની જશે. હાલમાં GSPC દ્વારા ગેસનો પૂરતો સ્ટોક હોવાનું આશ્વાસન આપવામાં આવ્યું છે, પરંતુ વાસ્તવિકતામાં ઇન્ડસ્ટ્રીયલ ગેસના પુરવઠામાં કાપ મુકાવાની શક્યતા વધુ દેખાઈ રહી છે.
ઉદ્યોગકારોની રજૂઆત અને ભાવિ અટકળો
વણસતી પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને સિરામિક એસોસિએશનના હોદ્દેદારોએ ગુજરાત ગેસ કોર્પોરેશનના અધિકારીઓ સાથે બેઠક કરી હતી. હાલમાં દૈનિક 17થી 20 લાખ ક્યુબિક ગેસનો વપરાશ છે, પરંતુ તેની સામે સ્ટોકની મર્યાદા ઓછી હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. જો આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે શાંતિ સ્થપાય નહીં અથવા વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા ઉભી કરવામાં ન આવે, તો ગુજરાતના અર્થતંત્રમાં મહત્વનું યોગદાન આપતો આ ઉદ્યોગ મોટા શટડાઉન તરફ ધકેલાઈ શકે છે.
