વડોદરા: વડોદરા જિલ્લાના 145-માંજલપુર વિધાનસભા મતવિસ્તારની પેટાચૂંટણીને લઈને ચૂંટણી તંત્ર દ્વારા તમામ તૈયારીઓને અંતિમ ઓપ આપવામાં આવી રહ્યો છે. આ પ્રક્રિયાના ભાગરૂપે મતદાન દરમિયાન ઉપયોગમાં લેવાનારી ઇલેક્ટ્રોનિક વોટિંગ મશીન (EVM) અને વોટર વેરિફાયેબલ પેપર ઓડિટ ટ્રેઇલ (VVPAT) મશીનોનું રેન્ડમાઇઝેશન તથા કમિશનિંગ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું છે. ભારતના ચૂંટણી પંચની માર્ગદર્શિકા અને નિર્ધારિત પ્રોટોકોલ મુજબ સમગ્ર પ્રક્રિયા પારદર્શક રીતે હાથ ધરવામાં આવી હતી. રાષ્ટ્રીય તથા રાજ્ય કક્ષાના માન્યતા પ્રાપ્ત રાજકીય પક્ષોના પ્રતિનિધિઓ તેમજ હરિફ ઉમેદવારોની હાજરીમાં EVM મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ (EMS) મારફતે બંને તબક્કાનું રેન્ડમાઇઝેશન કરવામાં આવ્યું હતું.
બે તબક્કામાં પૂર્ણ થઈ રેન્ડમાઇઝેશન પ્રક્રિયા
ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા જળવાઈ રહે તે માટે EVM અને VVPAT મશીનોનું રેન્ડમાઇઝેશન બે તબક્કામાં કરવામાં આવે છે. પ્રથમ તબક્કાનું રેન્ડમાઇઝેશન 8 જુલાઈ, 2026ના રોજ જિલ્લા ચૂંટણી અધિકારીની દેખરેખ હેઠળ યોજાયું હતું. આ પ્રક્રિયામાં EVM મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ (EMS)નો ઉપયોગ કરીને મતવિસ્તાર માટે ફાળવવામાં આવનાર EVM અને VVPAT મશીનોની પસંદગી કરવામાં આવી હતી. પ્રથમ રેન્ડમાઇઝેશન પૂર્ણ થયા બાદ મતવિસ્તારને ફાળવવામાં આવેલા તમામ EVM અને VVPAT મશીનોની વિગતવાર યાદી રાષ્ટ્રીય તેમજ રાજ્ય કક્ષાની માન્યતા પ્રાપ્ત રાજકીય પાર્ટીઓને ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી હતી જેથી સમગ્ર પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા જળવાઈ રહે.
ઉમેદવારોની હાજરીમાં દ્વિતીય રેન્ડમાઇઝેશન
ચૂંટણીમાં હરિફ ઉમેદવારોની અંતિમ યાદી જાહેર થયા બાદ 16 જુલાઈ, 2026ના રોજ બીજા તબક્કાનું રેન્ડમાઇઝેશન કરવામાં આવ્યું હતું. આ વખતે ચૂંટણી અધિકારી દ્વારા તમામ હરિફ ઉમેદવારો અથવા તેમના અધિકૃત પ્રતિનિધિઓની હાજરીમાં EMS સિસ્ટમ મારફતે મશીનોનું અંતિમ રેન્ડમાઇઝેશન કરવામાં આવ્યું હતું. દ્વિતીય રેન્ડમાઇઝેશન પૂર્ણ થયા બાદ દરેક ઉમેદવારને તેમના મતદાન મથકો માટે ફાળવાયેલા EVM અને VVPAT મશીનોની યાદી આપવામાં આવી હતી. ઉપરાંત પ્રથમ રેન્ડમાઇઝેશનની યાદી પણ ઉમેદવારોને ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી હતી જેથી બંને તબક્કાની માહિતી પારદર્શક રીતે તમામ પક્ષો પાસે ઉપલબ્ધ રહે.
આ પણ વાંચો: અમદાવાદ શહેરમાં હથિયારબંધીનું જાહેરનામું અમલમાં : લાઇસન્સધારકો સહિત મોટાભાગના લોકોને હથિયારો સાથે ફરવા પર પ્રતિબંધ
કમિશનિંગ પ્રક્રિયા પણ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ
રેન્ડમાઇઝેશન પૂર્ણ થયા બાદ ચૂંટણીમાં ઉપયોગ થનારી તમામ EVM અને VVPAT મશીનોનું 20 જુલાઈથી 21 જુલાઈ, 2026 દરમિયાન કમિશનિંગ કરવામાં આવ્યું હતું. કમિશનિંગ પ્રક્રિયા દરમિયાન દરેક મશીનમાં સંબંધિત મતવિસ્તારના ઉમેદવારોના નામ, ચૂંટણી ચિહ્ન અને અન્ય જરૂરી વિગતો સોફ્ટવેર તથા મશીનમાં સુનિશ્ચિત રીતે દાખલ કરવામાં આવી હતી. આ સમગ્ર કામગીરી પણ ચૂંટણી અધિકારીની દેખરેખ હેઠળ અને હરિફ ઉમેદવારોના પ્રતિનિધિઓની હાજરીમાં પૂર્ણ કરવામાં આવી હતી.
સ્ટ્રોંગ રૂમમાં સુરક્ષિત સંગ્રહ
કમિશનિંગ પૂર્ણ થયા બાદ ચૂંટણીમાં ઉપયોગમાં લેવાનાર તમામ EVM અને VVPAT મશીનો સંબંધિત ચૂંટણી અધિકારીને સોંપવામાં આવ્યા છે. ત્યારબાદ તમામ મશીનોને કડક સુરક્ષા વ્યવસ્થા વચ્ચે સંબંધિત વિધાનસભા મતવિસ્તારના સ્ટ્રોંગ રૂમમાં સુરક્ષિત રીતે સીલબંધ કરીને સંગ્રહિત કરવામાં આવ્યા છે. સ્ટ્રોંગ રૂમ પર સતત સુરક્ષા વ્યવસ્થા રાખવામાં આવી છે અને ઉમેદવારોના અધિકૃત પ્રતિનિધિઓને પણ નિયમો મુજબ દેખરેખ રાખવાની તક ઉપલબ્ધ છે.
શું છે EVM રેન્ડમાઇઝેશન?
ચૂંટણી પંચ દ્વારા અપનાવવામાં આવતી રેન્ડમાઇઝેશન પ્રક્રિયાનો મુખ્ય હેતુ ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં સંપૂર્ણ નિષ્પક્ષતા અને પારદર્શિતા જાળવવાનો છે. આ પ્રક્રિયામાં કમ્પ્યુટર આધારિત EVM મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ (EMS) દ્વારા મશીનોનું રેન્ડમ રીતે વિતરણ કરવામાં આવે છે જેથી કોઈપણ અધિકારી, ઉમેદવાર અથવા અન્ય વ્યક્તિને અગાઉથી ખબર ન હોય કે કયું EVM કયા મતદાન મથક પર ઉપયોગમાં લેવામાં આવશે. આ પદ્ધતિ ચૂંટણી પ્રક્રિયા પર વિશ્વાસ મજબૂત બનાવવામાં મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
VVPAT શું છે અને શા માટે જરૂરી છે?
VVPAT એટલે Voter Verifiable Paper Audit Trail, જે મતદારને પોતાનો મત યોગ્ય ઉમેદવારને નોંધાયો છે કે નહીં તેની દૃશ્ય પુષ્ટિ આપે છે. મતદાન દરમિયાન મતદાર EVM પર બટન દબાવે ત્યારબાદ VVPAT મશીનમાં થોડા સેકન્ડ માટે ઉમેદવારનું નામ અને ચૂંટણી ચિહ્ન દર્શાવતી પેપર સ્લિપ દેખાય છે. ત્યારબાદ આ સ્લિપ સુરક્ષિત બોક્સમાં જમા થઈ જાય છે, જે જરૂરી હોય ત્યારે મતગણતરીની ચકાસણી માટે ઉપયોગી બને છે.
આ પણ વાંચો: પોરબંદર બનશે શિપબિલ્ડિંગનું નવું હબ? : મંત્રી અર્જુન મોઢવાડીયાનો મોટો દાવો
ચૂંટણી પંચની માર્ગદર્શિકા ઉપલબ્ધ
મુખ્ય નિર્વાચન અધિકારી, ગુજરાત રાજ્ય દ્વારા જણાવવામાં આવ્યું છે કે EVM અને VVPATના રેન્ડમાઇઝેશન, કમિશનિંગ, સુરક્ષા વ્યવસ્થા અને સમગ્ર મતદાન પ્રક્રિયા અંગેની વિગતવાર માહિતી ભારતના ચૂંટણી પંચ દ્વારા જાહેર કરાયેલા "Manual on Electronic Voting Machine"માં ઉપલબ્ધ છે. ચૂંટણી સંબંધિત તમામ પ્રક્રિયાઓ ભારતના ચૂંટણી પંચના નિયમો અને માર્ગદર્શિકા અનુસાર જ અમલમાં મૂકવામાં આવી રહી છે.
માંજલપુર વિધાનસભાની પેટાચૂંટણીને ધ્યાનમાં રાખીને ચૂંટણી તંત્ર દ્વારા તૈયારીઓ લગભગ પૂર્ણ કરી દેવામાં આવી છે. હવે મતદાન પ્રક્રિયા નિષ્પક્ષ, પારદર્શક અને વિશ્વસનીય રીતે પૂર્ણ થાય તે માટે તંત્ર દ્વારા તમામ જરૂરી વહીવટી અને તકનીકી વ્યવસ્થાઓ સુનિશ્ચિત કરવામાં આવી રહી છે.
