મહાભારતના યુદ્ધના પ્રારંભ પૂર્વેનો આ એક અત્યંત પ્રેરણાદાયી પ્રસંગ છે જ્યારે પાંડવો અને કૌરવોની સેનાઓ સામસામે ઉભી હતી. યુદ્ધની ભયાનકતા અને સંહારની કલ્પના માત્રથી પાંડુ પુત્ર યુધિષ્ઠિર અત્યંત ચિંતિત હતા. જ્યેષ્ઠ ભ્રાતા હોવાના નાતે પોતાના સૈનિકોના જીવન અને સુરક્ષાને લઈને તેમના મનમાં મથામણ ચાલી રહી હતી. બરાબર તે જ સમયે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે ત્યાં આગમન કર્યું અને યુધિષ્ઠિરના ચહેરા પરની ચિંતા પારખી લીધી. શ્રીકૃષ્ણે પોતાના લાક્ષણિક સ્મિત સાથે પૂછ્યું કે તેઓ કઈ ચિંતામાં ડૂબેલા છે.
યુધિષ્ઠિરે પોતાની વ્યથા ઠાલવતા કહ્યું કે આ મહાભયાનક યુદ્ધમાં સૈનિકોની રક્ષા કેવી રીતે થશે અને તેમની સુરક્ષા માટે કોઈ ચોક્કસ ઉપાય બતાવવા વિનંતી કરી. શ્રીકૃષ્ણે ખૂબ જ ગંભીરતાથી સમજાવ્યું કે આ યુદ્ધ ધર્મની સ્થાપના માટે છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે યુદ્ધમાં જાનમાલની હાનિ તો નિશ્ચિત છે પરંતુ પૃથ્વી પર સદાચાર, સત્ય અને ન્યાય ટકી રહે તે માટે અધર્મ પર વિજય મેળવવો અનિવાર્ય છે.
જ્યારે યુધિષ્ઠિરે વિજયનો માર્ગ બતાવવા આગ્રહ કર્યો ત્યારે શ્રીકૃષ્ણે તિથિનું મહત્વ સમજાવતા કહ્યું કે આજે શ્રાવણ માસની પૂર્ણિમાનો પવિત્ર દિવસ છે. તેમણે યુધિષ્ઠિરને આદેશ આપ્યો કે આજે સમગ્ર સેનાના હાથ પર રક્ષા સૂત્ર બાંધવામાં આવે. કૃષ્ણએ જણાવ્યું કે પવિત્ર ભાવનાથી બાંધવામાં આવેલા આ રક્ષા સૂત્રમાં એટલી શક્તિ છે કે તે મૃત્યુને પણ માત આપી શકે છે અને અધર્મ સામે ધર્મનો વિજય સુનિશ્ચિત કરે છે. આ પ્રસંગ રક્ષાબંધનના પર્વના આધ્યાત્મિક અને રક્ષણાત્મક પાસાને ઉજાગર કરે છે.
