"હું આ યુદ્ધમાં કોઈ શસ્ત્ર ઉપાડીશ નહીં, માત્ર અર્જુનનો સારથિ બનીશ." મહાભારતનું યુદ્ધ શરૂ થતા પહેલા ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે આ કઠોર પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી. પરંતુ, યુદ્ધના 9મા દિવસે કંઈક એવું બન્યું કે ત્રિલોકીનાથને પોતાનું જ વચન તોડવાની ફરજ પડી. આ ઘટના ભક્ત અને ભગવાન વચ્ચેના અતૂટ પ્રેમનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.
ભીષ્મ પિતામહની ભીષણ પ્રતિજ્ઞા
ઘટનાની શરૂઆત 8મા દિવસની રાત્રિએ થઈ હતી. કૌરવોની હારથી નિરાશ થયેલા દુર્યોધને ભીષ્મ પિતામહ પર આરોપ લગાવ્યો કે તેઓ પાંડવો પ્રત્યે નરમ વલણ અપનાવી રહ્યા છે. આ સાંભળીને આહત થયેલા પિતામહ ભીષ્મે ભયંકર પ્રતિજ્ઞા લીધી: "કાલે હું એવું યુદ્ધ કરીશ કે કાં તો અર્જુન મરશે, અથવા શ્રીકૃષ્ણને તેમની 'શસ્ત્ર ન ઉપાડવાની' પ્રતિજ્ઞા તોડવી પડશે." આ સીધી રીતે ભગવાનને પડકાર હતો.
જ્યારે અર્જુન નબળા પડ્યા
યુદ્ધના 9મા દિવસે ભીષ્મ પિતામહે રૌદ્ર સ્વરૂપ ધારણ કર્યું. તેમની બાણવર્ષા સામે પાંડવ સેના તણખલાની જેમ વિખેરવા લાગી. અર્જુન પોતાના જ પિતામહ પર પ્રહાર કરવામાં સંકોચ અનુભવી રહ્યા હતા, જેને કારણે તેઓ ભીષ્મના બાણોનો જવાબ આપી શક્યા નહીં. પરિસ્થિતિ એવી સર્જાઈ કે અર્જુનનો અંત નિશ્ચિત જણાતો હતો.
ભક્ત માટે ભગવાનનું વચનભંગ
જ્યારે શ્રીકૃષ્ણે જોયું કે અર્જુનનો રથ તૂટવાની તૈયારીમાં છે અને ભીષ્મ તેમને મારવા જઈ રહ્યા છે, ત્યારે તેમનાથી રહેવાયું નહીં. તેઓ રથ પરથી કૂદી પડ્યા અને ક્રોધમાં પાસે પડેલા એક તૂટેલા રથનું પૈડું ઉઠાવી લીધું. તેમણે એ પૈડાને 'સુદર્શન ચક્ર'ની જેમ ધારણ કર્યું અને ભીષ્મ તરફ દોડ્યા.
ભક્તિની જીત
આ દ્રશ્ય જોઈને ભીષ્મ પિતામહે પોતાના હથિયાર નીચે મૂકી દીધા અને હાથ જોડી લીધા. વાસ્તવમાં, ભીષ્મ એ જ જોવા માંગતા હતા કે કૃષ્ણ માટે તેમનું વચન મોટું છે કે તેમનો ભક્ત. અર્જુને કૃષ્ણના પગ પકડીને તેમને શાંત કર્યા, પરંતુ ભગવાને એ દિવસે સાબિત કરી દીધું કે જ્યારે વાત ભક્તની રક્ષાની આવે, ત્યારે તેઓ પોતાની મોટી પ્રતિજ્ઞા પણ હસતા મુખે તોડી શકે છે.
