આજે 13 April 2026ના રોજ દેશ આઝાદીના જંગની એ સૌથી ભયાનક ઘટનાને યાદ કરી રહ્યો છે, જેણે બ્રિટિશ શાસનની ક્રૂરતાની તમામ હદો વટાવી દીધી હતી. પંજાબના અમૃતસરમાં થયેલો જલિયાંવાલા બાગ હત્યાકાંડ ભારતીય ઇતિહાસનો એક કાળો અધ્યાય છે. આ ઉપરાંત, આજના દિવસે જ શીખ ધર્મના દસમા ગુરુ ગોવિંદ સિંહ દ્વારા ખાલસા પંથની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. ચાલો વિગતવાર જાણીએ આજના દિવસના મહત્વપૂર્ણ ઘટનાક્રમો.
જલિયાંવાલા બાગ હત્યાકાંડ: જ્યારે નિઃશસ્ત્ર ભારતીયો પર વરસાવી હતી ગોળીઓ
વર્ષ 1919 માં 13 April ના દિવસે પંજાબના અમૃતસરમાં આવેલા જલિયાંવાલા બાગમાં રોલેટ એક્ટના વિરોધ માટે એક શાંતિપૂર્ણ સભા મળી હતી. આ બાગમાં અંદાજે 5000 જેટલા લોકો એકઠા થયા હતા, જેમાં મહિલાઓ અને બાળકો પણ સામેલ હતા. તે સમયે જનરલ ડાયર નામના અંગ્રેજ અધિકારીએ સૈનિકો સાથે બાગના એકમાત્ર પ્રવેશદ્વારને ઘેરી લીધો હતો.
કોઈપણ ચેતવણી આપ્યા વિના ડાયરે અંધાધૂંધ ફાયરિંગનો આદેશ આપ્યો હતો. માત્ર 10 મિનિટમાં 1650 રાઉન્ડ ગોળીઓ છોડવામાં આવી હતી. સરકારી આંકડા મુજબ આ નરસંહારમાં 400 થી વધુ નિર્દોષ લોકો શહીદ થયા હતા અને 1000 થી વધુ લોકો ઘાયલ થયા હતા. બાગમાં રહેલા કૂવામાંથી જ 120 મૃતદેહો મળી આવ્યા હતા, જે લોકોએ જીવ બચાવવા માટે કૂવામાં ઝંપલાવ્યું હોવાનું મનાય છે. આ ઘટનાએ આખા દેશમાં ક્રાંતિની જ્વાળા પ્રગટાવી હતી.
ખાલસા પંથની સ્થાપના અને બૈસાખીનો ઉત્સવ
વર્ષ 1699 માં આજના દિવસે ગુરુ ગોવિંદ સિંહ દ્વારા ખાલસા પંથની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. આ દિવસ શીખ સમુદાય માટે અત્યંત પવિત્ર ગણાય છે. પંજાબમાં રવિ પાકની લણણીની ખુશીમાં આ દિવસે બૈસાખીનો તહેવાર ધામધૂમથી ઉજવવામાં આવે છે. ખાલસા પંથની સ્થાપનાએ અન્યાય સામે લડવા માટે એક નવી શક્તિ પૂરી પાડી હતી.
13 એપ્રિલની અન્ય મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ
1919: બેનિટો મુસોલિની દ્વારા ઈટાલિયન ફાસીવાદી પક્ષનો પાયો નાખવામાં આવ્યો.
1994: બાળકોના શોષણ વિરુદ્ધ લડવા માટે 112 નોબેલ વિજેતાઓએ 'ચાઈલ્ડ રાઈટ વર્લ્ડસાઈટ' સંસ્થાની સ્થાપના કરી.
2004: વેસ્ટ ઈન્ડિઝના દિગ્ગજ બેટ્સમેન બ્રાયન લારાએ ઈંગ્લેન્ડ સામે ટેસ્ટ મેચમાં અણનમ 400 રન બનાવી ઇતિહાસ રચ્યો.
2005: ભારતીય ચેસ માસ્ટર વિશ્વનાથન આનંદ ચોથી વખત વર્લ્ડ ચેસ ચેમ્પિયનશિપ જીત્યા.
2018: 65 મા રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારોમાં શ્રીદેવીને શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રી અને વિનોદ ખન્નાને દાદાસાહેબ ફાળકે એવોર્ડ એનાયત થયો.
આજના દિવસે જન્મેલી અને અવસાન પામેલી વિભૂતિઓ
આજે ભારતના પ્રખ્યાત મહિલા વૈજ્ઞાનિક રિતુ કરીધલ (1975) અને પૂર્વ ચૂંટણી કમિશનર સુનીલ અરોરા (1956) નો જન્મદિવસ છે. સાથોસાથ, હિન્દી સિનેમાના જાણીતા અભિનેતા બલરાજ સાહની (1973) અને પ્રખ્યાત નિબંધકાર બાબુ ગુલાબરાય (1963) ની આજે પુણ્યતિથિ છે. ભારત અને વિશ્વના ઇતિહાસમાં 13 Aprilનો દિવસ બલિદાન, શૌર્ય અને અનેક સીમાચિહ્નો માટે હંમેશા યાદ રાખવામાં આવશે.
