મધ્ય-પૂર્વમાં વધતા જતા સૈન્ય સંઘર્ષ વચ્ચે ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા અયાતુલ્લા અલી ખામેનેઈના નિધનના અહેવાલોએ સમગ્ર વિશ્વને ચોંકાવી દીધું છે. 28 ફેબ્રુઆરીની વહેલી સવારે તેહરાન સ્થિત તેમના સત્તાવાર નિવાસસ્થાન અને કાર્યાલય સંકુલ પર થયેલા હુમલા બાદ ઈરાન સરકારે દેશમાં ઈન્ટરનેટ પર સખત પ્રતિબંધો લાદી દીધા છે. આમ છતાં, સોશિયલ મીડિયા પર હુમલાના વીડિયો અને તસવીરો સતત વાયરલ થઈ રહ્યા છે. આ પરિસ્થિતિએ એક મોટો સવાલ ઊભો કર્યો છે કે અત્યંત સુરક્ષા અને ઈન્ટરનેટ બ્લેકઆઉટ વચ્ચે આ માહિતી બહાર કેવી રીતે આવી રહી છે?
ઈન્ટરનેટ બ્લેકઆઉટને કેવી રીતે મ્હાત આપી રહ્યા છે લોકો?
ઈરાનમાં ડિજિટલ સેન્સરશીપ હોવા છતાં માહિતીના પ્રસાર માટે કેટલાક અત્યાધુનિક માર્ગોનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે:
VPN અને પ્રોક્સી સર્વર્સ: ઈરાની નાગરિકો વર્ષોથી ઈન્ટરનેટ સેન્સરશીપનો સામનો કરી રહ્યા છે, તેથી તેઓ અત્યંત શક્તિશાળી VPN (Virtual Private Network) નો ઉપયોગ કરીને સરકારી ફિલ્ટર્સને બાયપાસ કરવામાં માહિર છે.
સેટેલાઈટ ઈન્ટરનેટ: સ્ટારલિંક (Starlink) જેવા સેટેલાઈટ ઈન્ટરનેટ ટર્મિનલ્સ ઈરાનમાં ગેરકાયદેસર રીતે સક્રિય હોવાનું મનાય છે. આ ડિવાઈસ સીધા ઉપગ્રહ સાથે જોડાય છે, જેના પર સ્થાનિક સરકારનું કોઈ નિયંત્રણ હોતું નથી.
ઓફલાઈન મેશ નેટવર્ક્સ: બ્લૂટૂથ અને વાઈ-ફાઈ ડાયરેક્ટ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને સ્થાનિક સ્તરે ડેટા શેર કરવામાં આવે છે, જે બાદમાં સરહદ નજીકના વિસ્તારોમાંથી વિદેશી નેટવર્ક દ્વારા અપલોડ કરાય છે.
સચોટ લોકેશન અને જાસૂસી પાછળનું વિજ્ઞાન
ખામેનેઈ જેવા હાઈ-પ્રોફાઈલ ટાર્ગેટની સચોટ લોકેશન મેળવવી એ માત્ર ટેકનિકલ ટ્રેકિંગ નહીં, પરંતુ લાંબા ગાળાના 'બિહેવિયરલ એનાલિસિસ' (વર્તણૂક વિશ્લેષણ) નું પરિણામ હોય છે. અમેરિકન જાસૂસી સંસ્થા CIA એ કથિત રીતે મહિનાઓ સુધી તેમના હલનચલન, મુલાકાતીઓની યાદી અને દિનચર્યાનું ઊંડું વિશ્લેષણ કર્યું હતું. આ ડેટાના આધારે તેમની સંભવિત હાજરીનું અનુમાન લગાવવામાં આવ્યું હતું.
આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) નો યુદ્ધમાં પ્રવેશ
આ ઓપરેશનમાં સૌથી ચોંકાવનારો ખુલાસો આધુનિક ટેકનોલોજીના ઉપયોગને લઈને થયો છે. અહેવાલો અનુસાર, જાસૂસી ડેટાને પ્રોસેસ કરવા અને હુમલાનું સિમ્યુલેશન તૈયાર કરવા માટે Anthropic દ્વારા વિકસિત Claude જેવા એડવાન્સ AI ટૂલ્સની મદદ લેવામાં આવી હતી.
ડેટા એનાલિસિસ: એઆઈ સિસ્ટમ્સ હજારો કલાકના સેટેલાઈટ ફૂટેજ અને ડિજિટલ કમ્યુનિકેશન પેટર્નને સેકન્ડોમાં સ્કેન કરીને શંકાસ્પદ ગતિવિધિઓ શોધી કાઢે છે.
સચોટ ટાર્ગેટિંગ: આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સની મદદથી હુમલાના સમય અને લોકેશનમાં છેલ્લી ઘડીએ ફેરફાર કરીને ચોકસાઈ વધારવામાં આવી હતી.
આ ઘટનાક્રમ સાબિત કરે છે કે આધુનિક યુદ્ધો હવે માત્ર પરંપરાગત હથિયારોથી નહીં, પરંતુ ડેટા, અલ્ગોરિધમ અને અત્યાધુનિક દેખરેખ ક્ષમતાઓ દ્વારા લડવામાં આવે છે. લોકેશન ટ્રેકિંગ હવે માત્ર GPS પૂરતું મર્યાદિત નથી, પરંતુ સેટેલાઈટ ઈમેજરી અને એઆઈના સંયોજનથી અદ્રશ્ય દુશ્મન પર પણ સચોટ પ્રહાર કરવો શક્ય બન્યો છે.
