ભારતીય સેનાના કડક નિયમો અને શિસ્ત હંમેશા સામાન્ય નાગરિકોમાં કુતૂહલ જગાડે છે. સેનામાં ભરતી થવા ઈચ્છતા યુવાનોમાં સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ હોય છે કે, શરીર પર ટેટૂ રાખવા કે લાંબા વાળ વધારવા પર શા માટે રોક લગાવવામાં આવે છે. આ નિયમો માત્ર ફેશન કે શોખ સાથે જોડાયેલા નથી, પરંતુ તેની પાછળ સૈનિકોની સુરક્ષા, સ્વાસ્થ્ય અને પરંપરાગત શિસ્તના ગંભીર કારણો જવાબદાર છે.
ટેટૂ પર પ્રતિબંધ પાછળના મુખ્ય કારણો
સેનામાં ટેટૂ પર પ્રતિબંધ હોવાનું સૌથી મોટું કારણ આરોગ્ય સુરક્ષા છે. ટેટૂ બનાવતી વખતે જો સોય યોગ્ય રીતે સ્ટરીલાઈઝ્ડ ન હોય, તો HIV, હેપેટાઈટીસ અને ચામડીના ગંભીર ચેપનું જોખમ રહે છે. સૈનિકોએ અતિશય પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિઓમાં અને સરહદના એવા વિસ્તારોમાં કામ કરવાનું હોય છે જ્યાં તબીબી સુવિધાઓ મર્યાદિત હોય છે. આવી સ્થિતિમાં એક નાનો ઈન્ફેક્શન પણ સૈન્ય ઓપરેશનમાં અવરોધ બની શકે છે.
આ ઉપરાંત, સૈન્યમાં એકરૂપતા અને શિસ્ત અત્યંત મહત્વની છે. સેના વ્યક્તિગત ઓળખ કરતા સામૂહિક ઓળખને વધુ મહત્વ આપે છે. દેખાઈ આવે તેવા ટેટૂ સૈનિકની વ્યક્તિગત ઓળખ છતી કરે છે, જે ગુપ્ત મિશનમાં જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. જોકે, ધાર્મિક આસ્થાને ધ્યાનમાં રાખીને કોણીથી કાંડા વચ્ચેના ભાગમાં નાના ધાર્મિક ચિહ્નો કે નામ માટે મર્યાદિત છૂટ આપવામાં આવે છે. આદિવાસી સમુદાયના ઉમેદવારોને પણ તેમની પરંપરા મુજબ વિશેષ છૂટ મળી શકે છે.
શા માટે સૈનિકોને લાંબા વાળ રાખવાની મનાઈ છે?
લાંબા વાળ પર પ્રતિબંધ પાછળનું ટેકનિકલ કારણ યુદ્ધની તૈયારીઓ સાથે જોડાયેલું છે. યુદ્ધ દરમિયાન સૈનિકોએ હેલ્મેટ, ગેસ માસ્ક અને અન્ય સેફ્ટી ઇક્વિપમેન્ટ્સ પહેરવાના હોય છે. લાંબા વાળ આ સાધનોના ફિટિંગમાં અડચણ ઉભી કરી શકે છે. વળી, નજીકથી થતી લડાઈ (Hand-to-hand combat) દરમિયાન દુશ્મન સરળતાથી વાળ પકડીને સૈનિક પર હુમલો કરી શકે છે, જે જીવલેણ બની શકે છે.
નિયમોમાં અપવાદ અને વિશેષ છૂટ
ભારતીય સેના ધાર્મિક માન્યતાઓનું પણ સન્માન કરે છે. શીખ ધર્મના સૈનિકોને તેમના ધાર્મિક પાલનના ભાગરૂપે લાંબા વાળ અને દાઢી રાખવાની સંપૂર્ણ પરવાનગી આપવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત, પેરુ મિશન અથવા સ્પેશિયલ ફોર્સિસના કમાન્ડોને અમુક ચોક્કસ અંડરકવર ઓપરેશન દરમિયાન તેમની ઓળખ છુપાવવા માટે દાઢી અને વાળ વધારવાની મંજૂરી આપવામાં આવે છે.
