રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન ભારતની મુલાકાતે આવી રહ્યા છે ત્યારે બંને દેશો વચ્ચે સંરક્ષણ ક્ષેત્રે મોટા કરાર થવાની ચર્ચાઓએ જોર પકડ્યું છે. ખાસ કરીને રશિયન બનાવટના સ્ટેલ્થ ફાઈટર જેટ Su 57 અંગે ભારત કોઈ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લઈ શકે છે તેવી પ્રબળ શક્યતાઓ છે. હાલમાં જ 16 નવેમ્બરથી 21 નવેમ્બર દરમિયાન યોજાયેલા દુબઈ એર શોમાં રશિયાની કંપની રોસોબોરોન એક્સપોર્ટ દ્વારા જાહેરાત કરવામાં આવી હતી કે તેઓ મેક ઈન ઈન્ડિયા પ્રોજેક્ટ હેઠળ ભારતમાં જ Su 57 નું ઉત્પાદન કરવા માટે તૈયાર છે.
છેલ્લા એક વર્ષના સમયગાળામાં રશિયન કંપની દ્વારા Su 57 ફાઈટર જેટ માટે ભારતને આ બીજો પ્રસ્તાવ આપવામાં આવ્યો છે. આ પહેલાં બેંગલુરુમાં યોજાયેલા એરો ઈન્ડિયા શોમાં પણ રોસોબોરોન એક્સપોર્ટ કંપનીએ તેમના ફિફ્થ જનરેશન એટલે કે પાંચમી પેઢીના આ લડાકુ વિમાનની ટેકનોલોજી ભારતને ટ્રાન્સફર કરવાની તૈયારી દર્શાવી હતી. આ પ્રસ્તાવ બાદ ભારત સરકાર Su 57 ખરીદવા બાબતે ગંભીરતાથી વિચારણા કરી રહી છે. અત્યારે ચર્ચા એ બાબત પર ચાલી રહી છે કે શરૂઆતમાં આ જેટની એક કે બે સ્કવોડ્રન ખરીદવી કે પછી મોટી સંખ્યામાં તેનું ઉત્પાદન ભારતમાં જ કરવું.
ભારતમાં ક્યારે બનશે ફિફ્થ જનરેશન જેટ
ભારતના પોતાના સ્વદેશી સ્ટેલ્થ ફાઈટર જેટ AMCA એટલે કે એડવાન્સ મીડિયમ કોમ્બેટ એરક્રાફ્ટને તૈયાર થવામાં હજુ એક દાયકા જેટલો સમય લાગી શકે છે. AMCA ની ડિઝાઈન તૈયાર કરનાર સંસ્થા એરોનોટિકલ ડેવલપમેન્ટ એજન્સી ADA નો દાવો છે કે 2035 થી 36 સુધીમાં સ્વદેશી પાંચમી પેઢીના વિમાન બનીને તૈયાર થશે. આ પરિસ્થિતિમાં વચગાળાના દસ વર્ષના સમયને ભરવા માટે ભારતે કોઈ વિદેશી સ્ટેલ્થ ફાઈટર જેટ પર આધાર રાખવો પડી શકે છે.
ચીન અને પાકિસ્તાનને મળશે સજ્જડ જવાબ
એક તરફ ભારતીય એરફોર્સમાં ફાઈટર જેટની સ્કવોડ્રનની સંખ્યામાં સતત ઘટાડો થઈ રહ્યો છે ત્યારે બીજી તરફ પાડોશી દેશ ચીન પાસે બે પ્રકારના ફિફ્થ જનરેશન ફાઈટર જેટ તૈયાર છે. ચીને J 20 બાદ હવે J 35 સ્ટેલ્થ ફાઈટર જેટ પણ વિકસાવી લીધું છે. ચિંતાજનક બાબત એ છે કે ચીન હવે પાકિસ્તાનને પણ આ આધુનિક J 35 લડાકુ વિમાનો આપવાની તૈયારી કરી ચૂક્યું છે.
સંરક્ષણ નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ભારતે રશિયાના Su 57 અથવા અમેરિકાના F 35 માંથી કોઈ એક વિમાનનો સોદો કરી લેવો જોઈએ. મહત્વનું છે કે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પણ ભારતને અમેરિકન સ્ટેલ્થ ફાઈટર જેટ F 35 વેચવાનો પ્રસ્તાવ મૂકી ચૂક્યા છે.
Su 57 અને F 35 બંને પાંચમી પેઢીના અત્યંત ઘાતક લડાકુ વિમાનો છે. સુખોઈ 57 ને રશિયાએ 2024 માં સંપૂર્ણ રીતે તૈયાર કર્યું છે. બીજી બાજુ F 35 છેલ્લા એક દાયકાથી અમેરિકન એરફોર્સનો ભાગ છે અને ઘણા દેશો તેનો ઉપયોગ કરે છે. જોકે હાલના મહિનાઓમાં ઉપરાછાપરી ક્રેશ થવાની ઘટનાઓને કારણે F 35 વિવાદોમાં રહ્યું છે. યુદ્ધના મેદાનમાં બંને વિમાનોએ પોતાની તાકાત સાબિત કરી છે. રશિયાએ યુક્રેન યુદ્ધમાં Su 57નો ઉપયોગ કર્યો છે જ્યારે અમેરિકા અને ઈઝરાયલે ઈરાન સામેના હુમલામાં F 35 જેટનો સફળ ઉપયોગ કર્યો છે. ટેકનિકલ રીતે જોઈએ તો F 35 સિંગલ એન્જિન લડાકુ વિમાન છે જ્યારે Su 57 ડબલ એન્જિન ધરાવતું વિમાન છે.
