આંતરરાષ્ટ્રીય જળસીમામાં જહાજોની સુરક્ષિત અવરજવરને લઈને ભારત અને ઈરાન વચ્ચે મહત્વપૂર્ણ મંત્રણા શરૂ થઈ છે જેમાં ઈરાને અગાઉ જપ્ત કરાયેલા પોતાના ત્રણ ઓઈલ ટેન્કરોને છોડી મૂકવા માટે દબાણ કર્યું છે. રોઈટર્સના અહેવાલ મુજબ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ભારતીય માલવાહક જહાજોને સુરક્ષિત રસ્તો આપવાના મુદ્દે ચાલી રહેલી ચર્ચા દરમિયાન ઈરાની પક્ષે આ શરત મૂકી હોવાનું સામે આવ્યું છે. સોમવારે નવી દિલ્હીમાં ઈરાનના રાજદૂતે વિદેશ મંત્રાલયના ઉચ્ચ અધિકારીઓ સાથે મુલાકાત કરીને આ બાબતે વિસ્તૃત ચર્ચા કરી હતી.
જપ્ત કરાયેલા ટેન્કરો અને ભારતના આક્ષેપો
ભારતીય સત્તાવાળાઓએ ફેબ્રુઆરી મહિનામાં એસ્ફાલ્ટ સ્ટાર, અલ જાફઝિયા અને સ્ટેલર રૂબી નામના ત્રણ મોટા ટેન્કરોને કસ્ટડીમાં લીધા હતા. આ જહાજો પર પોતાની સાચી ઓળખ છુપાવીને સમુદ્રની વચ્ચે ગેરકાયદેસર રીતે શિપ ટૂ શિપ ટ્રાન્સફર પ્રવૃત્તિઓમાં સામેલ હોવાનો ગંભીર આરોપ લગાવવામાં આવ્યો છે. હાલમાં આ ત્રણેય ટેન્કરો મુંબઈના દરિયાકાંઠે લંગર નાખેલી હાલતમાં ઊભા છે અને ભારત સરકાર તેમની તપાસ કરી રહી છે.
મેડિકલ સહાય અને દ્વિપક્ષીય માંગણીઓ
માત્ર ટેન્કરોની મુક્તિ જ નહીં પરંતુ ઈરાને ભારત પાસે કેટલીક આવશ્યક દવાઓ અને અત્યાધુનિક મેડિકલ ઉપકરણોના પુરવઠાની પણ અપેક્ષા રાખી છે. રાજદ્વારી સ્તરે આ માંગણીઓ પર વિચારણા કરવામાં આવી રહી છે કારણ કે બંને દેશો વચ્ચેના વ્યાપારિક સંબંધોમાં આ સંવેદનશીલ મુદ્દો બની ગયો છે. ઈરાન આ સહાયના બદલામાં ભારતીય જહાજોને ખાડી વિસ્તારમાં કોઈ અડચણ વગર પસાર થવાની ખાતરી આપી શકે તેમ છે.
ભારત માટે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનું વ્યાપારી મહત્વ
ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા માટે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અત્યંત વ્યૂહાત્મક માર્ગ છે કારણ કે દેશમાં વપરાતા કુલ LPGના આશરે 90% જેટલી આયાત ગલ્ફ દેશોમાંથી આ માર્ગે જ થાય છે. વર્તમાન આંકડાઓ મુજબ ફારસની ખાડીમાં અત્યારે 22 જેટલા ભારતીય જહાજો સફર કરી રહ્યા છે જેમાં અંદાજે 611 ભારતીય નાવિકો કાર્યરત છે. આ તમામ કર્મચારીઓની સલામતી અને જહાજોની અવિરત અવરજવર સુનિશ્ચિત કરવી ભારત માટે પ્રાથમિકતા છે જેના કારણે વિદેશ મંત્રાલય ઈરાન સાથેના આ જટિલ વિવાદનો ઉકેલ લાવવા સક્રિય બન્યું છે.
