ગ્રીન રેલવે તરફ ભારતનું ઐતિહાસિક પગલું : પ્રથમ હાઇડ્રોજન ટ્રેન ટૂંક સમયમાં દોડશે, જાણો ક્યાંથી થશે શરૂઆત

નવી દિલ્હી: ભારતીય રેલવે હરિત અને સ્વચ્છ પરિવહન વ્યવસ્થાની દિશામાં એક વધુ ઐતિહાસિક પગલું ભરવા જઈ રહી છે. દેશની પ્રથમ હાઇડ્રોજન સંચાલિત ટ્રેન હવે દોડવા માટે તૈયાર છે. શરૂઆતમાં આ ટ્રેન હરિયાણાના જિંદ-સોનીપત રૂટ પર દોડાવવામાં આવશે. ડીઝલના સ્થાને હાઇડ્રોજન ફ્યુઅલ સેલ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરતી આ ટ્રેનથી કાર્બન ઉત્સર્જનમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થશે અને ગ્રીન એનર્જી તરફ રેલવેનું પરિવર્તન વધુ મજબૂત બનશે.

હાઇડ્રોજન ફ્યુઅલ સેલથી ચાલશે ટ્રેન

આ ટ્રેનમાં પરંપરાગત ડીઝલ એન્જિનના બદલે હાઇડ્રોજન ફ્યુઅલ સેલનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. ફ્યુઅલ સેલમાં હાઇડ્રોજન અને ઓક્સિજનની રાસાયણિક પ્રક્રિયાથી વીજળી ઉત્પન્ન થાય છે, જેના આધારે ટ્રેન દોડે છે. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન ધુમાડો કે કાર્બન ડાયોક્સાઇડનું ઉત્સર્જન થતું નથી અને માત્ર પાણી તથા વરાળ જ બહાર આવે છે. તેથી તેને પર્યાવરણમિત્ર પરિવહન વ્યવસ્થા માનવામાં આવે છે.

ભારતીય પરિસ્થિતિને અનુરૂપ વિકસાવાઈ ટેક્નોલોજી

ભારતીય રેલવે દ્વારા આ પ્રોજેક્ટ માટે સ્વદેશી ક્ષમતાઓનો મહત્તમ ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. ટ્રેનને ભારતીય હવામાન, મુસાફરોની જરૂરિયાતો અને રેલવેના ઓપરેશનલ માળખાને ધ્યાનમાં રાખીને તૈયાર કરવામાં આવી છે. પ્રારંભિક તબક્કામાં ટ્રેનનું પરીક્ષણ અને સંચાલન પસંદગીના રૂટ પર કરવામાં આવશે, ત્યારબાદ અન્ય રૂટ પર પણ તેનો વિસ્તાર થઈ શકે છે.

સુરક્ષાના ઉચ્ચ ધોરણો અપનાવાયા

હાઇડ્રોજન અત્યંત જ્વલનશીલ ગેસ હોવાથી ટ્રેનમાં સુરક્ષાને સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. તેમાં લીકેજ ડિટેક્શન સિસ્ટમ, આગ નિવારણ વ્યવસ્થા, પ્રેશર મોનિટરિંગ સેન્સર અને ઇમરજન્સી શટડાઉન જેવી અદ્યતન સુરક્ષા સુવિધાઓ સામેલ કરવામાં આવી છે. ટ્રેનના સંચાલન પહેલાં વિવિધ તબક્કાના ટેક્નિકલ અને સલામતી પરીક્ષણો પણ કરવામાં આવ્યા છે.

ગ્રીન એનર્જી તરફ રેલવેનું મોટું પગલું

ભારતીય રેલવે આગામી વર્ષોમાં કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડવા માટે ઇલેક્ટ્રિફિકેશન, સોલાર એનર્જી અને હાઇડ્રોજન જેવા વૈકલ્પિક ઇંધણ પર ભાર મૂકી રહી છે. હાઇડ્રોજન ટ્રેનનો પ્રારંભ આ દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ માઇલસ્ટોન માનવામાં આવી રહ્યો છે. આ ટેક્નોલોજી સફળ સાબિત થશે તો ભવિષ્યમાં અન્ય રૂટ પર પણ આવી ટ્રેનો દોડાવવાની યોજના છે.

વિદેશના અનેક દેશોમાં પહેલેથી ચાલી રહી છે હાઇડ્રોજન ટ્રેનો

જર્મની, ચીન અને ફ્રાન્સ સહિત કેટલાક દેશોમાં હાઇડ્રોજન ટ્રેનોનું સંચાલન પહેલેથી થઈ રહ્યું છે. હવે ભારત પણ આ યાદીમાં સામેલ થવા જઈ રહ્યું છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ ટેક્નોલોજી લાંબા ગાળે ઇંધણ ખર્ચ ઘટાડવામાં અને પ્રદૂષણ નિયંત્રણમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે.

આ પણ વાંચો: દેશના 372 જિલ્લાઓમાં ધીમું પડ્યું ચોમાસું, વરસાદની રાહ : ખેતી અને જળસંગ્રહ પર વધતી ચિંતા

રેલવેના આધુનિકીકરણમાં વધુ એક સિદ્ધિ

તાજેતરના વર્ષોમાં ભારતીય રેલવે દ્વારા વંદે ભારત ટ્રેન, સ્ટેશન રીડેવલપમેન્ટ, કવચ સુરક્ષા સિસ્ટમ અને 100 ટકા બ્રોડગેજ ઇલેક્ટ્રિફિકેશન જેવા અનેક આધુનિક પ્રોજેક્ટ અમલમાં મૂકાયા છે. હવે હાઇડ્રોજન ટ્રેનનો સમાવેશ પણ આ યાદીમાં થવા જઈ રહ્યો છે, જે દેશની રેલ પરિવહન વ્યવસ્થાને વધુ આધુનિક અને પર્યાવરણમિત્ર બનાવશે.