ભારતમાં ડિજિટલ ક્રાંતિ વધુ ઝડપથી આગળ વધી રહી છે અને તેની સાથે લોકોની ઓનલાઈન આદતોમાં પણ મોટો ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. ખાસ કરીને યુવા પેઢી સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ સાથે સૌથી વધુ જોડાયેલી જોવા મળે છે, જ્યારે ઓનલાઈન ખરીદી અને ક્વિક કોમર્સ સેવાઓમાં મહિલાઓની ભાગીદારી સતત વધી રહી છે. તાજેતરમાં બહાર આવેલી એક રિપોર્ટમાં ભારતીય ડિજિટલ યુઝર્સની પસંદગી, વપરાશ અને ઓનલાઈન સમયગાળાને લઈને અનેક મહત્વપૂર્ણ તારણો સામે આવ્યા છે, જે દર્શાવે છે કે દેશનો ડિજિટલ ઇકોસિસ્ટમ નવી દિશામાં આગળ વધી રહ્યો છે.
સોશિયલ મીડિયા યુવાનોના જીવનનો મહત્વનો ભાગ બન્યું
VTION અને IAMAI દ્વારા સંયુક્ત રીતે તૈયાર કરવામાં આવેલી રિપોર્ટ અનુસાર, શહેરોમાં રહેતા 18થી 24 વર્ષની ઉંમરના યુવાનો સોશિયલ મીડિયા પર સૌથી વધુ સમય વિતાવે છે. આ ઉંમર જૂથના યુઝર્સ દરરોજ સરેરાશ 120 મિનિટથી વધુ સમય વિવિધ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ પર પસાર કરે છે. આ આંકડો સોશિયલ મીડિયા કેટેગરીના કુલ સરેરાશ 97.9 મિનિટ પ્રતિદિનના ઉપયોગ કરતાં નોંધપાત્ર રીતે વધુ છે.
આ ટ્રેન્ડ દર્શાવે છે કે યુવાનો માટે સોશિયલ મીડિયા માત્ર મનોરંજનનું સાધન નથી રહ્યું, પરંતુ માહિતી મેળવવા, મિત્રો સાથે જોડાયેલા રહેવા, કન્ટેન્ટ બનાવવા અને પોતાના વિચારો વ્યક્ત કરવા માટેનું મહત્વપૂર્ણ પ્લેટફોર્મ બની ગયું છે. Instagram, Facebook, Snapchat અને અન્ય સોશિયલ નેટવર્કિંગ એપ્સ પર યુવાનોની સક્રિયતા સતત વધી રહી છે.
ભારતમાં સ્માર્ટફોન અને સસ્તા ઇન્ટરનેટના વધતા ઉપયોગને કારણે સોશિયલ મીડિયા હવે દૈનિક જીવનનો અભિન્ન ભાગ બની ગયું છે. ખાસ કરીને Gen Z તરીકે ઓળખાતી નવી પેઢી ડિજિટલ દુનિયામાં સૌથી વધુ સક્રિય હોવાનું આ રિપોર્ટ ફરી એકવાર સાબિત કરે છે.
મનોરંજન એપ્સમાં 35 વર્ષથી વધુ ઉંમરના લોકો આગળ
જ્યારે સોશિયલ મીડિયા ક્ષેત્રમાં યુવાનોનું પ્રભુત્વ જોવા મળે છે, ત્યારે મનોરંજન સાથે સંબંધિત એપ્સમાં 35 વર્ષથી વધુ ઉંમરના લોકોનો દબદબો જોવા મળે છે. રિપોર્ટ અનુસાર આ ઉંમર જૂથના લોકો દરરોજ સરેરાશ 77.2 મિનિટ સુધી એન્ટરટેઇનમેન્ટ કન્ટેન્ટ જોવામાં ખર્ચે છે.
OTT પ્લેટફોર્મ્સ, વિડિયો સ્ટ્રીમિંગ એપ્સ અને અન્ય મનોરંજન સેવાઓ આ વર્ગમાં ખૂબ લોકપ્રિય બની રહી છે. રસપ્રદ બાબત એ છે કે મનોરંજન ક્ષેત્રમાં યુઝર્સની સંખ્યા ભલે સ્થિર રહી હોય, પરંતુ લોકો લાંબા સમય સુધી આ પ્રકારના કન્ટેન્ટ સાથે જોડાયેલા રહે છે. આ દર્શાવે છે કે ભારતીય દર્શકોમાં ડિજિટલ મનોરંજન પ્રત્યેનો રસ હજુ પણ મજબૂત છે.
ઓનલાઈન શોપિંગમાં મહિલાઓની વધતી ભાગીદારી
રિપોર્ટમાં સૌથી રસપ્રદ પાસું મહિલાઓના ડિજિટલ વપરાશ સાથે જોડાયેલું છે. 18થી 24 વર્ષની ઉંમરની મહિલાઓ ઈ-કોમર્સ અને ક્વિક કોમર્સ પ્લેટફોર્મ્સ પર પુરુષોની સરખામણીમાં લગભગ 47 ટકા વધુ સમય વિતાવે છે. આ આંકડો દર્શાવે છે કે ઓનલાઈન ખરીદી, ગ્રોસરી ડિલિવરી અને તાત્કાલિક સેવા આપતા પ્લેટફોર્મ્સ મહિલાઓમાં ઝડપથી લોકપ્રિય બની રહ્યા છે.
ભારતમાં ઓનલાઈન શોપિંગની સરળતા, ઘર સુધી ડિલિવરી અને વિશાળ પ્રોડક્ટ પસંદગીના કારણે મહિલાઓ હવે વધુ આત્મવિશ્વાસ સાથે ડિજિટલ ખરીદી તરફ આગળ વધી રહી છે. ફેશન, બ્યુટી, ઘરગથ્થુ વસ્તુઓ અને રોજિંદા ઉપયોગની પ્રોડક્ટ્સ માટે ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ્સ હવે મહિલાઓની પ્રથમ પસંદગી બની રહ્યા છે.
મહાનગરોમાં પણ આ જ ટ્રેન્ડ સ્પષ્ટપણે જોવા મળે છે. 25થી 34 વર્ષની મહિલાઓ દરરોજ સરેરાશ 35.2 મિનિટ ઈ-કોમર્સ અને ક્વિક કોમર્સ એપ્સ પર વિતાવે છે, જ્યારે પુરુષોનો સરેરાશ સમય 24.8 મિનિટ નોંધાયો છે. એટલે કે મહિલાઓની ભાગીદારી અહીં પણ આશરે 42 ટકા વધુ છે.
Blinkit, Meesho અને Myntra જેવી એપ્સમાં મહિલાઓનું પ્રભુત્વ
ક્વિક કોમર્સ અને ઓનલાઈન શોપિંગ એપ્સના યુઝર ડેટા પણ મહિલાઓની મજબૂત હાજરી દર્શાવે છે. રિપોર્ટ અનુસાર, Blinkit પર મહિલા યુઝર્સનો હિસ્સો 57 ટકા રહ્યો છે. જ્યારે Meesho પર મહિલાઓની ભાગીદારી 61 ટકા અને Myntra પર 54 ટકા નોંધાઈ છે. આ આંકડાઓ સ્પષ્ટ કરે છે કે ભારતના ઈ-કોમર્સ ક્ષેત્રમાં મહિલાઓ મહત્વપૂર્ણ ગ્રાહક વર્ગ તરીકે ઉભરી આવી છે. કંપનીઓ પણ હવે મહિલાઓને ધ્યાનમાં રાખીને ખાસ ઓફર્સ, ફીચર્સ અને પ્રોડક્ટ કેટેગરીઝ રજૂ કરી રહી છે.
AI અને ફાઇનાન્સ એપ્સનો પણ ઝડપી વિકાસ
સોશિયલ મીડિયા અને ઓનલાઈન શોપિંગ ઉપરાંત અન્ય કેટેગરીમાં પણ નોંધપાત્ર વૃદ્ધિ જોવા મળી છે. મેસેજિંગ એપ્સ પર ભારતીયો સરેરાશ 58.6 મિનિટ પ્રતિદિન વિતાવે છે. આ દર્શાવે છે કે ડિજિટલ સંચાર હજુ પણ લોકોના દૈનિક જીવનનો મહત્વનો ભાગ છે. ફાઇનાન્સ અને ક્રેડિટ સંબંધિત એપ્લિકેશન્સમાં પણ તેજી જોવા મળી છે. લોન અને ક્રેડિટ સર્વિસ આપતી એપ્સના માસિક સક્રિય યુઝર્સમાં લગભગ 30 ટકા વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે. ડિજિટલ બેન્કિંગ અને ફિનટેક સેવાઓની વધતી લોકપ્રિયતા આ વૃદ્ધિ પાછળનું મુખ્ય કારણ માનવામાં આવે છે. સૌથી ઝડપથી વિકસતી કેટેગરી તરીકે AI આધારિત એપ્સ સામે આવી છે. આ ક્ષેત્રમાં યુઝર્સની વૃદ્ધિ 100 ટકાથી પણ વધુ નોંધાઈ છે. જનરેટિવ AI, ચેટબોટ્સ અને AI આધારિત પ્રોડક્ટિવિટી ટૂલ્સ પ્રત્યે લોકોનો વધતો રસ આ આંકડામાં પ્રતિબિંબિત થાય છે.
