આજના સમયમાં ફ્રિજ લગભગ દરેક ઘરની જરૂરિયાત બની ગયો છે. ખોરાકને તાજું રાખવાથી લઈને ઠંડુ પાણી અને દૈનિક ઉપયોગની ઘણી વસ્તુઓના સંગ્રહ માટે તેનો વ્યાપક ઉપયોગ થાય છે. પરંતુ ઘણા લોકો ફ્રિજ ખરીદ્યા પછી તેને ક્યાં અને કેવી રીતે મૂકવો તેની ખાસ કાળજી લેતા નથી. ખાસ કરીને જગ્યા બચાવવા માટે કેટલાક લોકો ફ્રિજને સીધો દીવાલ સાથે ચોંટાડી દે છે. જો કે આ સામાન્ય લાગતી આદત લાંબા ગાળે ગંભીર સમસ્યાઓનું કારણ બની શકે છે. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ ફ્રિજની આસપાસ યોગ્ય જગ્યા ન હોય તો તેની કાર્યક્ષમતા ઘટી શકે છે, વીજળીનો ખર્ચ વધી શકે છે અને કેટલાક કિસ્સાઓમાં આગ લાગવાનું જોખમ પણ ઊભું થઈ શકે છે.
ફ્રિજને દીવાલથી કેટલા અંતરે રાખવો જોઈએ?
ઘણા લોકો એવું માને છે કે ફ્રિજને દીવાલ સાથે ચોંટાડીને રાખવાથી જગ્યા બચી જાય છે, પરંતુ ટેક્નિકલ રીતે આ યોગ્ય નથી. ફ્રિજની પાછળના ભાગમાં કમ્પ્રેસર અને કન્ડેન્સર કોઇલ્સ હોય છે, જે મશીનમાં ઉત્પન્ન થતી ગરમીને બહાર કાઢવાનું કામ કરે છે.
જો ફ્રિજ અને દીવાલ વચ્ચે પૂરતી જગ્યા ન હોય તો ગરમ હવા યોગ્ય રીતે બહાર નીકળી શકતી નથી. પરિણામે ફ્રિજનું તાપમાન વધવા લાગે છે અને કમ્પ્રેસર પર વધારાનો ભાર પડે છે.
નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર ફ્રિજને પાછળની દીવાલથી ઓછામાં ઓછા 5થી 10 સેન્ટીમીટર એટલે કે આશરે 2થી 4 ઇંચના અંતરે રાખવો જોઈએ. ઉપરાંત ફ્રિજની બંને બાજુએ પણ ઓછામાં ઓછા 5 સેન્ટીમીટર જેટલી ખુલ્લી જગ્યા હોવી જરૂરી છે. ફ્રિજના ઉપરના ભાગમાં પણ હવાની અવરજવર માટે પૂરતી જગ્યા રાખવી જોઈએ.
ફ્રિજને દીવાલ સાથે ચોંટાડવાથી શું નુકસાન થઈ શકે?
ફ્રિજની કામગીરી સતત હીટ એક્સચેન્જ પર આધારિત હોય છે. જ્યારે મશીનની પાછળની ગરમી યોગ્ય રીતે બહાર નીકળી શકતી નથી ત્યારે કમ્પ્રેસરને સતત વધુ મહેનત કરવી પડે છે. તેના કારણે અનેક પ્રકારની સમસ્યાઓ ઊભી થઈ શકે છે. સૌથી પહેલા તો વીજળીનો વપરાશ વધી શકે છે. કમ્પ્રેસર વધુ સમય સુધી ચાલે છે જેના કારણે પાવર કન્ઝમ્પશન વધે છે. સાથે જ ફ્રિજની કૂલિંગ ક્ષમતા પણ ઘટી શકે છે. કેટલીકવાર અંદર રાખેલી ખાદ્ય વસ્તુઓ યોગ્ય રીતે ઠંડી રહેતી નથી. લાંબા ગાળે કમ્પ્રેસર પર વધારાનો ભાર પડવાથી તેની આયુષ્ય પણ ઘટી શકે છે. કમ્પ્રેસર ખરાબ થઈ જાય તો તેના રિપેરિંગ અથવા બદલાવાનો ખર્ચ પણ ઘણો વધારે હોય છે. સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે સતત ઓવરહિટિંગના કારણે ઇલેક્ટ્રિકલ ઘટકો પર નકારાત્મક અસર પડી શકે છે. વાયરિંગ ગરમ થવા લાગે તો શોર્ટ સર્કિટ અથવા આગ લાગવાનું જોખમ પણ વધી શકે છે.
ઉનાળામાં કેમ વધી જાય છે જોખમ?
ઉનાળાની ઋતુમાં બહારનું તાપમાન પહેલાથી જ વધુ હોય છે. આવી સ્થિતિમાં ફ્રિજને અંદરનું તાપમાન ઠંડું રાખવા માટે વધુ ઊર્જાનો ઉપયોગ કરવો પડે છે. જો ફ્રિજને દીવાલ સાથે ચોંટાડી દેવામાં આવ્યો હોય અથવા આસપાસ હવાની અવરજવર ન થતી હોય તો મશીન વધુ ઝડપથી ગરમ થઈ શકે છે.
ઉચ્ચ તાપમાનમાં કમ્પ્રેસર સતત કામ કરતું રહે છે અને તેના પર ભાર વધી જાય છે. લાંબા સમય સુધી આ સ્થિતિ રહે તો ફ્રિજની કાર્યક્ષમતા ઘટી શકે છે અને મશીન અચાનક બંધ પડી જવાની શક્યતા પણ વધી શકે છે. ઘણા ઇલેક્ટ્રિકલ નિષ્ણાતો ઉનાળામાં ખાસ કરીને ફ્રિજની પાછળની જગ્યાની નિયમિત સફાઈ અને હવાના પ્રવાહની ચકાસણી કરવાની સલાહ આપે છે.
ફ્રિજ મૂકવા માટે કઈ જગ્યા સૌથી યોગ્ય છે?
ફ્રિજને હંમેશા એવી જગ્યાએ રાખવો જોઈએ જ્યાં સીધો સૂર્યપ્રકાશ ન આવતો હોય. જો ફ્રિજ સતત તડકાના સંપર્કમાં રહે તો તેને અંદરનું તાપમાન જાળવવા વધુ મહેનત કરવી પડે છે.
તે ઉપરાંત ફ્રિજને ગેસ સ્ટોવ, ઓવન અથવા અન્ય ગરમી ઉત્પન્ન કરતા ઉપકરણોની નજીક પણ ન રાખવો જોઈએ. આવી જગ્યાએ રાખવાથી મશીન પર વધારાનો થર્મલ પ્રેશર આવે છે.
ઘરમાં એવી જગ્યા પસંદ કરવી જોઈએ જ્યાં હવાનો સારો પ્રવાહ રહેતો હોય. યોગ્ય વેન્ટિલેશનના કારણે ફ્રિજ વધુ અસરકારક રીતે કામ કરે છે અને વીજળીનો વપરાશ પણ ઓછો રહે છે.
ફ્રિજની લાંબી આયુષ્ય માટે ધ્યાનમાં રાખવાની કેટલીક બાબતો
ફ્રિજની આસપાસ પૂરતી જગ્યા રાખવી એ માત્ર સલામતી માટે જ નહીં પરંતુ તેની લાંબી આયુષ્ય માટે પણ જરૂરી છે. સમયાંતરે પાછળના કોઇલ્સની સફાઈ કરવી, દરવાજાની રબર સીલ ચકાસવી અને મશીનને સમતળ સપાટી પર રાખવું પણ મહત્વપૂર્ણ છે. ઘણા લોકો ફ્રિજને કિચનના ખૂણામાં ફિટ કરી દે છે પરંતુ તે પહેલાં ઉત્પાદક કંપની દ્વારા આપવામાં આવેલી ઇન્સ્ટોલેશન ગાઇડલાઇન્સ વાંચવી જોઈએ. દરેક મોડલમાં વેન્ટિલેશન માટે અલગ-અલગ ભલામણ હોઈ શકે છે.
