દેશભરમાં છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી ચાલતી બસોમાં આગ લાગવાની ઘટનાઓ વધતી જઈ રહી છે. મુસાફરોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે હવે કેન્દ્ર સરકારે ગંભીર વલણ અપનાવ્યું છે. માર્ગ પરિવહન મંત્રાલયે નક્કી કર્યું છે કે હવે દરેક બસ માટે Bus Body Code Guidelinesનું પાલન ફરજિયાત બનાવવામાં આવશે.
મંત્રાલયના જણાવ્યા મુજબ, સપ્ટેમ્બર 2025 થી દેશભરની તમામ બસોને આ નિયમો હેઠળ આવશ્યક માપદંડો પૂર્ણ કરવા પડશે. ખાસ કરીને લાંબા અંતરના રૂટ અને સ્લીપર બસો, જે અત્યાર સુધી નિયમોની બહાર હતી, હવે સીધી રીતે આ કોડના દાયરામાં આવશે.
કેન્દ્રિય મંત્રી નીતિન ગડકરીની રાજ્યોને ચેતવણી
માર્ગ પરિવહન મંત્રી નીતિન ગડકરીએ તાજેતરમાં રાજસ્થાન અને આંધ્રપ્રદેશમાં ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકો યોજી હતી, જેમાં બસોમાં લાગતી આગની વારંવારની ઘટનાઓ પર ચર્ચા થઈ હતી. આ બેઠક બાદ તેમણે તમામ રાજ્યોને નોટિસ જારી કરી છે, જેમાં આરટીઓ અને ટ્રાન્સપોર્ટ વિભાગોને સ્પષ્ટ સૂચના આપવામાં આવી છે કે નિયમોના ઉલ્લંઘન સામે કડક પગલાં લેવાશે.
ગડકરીએ જણાવ્યું હતું કે “મુસાફરોની સુરક્ષા સાથે કોઈ સમાધાન નહીં કરવામાં આવે. રાજ્યોએ બસોની ફિટનેસ ચકાસણી દરમિયાન Bus Body Code મુજબની દરેક શરતોનું પાલન થયું છે તેની ખાતરી કરવી ફરજિયાત રહેશે.”
શું છે Bus Body Code?
Bus Body Code મુજબ, દરેક બસમાં મુસાફરોની સલામતી માટે કેટલીક તકનિકી અને સંરચનાત્મક જરૂરિયાતો ફરજિયાત રાખવામાં આવી છે. તેમાં નીચેના નિયમોનો સમાવેશ થાય છે:
બસમાં ઓછામાં ઓછા ચાર 450mm ઇમરજન્સી દરવાજા હોવા જોઈએ જેથી આગ કે દુર્ઘટના સમયે મુસાફરો ઝડપથી બહાર નીકળી શકે.
બસની અંદર ફાયર રેઝિસ્ટન્ટ ઈલેક્ટ્રિકલ ઈક્વિપમેન્ટ્સ, બે અગ્નિશામક સાધનો, અને ફાયર ડિટેક્શન એન્ડ સપ્રેશન સિસ્ટમ (FDSS) હોવી આવશ્યક છે.
સાથે જ, દરેક બસમાં કાચ તોડવા માટે હથોડી ઉપલબ્ધ હોવી ફરજિયાત રહેશે.
આરટીઓ કરશે કડક ચકાસણી
2016માં આ નિયમો જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા અને 2017થી અમલમાં આવ્યા હતા, પરંતુ મોટાભાગની બસોએ હજુ સુધી આ માર્ગદર્શિકાઓનું સંપૂર્ણ પાલન કર્યું નથી. હવે મંત્રાલયે સ્પષ્ટ આદેશ આપ્યો છે કે કોઈ પણ બસને નોંધણી અથવા ફિટનેસ સર્ટિફિકેટ ફક્ત ત્યારે જ મળશે જ્યારે તે Bus Body Codeના તમામ ધોરણો પૂર્ણ કરશે.
મંત્રાલયે રાજ્યોના પરિવહન વિભાગોને આદેશ આપ્યો છે કે તેઓ સ્થાનિક સ્તરે આરટીઓ કચેરીઓ દ્વારા કડક ચકાસણી હાથ ધરે અને કોઈ પણ બિનઅનુમોદિત બસને રસ્તા પર ચાલવાની મંજૂરી ન આપે.
સરકારના આ નિર્ણયથી આશા છે કે દેશભરમાં બસ દુર્ઘટનાઓ અને આગની ઘટનાઓમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થશે અને મુસાફરોની સુરક્ષા માટે એક નવો ધોરણ સ્થાપિત થશે.
