ભારતે સંકેત આપ્યો છે કે તે અફઘાનિસ્તાનમાં કુનાર નદી પર નિર્ધારિત બંધ પ્રોજેક્ટ માટે તાલિબાન સરકારને તકનીકી સહાય પૂરી પાડવા તૈયાર છે. હિન્દુ કુશ પર્વતમાળામાંથી નીકળતી કુનાર નદી અફઘાનિસ્તાન અને પાકિસ્તાનની સરહદ પરથી વહે છે અને પાકિસ્તાનના ખૈબર પખ્તુનખ્વા પ્રાંત માટે સિંચાઈ અને જળવિદ્યુત ઉત્પાદનનું મહત્વપૂર્ણ સ્ત્રોત ગણાય છે. અફઘાનિસ્તાન દ્વારા આ નદી પર બંધ બાંધવાના નિર્ણય પછી પાકિસ્તાન તરફથી કડક વિરોધ વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો છે.
કુનાર પ્રોજેક્ટને લઈ ભારતનો પાકિસ્તાનને સ્પષ્ટ સંદેશ
ભારતે આ સમગ્ર મુદ્દે પાકિસ્તાન પર અફઘાનિસ્તાનની આંતરિક બાબતોમાં હસ્તક્ષેપ કરવાનો આરોપ મૂક્યો છે અને અફઘાનિસ્તાનની સાર્વભૌમત્વ તેમજ સ્વતંત્રતા માટે પોતાની પ્રતિબદ્ધતા પુનરાવર્તિત કરી છે. વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે જણાવ્યું હતું કે ભારત અને અફઘાનિસ્તાન વચ્ચે તાજેતરમાં જારી કરાયેલા સંયુક્ત નિવેદનમાં ટકાઉ પાણી વ્યવસ્થાપન અને હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ્સ માટે સહકારની વાત સ્પષ્ટપણે ઉલ્લેખિત છે. તેમણે ઉમેર્યું કે ભારત અગાઉ પણ હેરાત પ્રાંતમાં સલમા ડેમ જેવા પ્રોજેક્ટ્સમાં અફઘાનિસ્તાનને મદદ કરી ચૂક્યું છે.
તાલિબાન સરકારનો બંધ બાંધવાનો નિર્ણય
તાલિબાનના સુપ્રીમ લીડર હિબતુલ્લાહ અખુંદઝાદાએ 24 ઓક્ટોબર 2025ના રોજ કુનાર નદી પર બંધ બાંધવાનો આદેશ આપ્યો હતો. આ પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત આશરે 45 મેગાવોટ ક્ષમતા ધરાવતો જળવિદ્યુત પ્લાન્ટ ઉભો કરવામાં આવશે. સાથે જ પૂર નિયંત્રણ અને 1.5 લાખ એકરથી વધુ જમીન માટે સિંચાઈ સુવિધા પણ પૂરી પાડવામાં આવશે. તાલિબાન સરકારે આ યોજનાને રાષ્ટ્રીય વિકાસ માટે જરૂરી ગણાવી છે.
અફઘાનિસ્તાનના ઉર્જા અને પાણી મંત્રી અબ્દુલ લતીફ મન્સૂરે જણાવ્યું કે વર્ષોથી પડોશી દેશો અફઘાન પાણી પર નિર્ભર રહ્યા છે, પરંતુ હવે કાબુલ પોતાનાં સંસાધનોના યોગ્ય ઉપયોગ માટે પ્રતિબદ્ધ છે.
ભારતની નીતિ અને પ્રાદેશિક તણાવની સંભાવના
તાજેતરમાં તાલિબાનના વિદેશ પ્રધાન અમીર ખાન મુત્તકીએ ભારતની મુલાકાત લીધી હતી, ત્યારબાદ અફઘાન નદીઓ પર પાણી પુરવઠા અને હાઇડ્રોપાવર માટે સહયોગ વધારવાની યોજનાઓની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. જયસ્વાલે જણાવ્યું કે પાકિસ્તાન અફઘાનિસ્તાનના સ્વતંત્ર નિર્ણયોથી અસંતોષ વ્યક્ત કરી રહ્યું છે અને પોતાના પ્રદેશ બહાર દખલ કરવાનો અધિકાર સમજે છે, જે સ્વીકાર્ય નથી.
ભારતનો વલણ સ્પષ્ટ છે કે તે અફઘાનિસ્તાનની પ્રાદેશિક અખંડિતતા અને સ્વતંત્રતાનો સન્માન કરે છે.
વિશ્વના નિષ્ણાતો માને છે કે જો કુનાર નદી પ્રોજેક્ટ આગળ વધશે, તો દક્ષિણ એશિયામાં પાણી સંબંધિત તણાવ નવી દિશામાં જઈ શકે છે.
