હાઈ-એલ્ટિટ્યુડ ડ્રોનથી મજબૂત બનશે ભારતની સુરક્ષા : જાણો શું છે ખાસિયત?

મિડલ ઈસ્ટમાં વધતા તણાવ અને વૈશ્વિક સુરક્ષા પડકારો વચ્ચે ભારતે પોતાની રક્ષા ક્ષમતા વધુ મજબૂત બનાવવાનો મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. હવે ભારતીય વાયુસેનાના ગરુડ કમાન્ડો પાસે એવા હાઈ-ટેક ડ્રોન્સ હશે, જે બરફીલા પર્વતો થી લઈને રણ સુધી દુશ્મનની દરેક હલચાલ પર નજર રાખી શકશે.

દેશની સુરક્ષા વ્યવસ્થાને વધુ આધુનિક અને મજબૂત બનાવવા માટે ભારતીય વાયુસેના (IAF) માટે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું લેવામાં આવ્યું છે. કેન્દ્ર સરકારે ગરુડ સ્પેશિયલ ફોર્સ માટે અદ્યતન માઇક્રો UAV (Unmanned Aerial Vehicle) સિસ્ટમની ખરીદી પ્રક્રિયા શરૂ કરી છે. આ હાઈ-ટેક ડ્રોન્સ ખાસ કરીને મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓમાં કાર્ય કરવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યા છે, જ્યાં માનવીય હાજરી મર્યાદિત અથવા જોખમી હોય છે. સરહદ વિસ્તારોમાં વધતી સુરક્ષા જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને આ નિર્ણય લેવાયો છે.

કઠિન પરિસ્થિતિમાં પણ અસરકારક કામગીરી

નવી માઇક્રો UAV સિસ્ટમની સૌથી મોટી ખાસિયત તેની ક્ષમતા છે કે તે 16,400 ફૂટ સુધીની ઊંચાઈએ પણ સરળતાથી કાર્ય કરી શકે છે. આનો અર્થ એ છે કે લદ્દાખ જેવા હાઈ-એલ્ટિટ્યુડ વિસ્તારમાં પણ આ ડ્રોન અસરકારક રીતે નજર રાખી શકશે. આ ઉપરાંત, આ UAV માઇનસ 20 ડિગ્રીથી લઈને પ્લસ 50 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધીના તાપમાનમાં પણ કાર્યક્ષમ રહેશે. એટલે કે બરફીલા પર્વતો, જંગલો અને રણ જેવા વિસ્તારોમાં પણ આ ટેક્નોલોજી કાર્ય કરશે.

રક્ષા મંત્રાલયનું સક્રિય પગલું

ભારતનું રક્ષા મંત્રાલય દ્વારા આ પ્રોજેક્ટ માટે Request for Information (RFI) જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. આ RFI હેઠળ દેશની કંપનીઓને આમંત્રિત કરવામાં આવી છે, જેથી તેઓ પોતાની ટેક્નોલોજી અને પ્રસ્તાવ રજૂ કરી શકે.આ સિસ્ટમ દિવસ અને રાત્રિ બંને સમયમાં દેખરેખ રાખવા, ટાર્ગેટ ઓળખવા અને રિયલ-ટાઈમ માહિતી પ્રદાન કરવામાં સક્ષમ રહેશે. તેનું કોમ્પેક્ટ અને લાઇટવેઇટ ડિઝાઇન તેને વધુ ઉપયોગી બનાવે છે, કારણ કે બે વ્યક્તિઓની ટીમ તેને સરળતાથી લઈ જઈ અને ઓપરેટ કરી શકે છે.

અદ્યતન ટેક્નોલોજી અને ફીચર્સ

આ માઇક્રો UAVમાં અનેક આધુનિક સુવિધાઓ આપવામાં આવશે. તેમાં ઓટોનોમસ વર્ટિકલ ટેક-ઓફ અને લેન્ડિંગ (VTOL) ક્ષમતા હશે, એટલે કે તેને રનવેની જરૂર નહીં પડે.તે ઉપરાંત, એન્ક્રિપ્ટેડ કમ્યુનિકેશન સિસ્ટમ, ઓટો અને મેન્યુઅલ મોડ, તેમજ ટાર્ગેટ ટ્રેકિંગ જેવી સુવિધાઓ તેને વધુ સ્માર્ટ બનાવે છે. આ UAVની મિશન રેન્જ ઓછામાં ઓછા 15 કિલોમીટર રહેશે અને તે 60 મિનિટ સુધી સતત ઉડાન ભરી શકશે. ખાસ વાત એ છે કે તે GPS વગરના વિસ્તારોમાં પણ કાર્ય કરી શકે છે અને IRNSS navigation system સાથે જોડાઈ શકે છે.

સંપૂર્ણ ઓપરેશનલ પેકેજ

આ સિસ્ટમ માત્ર એક ડ્રોન નહીં પરંતુ સંપૂર્ણ ઓપરેશનલ પેકેજ હશે. તેમાં એરિયલ વ્હીકલ, ગ્રાઉન્ડ કંટ્રોલ સિસ્ટમ, રિમોટ વિડિયો ટર્મિનલ, ઇલેક્ટ્રો-ઓપ્ટિકલ અને ઇન્ફ્રારેડ પેલોડ, પાવર સિસ્ટમ અને ફીલ્ડ રિપેર કિટ્સનો સમાવેશ થશે. આ તમામ ઘટકો મળીને ગરુડ કમાન્ડોને મેદાનમાં વધુ કાર્યક્ષમ અને સક્ષમ બનાવશે.

‘આત્મનિર્ભર ભારત’ને મળશે બળ

આ પ્રોજેક્ટ માત્ર સુરક્ષા વધારવાનો પ્રયાસ નથી, પરંતુ તે દેશના રક્ષા ઉત્પાદન ક્ષેત્રને મજબૂત બનાવવાનો પણ મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ અભિયાન હેઠળ આ પ્રોજેક્ટમાં સ્થાનિક કંપનીઓ, સ્ટાર્ટઅપ્સ અને MSMEsને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. તેમાં ઓછામાં ઓછા 60% સ્વદેશી સામગ્રીનો સમાવેશ ફરજિયાત રાખવામાં આવ્યો છે. આ પગલું ભારતને વિદેશી ટેક્નોલોજી પરની નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મદદ કરશે અને સ્થાનિક ઉદ્યોગોને નવી તકો આપશે.