ચહેરા પરના અણગમતાં વાળ સ્ત્રીઓ માટે ચિંતા અને શરમનું કારણ બની જતું હોય છે. તે માત્ર સુંદરતાને જ અસર નથી કરતું પણ આત્મવિશ્વાસ પણ ઘટાડે છે. ખાસ કરીને જ્યારે હોઠ, ગાલ અને કપાળ પર વાળ વધુ દેખાય છે, ત્યારે તેને વારંવાર દૂર કરવા મુશ્કેલ બની જાય છે. જો કે તેનાથી છુટકારો મેળવવા માટે બજારમાં ઘણા પ્રોડક્ટ્સ અને સારવાર ઉપલબ્ધ છે, પરંતુ જો તમે કુદરતી અને સલામત ઉપાયો શોધી રહ્યા છો, તો કેટલાક ઘરેલું ઉપચાર તમને મદદ કરી શકે છે.
ચહેરા પર વાળનું કારણ
સૌથી પહેલા તો એ જાણવું જરૂરી છે કે ચહેરા પર વાળ શું કામ આવે છે. તેના ઘણા કારણ હોઈ શકે છે-
હોર્મોનલ અસંતુલન
મહિલાઓના શરીરમાં સામાન્ય રીતે ઈસ્ટ્રોઝન અને પ્રોઝસ્ટેરોન જેવા હોર્મોન વધારે પ્રમાણમાં હોય છે, પરંતુ જ્યારે ટેસ્ટોસ્ટેરોન(જે પુરુષ હોર્મોન હોય છે)નું સ્તર વધવા લાગે છે, તો તે શરીરમાં પુરુષો જેવા લક્ષણો ઉત્પન્ન કરે છે. તેના કારણે અવાજ ભારે હોવો, માસિક સ્રાવ અને ચહેરા પર વાળ આવવા સામેલ હોઈ શકે છે. આ સ્થિતિ હિરસુટિઝમ(Hirsutism) તરીકે ઓળખાય છે, જેના કારણે મહિલાઓના ચહેરા, છાતી, પીઠ અને પેટ જેવા ભાગો પર જાડા અને કાળા વાળ આવવા લાગે છે. આ હોર્મોનલ બદલાવ થાયરોઈડની ગડબડી, સ્ટ્રેસ, અથવા કે કેટલીક દવાઓના કારણે પણ થઈ શકે છે.
પોલિસિસ્ટિક ઓવરી સિન્ડ્રોમ (PCOS)
PCOSએ એક સામાન્ય સ્ત્રી રોગ છે જે આજકાલ ઘણી સ્ત્રીઓમાં જોવા મળે છે. આ સ્થિતિમાં, ઓવરીઝમાં નાના સિસ્ટ બની જાય છે અને શરીરમાં એન્ડ્રોજન (પુરુષ હોર્મોન)નું સ્તર વધે છે. આ હોર્મોન્સ ચહેરાના વાળના વિકાસને ઉત્તેજિત કરે છે. PCOS ને કારણે, સ્ત્રીઓને અનિયમિત માસિક સ્રાવ, ખીલ, વજનમાં વધારો અને વાળ ખરવા જેવી સમસ્યાઓ પણ થઈ શકે છે. જો તેનો સમયસર ઉપચાર ન કરવામાં આવે તો, તે ભવિષ્યમાં વંધ્યત્વ(infertility)નું કારણ પણ બની શકે છે. આ કારણે, ચહેરાના વાળ વારંવાર દૂર કરવા છતાં, તે વધતા રહે છે.
આનુવાંશિક કારણ (Genetic Reasons)
ઘણીવાર, ચહેરા પર અનિચ્છનીય વાળ કોઈ રોગ કે હોર્મોનલ ફેરફારોને કારણે નહીં પણ કૌટુંબિક વલણને કારણે પણ હોય છે. જો તમારી માતા, બહેન કે દાદીના ચહેરા પર વધુ પડતા વાળ હોય, તો એવી શક્યતા છે કે તમને પણ આ સમસ્યા થઈ શકે છે. આ એક આનુવંશિક લક્ષણ છે જેને સંપૂર્ણપણે દૂર કરવું મુશ્કેલ છે, પરંતુ ઘરેલું ઉપચાર અને તબીબી સારવારની મદદથી તેની તીવ્રતા ચોક્કસપણે ઘટાડી શકાય છે.
દવાઓની અસર (Effect of Medications)
કેટલીક વિશેષ દવાઓ, જેમ કે સ્ટેરોઇડ્સ, ચોક્કસ હોર્મોનલ પિલ્સ અથવા થાઇરોઇડ દવાઓ જેવી કેટલીક દવાઓ શરીરમાં હોર્મોન સ્તરને અસર કરી શકે છે. આનાથી ચહેરાના વાળ વધી શકે છે. આવી દવાઓ લાંબા સમય સુધી લેવાથી શરીરમાં હોર્મોનલ અસંતુલન થઈ શકે છે અને હિરસુટિઝમ(Hirsutism) જેવી સ્થિતિ થઈ શકે છે. જો કોઈ સ્ત્રીને કોઈ રોગ માટે લાંબા સમય સુધી આવી દવાઓ લેવી પડે છે, તો ડૉક્ટરની સલાહ લેવી અને વિકલ્પો શોધવાની જરૂર પડી શકે છે.
ચહેરાના વાળના ગ્રોથને અટકાવવાના ઘરેલૂ ઉપાય
આ બધા કારણો હોવા છતાં, કેટલાક કુદરતી ઉપાયો અપનાવીને ચહેરાના વાળનો વિકાસ ઘટાડી શકાય છે. જેમ કે - હળદર અને ચણાના લોટની પેસ્ટ, લીંબુ-મધની માલિશ, પપૈયાનો ફેસ પેક, ઓટ્સ સ્ક્રબ વગેરે. આ ઉપાયો વાળના મૂળને નબળા બનાવવામાં અને ત્વચાને સ્વચ્છ, નરમ અને ચમકદાર રાખવામાં મદદ કરે છે. ધ્યાનમાં રાખો કે ઘરેલું ઉપચારની અસર ધીમે ધીમે જોવા મળે છે, તેથી તેને સતત અને ધીરજથી અપનાવવા જરૂરી છે.
હળદર અને ચણાના લોટનો પેક
2 ચમચી ચણાનો લોટ, 1 ચમચી હળદર અને થોડું દૂધ અથવા ગુલાબજળ મિક્સ કરીને ઘટ્ટ પેસ્ટ તૈયાર કરો. તેને ચહેરા પર લગાવો અને હળવા હાથે ઘસો અને સુકાવા દો. સુકાયા પછી, તેને સ્ક્રબ કરીને ધોઈ લો. હળદરમાં એન્ટિસેપ્ટિક ગુણધર્મો હોય છે અને ચણાનો લોટ મૃત ત્વચા તેમજ વાળને દૂર કરે છે.
ખાંડ, લીંબુ અને પાણીનો સ્ક્રબ
1 ચમચી ખાંડ, 1 ચમચી લીંબુનો રસ અને થોડું પાણી મિક્સ કરો. તેને ચહેરા પર લગાવો અને 15 મિનિટ પછી હળવા હાથે સ્ક્રબ કરો. ખાંડ એક કુદરતી એક્સફોલિયેટર છે અને લીંબુમાં બ્લીચિંગ એજન્ટ હોય છે, જે વાળને હળવા અને ખરબચડા બનાવે છે.
ઈંડુ અને કોર્નફ્લોર માસ્ક
1 ઈંડાનો સફેદ ભાગ, 1 ચમચી કોર્નફ્લોર અને 1 ચમચી ખાંડ મિક્સ કરો. આ મિશ્રણને ચહેરા પર લગાવો અને સુકાવા દો. જ્યારે તે સંપૂર્ણપણે સુકાઈ જાય, ત્યારે તેને ઉપરની દિશામાં ખેંચીને ધીમે ધીમે દૂર કરો. આ માસ્ક મીણની જેમ કામ કરે છે અને વાળને મૂળમાંથી દૂર કરવામાં મદદ કરે છે.
પપૈયું અને હળદરનો પેક
થોડું કાચા પપૈયાને મેશ કરો અને તેમાં એક ચપટી હળદર ઉમેરો. તેને અસરગ્રસ્ત વિસ્તાર પર લગાવો અને 15-20 મિનિટ પછી ધોઈ લો. પપૈયા વાળના મૂળને નબળા પાડે છે અને વાળનો વિકાસ ધીમો પાડે છે.
ઓટ્સ અને કેળાનો સ્ક્રબ
1 ચમચી ઓટ્સ પાવડર અને 1 પાકેલું કેળું મિક્સ કરો. તેને ચહેરા પર લગાવો અને 10 મિનિટ સુધી સ્ક્રબ કરો અને પછી પાણીથી ધોઈ લો. આ સ્ક્રબ ત્વચાને નરમ બનાવે છે અને ધીમે ધીમે ચહેરાના વાળનો વિકાસ ઘટાડે છે.
શું ન કરવું
રેઝરનો વારંવાર ઉપયોગ કરવાથી વાળ જાડા અને ઝડપથી વધી શકે છે. બજારમાં ઉપલબ્ધ બ્લીચ અને હેર રિમૂવર ક્રીમ એલર્જી અથવા પ્રતિક્રિયાઓનું કારણ બની શકે છે. તબીબી સલાહ વિના હોર્મોનલ દવાઓ ન લો.
ચહેરાના અનિચ્છનીય વાળથી છુટકારો મેળવવા માટે ઘરેલું ઉપચાર એક સારો અને સલામત વિકલ્પ હોઈ શકે છે. જો કે, જો સમસ્યા વધી રહી હોય અથવા હોર્મોનલ અસંતુલનની શંકા હોય, તો ડૉક્ટરની સલાહ લેવી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. ધીરજ સાથે કુદરતી ઉપાયો અપનાવો.
Disclaimer: અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી સામાન્ય જાણકારી આધારિત છે. કોઇ પણ ઉપાય અજમાવતા પહેલાં એક્સપર્ટની સલાહ લેવી આવશ્યક છે. ન્યૂઝ18 ગુજરાતી આની કોઇ પુષ્ટિ કરતુ નથી.





















