ભારતીય વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે શનિવારે બાંગ્લાદેશના ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન શેખ હસીનાના ભારતમાં રોકાણને વ્યક્તિગત પસંદગી ગણાવી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે તેમના આગમન તરફ દોરી જતી પરિસ્થિતિઓ તેમના નિર્ણયમાં એક પરિબળ હતો. 78 વર્ષીય શેખ હસીના ગયા ઓગસ્ટમાં ભારત આવી હતી, બાંગ્લાદેશમાં તેમના 15 વર્ષના શાસનનો અંત આવ્યાના થોડા દિવસો પછી, હિંસામાં સેંકડો લોકો માર્યા ગયા હતા અને હજારો ઘાયલ થયા હતા. ગયા મહિને, ઢાકાની એક ખાસ કોર્ટે તેમને મૃત્યુદંડની સજા ફટકારી હતી.
'હસીનાનું ભારતમાં રોકાણ મૂળભૂત રીતે વ્યક્તિગત નિર્ણય હતો'
શનિવારે હિન્દુસ્તાન ટાઇમ્સ લીડરશીપ સમિટ 2025 ના અંતિમ દિવસે ચર્ચા દરમિયાન, વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે શેખ હસીનાના ભારતમાં લાંબા રોકાણ અને ભારત-બાંગ્લાદેશ સંબંધો વિશે વિસ્તૃત વાત કરી હતી. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે શેખ હસીનાનું ભારતમાં રોકાણ મૂળભૂત રીતે વ્યક્તિગત નિર્ણય હતો, પરંતુ જે સંજોગોમાં તેઓ સત્તા છોડીને ભારત પરત ફર્યા તે તેમના નિર્ણયમાં એક મહત્વપૂર્ણ પરિબળ હતું. જયશંકરે કહ્યું કે, "તેઓ અહીં એક અનોખા સંજોગોમાં આવ્યા હતા, અને મને લાગે છે કે તે સંજોગો સ્પષ્ટપણે તેમના આગળ શું થાય છે તેમાં ભૂમિકા ભજવે છે. પરંતુ તેમ છતાં, અંતિમ નિર્ણય તેમનો છે"
"હસીના જ્યાં સુધી ઈચ્છે ત્યાં સુધી ભારતમાં રહી શકે છે"
વિદેશ મંત્રીએ એ પણ પુનરોચ્ચાર કર્યો કે ભારતે શેખ હસીનાને ખાતરી આપી છે કે તેઓ ઈચ્છે ત્યાં સુધી ભારતમાં રહી શકે છે. ભારત સરકારે વારંવાર કહ્યું છે કે હસીનાને માનવીય ધોરણે આશ્રય આપવામાં આવ્યો છે અને તેમની સલામતી અને સુખાકારીનું સંપૂર્ણ ધ્યાન રાખવામાં આવી રહ્યું છે. બાંગ્લાદેશમાં વિશ્વસનીય લોકશાહી પ્રક્રિયાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકતા ભારત-બાંગ્લાદેશ સંબંધો અંગે, જયશંકરે પાડોશી દેશમાં લોકશાહીને મજબૂત બનાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે વર્તમાન વચગાળાની સરકારના નેતાઓએ પોતે સ્વીકાર્યું હતું કે તેમનો મુખ્ય વાંધો અગાઉની ચૂંટણીઓ (જાન્યુઆરી 2024) કેવી રીતે યોજાઈ હતી તેના પર હતો. જયશંકરે કટાક્ષ કર્યો, "અમે સાંભળ્યું હતું કે બાંગ્લાદેશના લોકો, ખાસ કરીને જેઓ હવે સત્તામાં છે, તેમને અગાઉની ચૂંટણીઓ જે રીતે યોજાઈ હતી તેનાથી સમસ્યા હતી." જો સમસ્યા ચૂંટણીઓની હતી, તો પહેલું પગલું નિષ્પક્ષ અને વિશ્વસનીય ચૂંટણીઓ યોજવી જોઈએ.
સંબંધોના ભવિષ્ય વિશે આશાવાદી
વિદેશ મંત્રીએ બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો અંગે આશાવાદ વ્યક્ત કર્યો. તેમણે કહ્યું, "ભારત ઈચ્છે છે કે બાંગ્લાદેશ પ્રગતિ કરે. એક લોકશાહી દેશ તરીકે, અમે ઈચ્છીએ છીએ કે આપણા પડોશી દેશના લોકોની ઇચ્છાનું લોકશાહી પ્રક્રિયાઓ દ્વારા સન્માન કરવામાં આવે." તેમણે વધુમાં કહ્યું, "મને વિશ્વાસ છે કે લોકશાહી પ્રક્રિયાના જે પણ પરિણામો આવશે તે ભારત-બાંગ્લાદેશ સંબંધો પ્રત્યે સંતુલિત અને પરિપક્વ અભિગમને પ્રતિબિંબિત કરશે, અને આશા છે કે સંબંધોમાં વધુ સુધારો થશે."
સંબધો અપેક્ષિત ચૂંટણીઓ પર નિર્ભર રહેશે!
બાંગ્લાદેશની વચગાળાની સરકારે વારંવાર શેખ હસીનાના પ્રત્યાર્પણની માંગ કરી છે, પરંતુ ભારતે હજુ સુધી સકારાત્મક પ્રતિભાવ આપ્યો નથી. નિષ્ણાતો માને છે કે ભારત હસીનાના પ્રત્યાર્પણ કરતાં બાંગ્લાદેશમાં સ્થિર અને ભારત-મૈત્રીપૂર્ણ સરકારની વાપસીની રાહ જોઈ રહ્યું છે. હાલ માટે, શેખ હસીનાનું ભારતમાં રોકાણ અને બંને દેશો વચ્ચેના રાજદ્વારી સંબંધો મોટાભાગે આગામી થોડા મહિનામાં અપેક્ષિત ચૂંટણીઓ પર નિર્ભર રહેશે.
