વર્તમાન સમયમાં જ્યારે સંબંધોમાં ખેંચતાણ વધી રહી છે, ત્યારે હિત અંબરીશ ગુરુએ એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને વાસ્તવિકતા પર આધારિત માર્ગદર્શન આપ્યું છે. આપણે અવારનવાર એવી ભૂલ કરી બેસીએ છીએ કે જો કોઈ વ્યક્તિ આપણી વાત નથી માનતી, તો આપણે તેને જિદ્દી અથવા અજ્ઞાની માની લઈએ છીએ. પરંતુ ગુરુજીના મતે આ હકીકત પાછળના કારણો ઘણા ઊંડા છે. હિત અંબરીશ ગુરુ જણાવે છે કે દરેક મનુષ્ય આ દુનિયામાં એક કોરી સ્લેટ લઈને નથી આવતો, પરંતુ તે પોતાના પૂર્વ જન્મના કર્મો અને સંસ્કારોના પોટલા સાથે જન્મે છે. તેની વિચારવાની શક્તિ અને નિર્ણય લેવાની ક્ષમતા તેના આંતરિક સ્વભાવ પર નિર્ભર હોય છે.
સંસ્કારોની મજબૂરી અને આંતરિક ખેંચાણ
ગુરુજી કહે છે કે આપણે કોઈને ગમે તેટલું સમજાવવાનો પ્રયાસ કરીએ, પણ તે વ્યક્તિ તેના આંતરિક સ્વભાવ અને કર્મોની દિશામાં જ ખેંચાય છે. ઘણીવાર માતા-પિતા બાળકોને અથવા પતિ-પત્ની એકબીજાને સુધારવા માટે લોહીનું પાણી કરે છે, છતાં કોઈ પરિણામ મળતું નથી. લોકો તેને અહંકાર ગણે છે, પણ હકીકતમાં તે વ્યક્તિની આંતરિક મજબૂરી હોય છે. જે રીતે વહેતી નદીને હાથથી રોકી શકાતી નથી, તે જ રીતે કોઈ વ્યક્તિ પોતાના મૂળભૂત સંસ્કારો વિરુદ્ધ જઈ શકતી નથી.
પરિવર્તન માટે અહંકાર નહીં, પ્રાર્થનાનો માર્ગ અપનાવો
હિત અંબરીશ ગુરુ એક કઠોર સત્ય સમજાવતા કહે છે કે તમે તમારા બાળક, જીવનસાથી કે ભાઈ-બહેન સહિત કોઈને પણ બદલી શકતા નથી. જ્યારે આપણે કોઈને સુધારવાનો પ્રયત્ન કરીએ છીએ, ત્યારે તેની પાછળ આપણો અહંકાર હોય છે કે 'હું સાચો છું અને તું ખોટો છે'. આ જ સંઘર્ષનું કારણ બને છે. જો તમે ખરેખર કોઈનું ભલું ઈચ્છો છો, તો તેને બદલવાની જીદ છોડીને તેના માટે પ્રાર્થના કરો. પ્રાર્થના કરવાથી તમે તેના જીવનના માર્ગમાં અવરોધ નથી બનતા, પરંતુ તેને અંદરથી પરિવર્તન લાવવાની એક તક આપો છો.
અસલી સાધના: બીજાને નહીં, મનને સમજાવો
સમગ્ર બોધનો સૌથી ઊંડો સાર એ છે કે સમજાવવાની જરૂર બીજાને નથી, પરંતુ માત્ર પોતાના મનને જ છે. આપણે બહારની દુનિયાને વ્યવસ્થિત કરવામાં આપણી તમામ ઉર્જા વેડફી નાખીએ છીએ, જ્યારે અસલી અવ્યવસ્થા આપણા પોતાના મનમાં હોય છે. આપણી અપેક્ષાઓ, ગુસ્સો અને દુઃખ જ આપણી અશાંતિનું કારણ છે. જો તમારું મન શાંત હશે, તો સામેની વ્યક્તિનો વ્યવહાર તમને ક્યારેય અસ્થિર કરી શકશે નહીં.
સંબંધોની ક્ષણભંગુરતા અને અંતિમ સત્ય
ગુરુજીએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું છે કે કોઈપણ સંબંધ કાયમી નથી. દરેક આત્મા અમુક ચોક્કસ સમય માટે તમારા જીવનમાં આવે છે અને પછી પોતાની યાત્રા પર આગળ વધી જાય છે. તેથી ડહાપણ એમાં જ છે કે જ્યાં સુધી સાથે છો ત્યાં સુધી કલેશ કરવાને બદલે શાંતિ જાળવો. બીજાને સુધારવાની જીદ છોડીને પોતાના મનને સાધવું એ જ ખરા અર્થમાં સુખ અને શાંતિનો માર્ગ છે.
