Himachal Earthquake: ઉત્તર ભારતના અનેક રાજ્યોમાં શુક્રવારે રાત્રે અચાનક ધરતી ધ્રુજતા લાખો લોકોમાં ભય અને ગભરાટનો માહોલ સર્જાયો હતો. હિમાચલ પ્રદેશના કાંગડા-ચંબા વિસ્તારમાં કેન્દ્રિત રહેલા ભૂકંપના જોરદાર આંચકાઓ માત્ર પહાડી વિસ્તારો પૂરતા મર્યાદિત રહ્યા નહોતા, પરંતુ તેની અસર હરિયાણા, પંજાબ અને ચંડીગઢ સુધી અનુભવાઈ હતી. રાત્રિના સમયે આવેલા આ આંચકાઓને કારણે લોકો ઊંઘમાંથી જાગી ગયા હતા અને સલામતીના ભાગરૂપે ઘરો, એપાર્ટમેન્ટ્સ અને હોટેલોમાંથી બહાર ખુલ્લા મેદાનોમાં દોડી આવ્યા હતા.
ભૂકંપની તીવ્રતા રિક્ટર સ્કેલ પર 5.0 માપવામાં આવી હોવાનું સત્તાવાર અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. ભૂકંપનું કેન્દ્રબિંદુ હિમાચલ પ્રદેશના કાંગડા અને ચંબા જિલ્લાની સરહદ નજીક હતું. જમીનની સપાટીથી ઓછી ઊંડાઈએ ભૂકંપનું કેન્દ્ર હોવાને કારણે તેના આંચકાઓ વધુ તીવ્ર અને સ્પષ્ટ અનુભવાયા હતા. જોકે, રાહતની વાત એ છે કે આ શક્તિશાળી ભૂકંપ છતાં હાલ સુધી કોઈ જાનહાનિ અથવા મોટા પાયે મિલકતને નુકસાન થયાની સત્તાવાર માહિતી સામે આવી નથી.
રાત્રે બે વખત ધ્રુજી ધરતી, લોકોમાં ફેલાયો ભય
હવામાન વિભાગ અને ભૂકંપ વિજ્ઞાન કેન્દ્રના જણાવ્યા અનુસાર, શુક્રવારે રાત્રે અલગ-અલગ સમયે ભૂકંપના આંચકા નોંધાયા હતા. પ્રથમ આંચકો રાત્રે આશરે 10:04 વાગ્યે અનુભવાયો હતો, જેની તીવ્રતા રિક્ટર સ્કેલ પર 4.8 નોંધાઈ હતી. આ ભૂકંપનું કેન્દ્રબિંદુ જમીનથી લગભગ 10 કિલોમીટરની ઊંડાઈએ હતું. પ્રથમ આંચકાના થોડા સમય બાદ જ રાત્રે લગભગ 10:30 વાગ્યે વધુ શક્તિશાળી ભૂકંપ અનુભવાયો હતો. તેની તીવ્રતા રિક્ટર સ્કેલ પર 5.0 નોંધાઈ હતી. આ ભૂકંપનું કેન્દ્રબિંદુ ધર્મશાલાથી આશરે 40 કિલોમીટર દૂર કાંગડા-ચંબા સરહદ નજીક આવેલા ધર ગોદોઈ વિસ્તાર પાસે હતું. માત્ર 5 કિલોમીટરની ઊંડાઈએ કેન્દ્રબિંદુ હોવાને કારણે ધરતીમાં જોરદાર ધ્રુજારી અનુભવાઈ હતી.
ધર્મશાલા, કાંગડા અને ચંબામાં ગભરાટનો માહોલ
ભૂકંપના આંચકા બાદ ધર્મશાલા, કાંગડા, ચંબા અને આસપાસના વિસ્તારોમાં લોકોમાં ભારે દહેશત ફેલાઈ ગઈ હતી. અનેક રહેવાસીઓએ જણાવ્યું કે ઘરની દિવાલો, બારીઓ, પંખા અને ઘરવખરી હલતી દેખાઈ હતી. કેટલાક વિસ્તારોમાં લોકો ભયના કારણે લાંબા સમય સુધી ઘરની બહાર જ રહ્યા હતા. ધર્મશાલાના એક સ્થાનિક રહેવાસીએ જણાવ્યું કે આ તેમના જીવનનો સૌથી ભયાનક અનુભવ હતો. તેમણે કહ્યું કે અચાનક સમગ્ર ઇમારત ધ્રુજવા લાગી હતી અને થોડી ક્ષણ માટે એવું લાગ્યું કે જાણે મકાન ધરાશાયી થઈ જશે. ભૂકંપનો સમય થોડો હોવા છતાં તેનો અનુભવ અત્યંત ડરામણો રહ્યો હતો.
હરિયાણા, પંજાબ અને ચંડીગઢ સુધી અનુભવાયા આંચકા
ભૂકંપની અસર માત્ર હિમાચલ પ્રદેશ સુધી સીમિત રહી નહોતી. હરિયાણા, પંજાબ અને ચંડીગઢમાં પણ લોકો દ્વારા આંચકા અનુભવાયા હતા. ખાસ કરીને ચંડીગઢ, પંચકુલા, મોહાલી અને અન્ય શહેરી વિસ્તારોમાં ઊંચી ઇમારતોમાં રહેતા લોકો વધુ ગભરાઈ ગયા હતા. ઘણા રહેણાંક વિસ્તારોમાં લોકો સીડીઓ મારફતે ઝડપથી નીચે ઉતરી ખુલ્લી જગ્યાએ ભેગા થયા હતા. સોશિયલ મીડિયા પર પણ અનેક લોકોએ ભૂકંપ અનુભવ્યાના સંદેશાઓ અને વીડિયો શેર કર્યા હતા, જેના કારણે થોડા સમય માટે સમગ્ર વિસ્તારમાં ચિંતા અને ચર્ચાનો માહોલ જોવા મળ્યો હતો.
ભૂકંપની દ્રષ્ટિએ અત્યંત સંવેદનશીલ છે હિમાચલ પ્રદેશ
ભૂસ્તરશાસ્ત્રીઓના મતે હિમાચલ પ્રદેશનો મોટો ભાગ ભૂકંપના સૌથી જોખમી ગણાતા ઝોન-5માં આવે છે. આ ઝોન એવા વિસ્તારોનો સમાવેશ કરે છે જ્યાં ભવિષ્યમાં પણ મોટા અને વિનાશક ભૂકંપ આવવાની સંભાવના રહે છે. હિમાલયની પર્વતમાળા સતત ભૂગર્ભીય હલચલ હેઠળ હોવાથી આ વિસ્તારમાં વારંવાર નાના અને મધ્યમ તીવ્રતાના ભૂકંપ નોંધાતા રહે છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આવા વિસ્તારોમાં રહેણાંક અને જાહેર ઇમારતોનું નિર્માણ ભૂકંપ પ્રતિરોધક ધોરણો મુજબ કરવું અત્યંત જરૂરી છે.
પ્રશાસન એલર્ટ મોડ પર, હાલ કોઈ નુકસાનના અહેવાલ નહીં
ભૂકંપ બાદ સ્થાનિક વહીવટી તંત્ર, પોલીસ અને આપત્તિ વ્યવસ્થાપન વિભાગની ટીમો તાત્કાલિક સક્રિય બની ગઈ હતી. વિવિધ જિલ્લાઓમાંથી માહિતી એકત્રિત કરવામાં આવી રહી છે અને સંવેદનશીલ વિસ્તારો પર સતત નજર રાખવામાં આવી રહી છે. અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે કે અત્યાર સુધી કોઈ પણ જિલ્લામાં જાનહાનિ, ઈજા અથવા મોટા પાયે સંપત્તિને નુકસાન થયાની માહિતી મળી નથી. તેમ છતાં સાવચેતીના ભાગરૂપે લોકોને અફવાઓથી દૂર રહેવા અને સત્તાવાર સૂચનાઓનું પાલન કરવાની અપીલ કરવામાં આવી છે. ઉત્તર ભારતમાં અનુભવાયેલા આ ભૂકંપે ફરી એકવાર યાદ અપાવ્યું છે કે ભૂકંપ જેવી કુદરતી આફતો સામે સજ્જ રહેવું અને આપત્તિ વ્યવસ્થાપન અંગે જાગૃતતા વધારવી સમયની માંગ છે.
