ગુજરાત સરકારે ધ ગુજરાત મોટર વ્હીકલ ટેક્સ એક્ટ-1958માં મહત્વનો સુધારો કર્યો છે, જેના કારણે હવે વાહનનો ટેક્સ બાકી હોય તેવા માલિકો તેમની મિલકત વેચી શકશે નહીં. આ નવો કાયદો વાહન માલિકો માટે જાણવો મહત્વપૂર્ણ છે જેઓ ખાસ કરીને ટેક્સ નથી ભરતા.
ગુજરાતમાં વાહનચાલકોએ નથી ભર્યો 716 કરોડનો ટેક્સ!
ગુજરાતમાં કરોડો વાહનો રોડ પર દોડે છે, અને દરેક વાહન માલિકે સરકારને ટેક્સ ચૂકવવો પડે છે. નોન-ટ્રાન્સપોર્ટ વાહનો (જેમ કે ખાનગી કાર અને બાઇક) માટે આજીવન ટેક્સ ખરીદી વખતે ચૂકવવામાં આવે છે. જોકે, ટ્રાન્સપોર્ટ વાહનો (જેમ કે બસ, ટ્રક, રિક્ષા)ના માલિકોએ ત્રિમાસિક, અર્ધ-વાર્ષિક કે વાર્ષિક ધોરણે ટેક્સ ચૂકવવો જરૂરી છે. દુર્ભાગ્યે, ઘણા વાહન માલિકો આ ટેક્સ નિયમિત રીતે ભરતા નથી, જેના કારણે સરકારને નોંધપાત્ર નાણાકીય નુકસાન થાય છે. 31 માર્ચ, 2025ની સ્થિતિએ, ગુજરાતમાં 1,03,314 વાહનોનો ટેક્સ બાકી છે, જેની કુલ રકમ 716.45 કરોડ રૂપિયા છે. આ રકમ પર વ્યાજ અને દંડ ઉમેરતાં, બાકી રકમ 1425.45 કરોડ રૂપિયા સુધી પહોંચે છે. આ આંકડો દર્શાવે છે કે ટેક્સ ન ભરવાની સમસ્યા કેટલી ગંભીર છે.
વાહન ટેક્સનો બોજો મિલકત પર ચઢશે!
ગુજરાત સરકારે 2016માં ધ ગુજરાત મોટર વ્હીકલ ટેક્સ એક્ટ-1958માં સુધારો કર્યો હતો, અને 27 ડિસેમ્બર, 2016ના રોજ વાહન વ્યવહાર કમિશનર કચેરીએ આ અંગે પરિપત્ર બહાર પાડ્યો હતો. આ સુધારા અનુસાર:
વાહન ટેક્સની વસૂલાત માટે સત્તા: વાહન વ્યવહાર ખાતાના અધિકારીઓને બાકી ટેક્સની વસૂલાત માટે વાહન જપ્ત કરવાની અને તેની હરાજી કરવાની સત્તા આપવામાં આવી છે.
મિલકત પર બોજો: જો વાહન માલિક ટેક્સ ન ભરે, તો તેની સ્થાવર અને જંગમ મિલકત પર રેવન્યુ રિકવરી સર્ટિફિકેટ (RRC) બોજો દાખલ કરવામાં આવે છે. આ બોજો દાખલ થયા બાદ, માલિક બાકી ટેક્સ ન ભરે ત્યાં સુધી મિલકત વેચી શકતો નથી.
જમીન મહેસૂલ કાયદા હેઠળ કાર્યવાહી: બાકી ટેક્સની વસૂલાત માટે જમીન મહેસૂલ કાયદાનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આ હેઠળ, RTOમાં રેવન્યુ મામલતદાર અથવા નાયબ મામલતદારની નિમણૂક કરવામાં આવે છે, જેમને મિલકત જપ્ત કરવાની સત્તા હોય છે.
આવી રીતે વસૂલાશે ટેક્સ!
જો વાહનનો ટેક્સ બાકી હોય, તો સરકાર નીચે મુજબની પ્રક્રિયા અનુસરે છે:
નોટિસ જારી: વાહન માલિકને રજિસ્ટર્ડ એ.ડી. દ્વારા નોટિસ મોકલવામાં આવે છે, જેમાં બાકી ટેક્સની રકમ અને તે ભરવાની સમયમર્યાદા જણાવવામાં આવે છે.
રૂબરૂ સંપર્ક: જો નોટિસનો જવાબ ન મળે, તો RTOના મોટર વાહન નિરીક્ષક અથવા સહાયક મોટર વાહન નિરીક્ષક માલિકનો સંપર્ક કરે છે અને ટેક્સ ભરવાની ફરીથી ચેતવણી આપે છે.
મામલતદારની નિમણૂક: જો માલિક હજુ પણ ટેક્સ ન ભરે, તો કેસ રેવન્યુ મામલતદારને સોંપવામાં આવે છે, જે જમીન મહેસૂલ કાયદા હેઠળ મિલકત જપ્ત કરવાની કાર્યવાહી શરૂ કરે છે.
વાહન જપ્તી અને હરાજી: જો વાહન ઉપલબ્ધ હોય, તો તેને જપ્ત કરીને હરાજી કરવામાં આવે છે. જો વાહન ન હોય (વેચાઈ ગયું હોય, ભંગારમાં આપી દેવાયું હોય, અથવા ખોવાઈ ગયું હોય), તો માલિકની મિલકત પર બોજો દાખલ કરવામાં આવે છે.
મિલકત પર બોજો: 7-12 ઉતારામાં RRC બોજો દાખલ થયા બાદ, માલિક બાકી ટેક્સ ન ભરે ત્યાં સુધી મિલકતનું વેચાણ કરી શકતો નથી.
ખાસ કેસો અને પડકારો
કન્ડમ વાહનો: ઘણા માલિકો વાહનોને ખર્ચાળ હોવાના કારણે અથવા ટ્રીપ ન મળવાને લીધે ભંગાર (કન્ડમ) હાલતમાં મૂકી દે છે. જો આવા વાહનોની જાણ રાજ્ય વાહન વ્યવહાર કમિશનર કચેરીને કરવામાં આવે, તો ટેક્સ વસૂલાત બંધ થઈ જાય છે. પરંતુ, ઘણા માલિકો આ જાણ નથી કરતા, જેના કારણે ટેક્સ બાકી રહે છે.
ગેરકાયદેસર નંબર પ્લેટ: કેટલાક માલિકો એક જ નંબરની બે નંબર પ્લેટ બનાવીને અલગ-અલગ વાહનો પર ઉપયોગ કરે છે. આવા વાહનો પકડાય તો તેમને જપ્ત કરીને બાકી ટેક્સ વસૂલવામાં આવે છે.
