કર્મચારીઓ માટે મોટી ખુશખબર આવી છે. અત્યાર સુધી ગ્રેચ્યુઇટી મેળવવા માટે 5 વર્ષ સુધી નોકરી કરવી જરૂરી હતી, પરંતુ હવે નવા નિયમો હેઠળ આ લાંબી રાહ જોવાની જરૂર નથી. હવે માત્ર 1 વર્ષ સુધી સતત કામ કરનાર ફિક્સ્ડ-ટર્મ કર્મચારીઓ પણ ગ્રેચ્યુઇટીના હકદાર બનશે. આ બદલાવ લાખો પ્રાઇવેટ સેક્ટરના કર્મચારીઓ માટે મોટો લાભ સાબિત થઈ શકે છે.
નવા નિયમમાં શું બદલાયું?
ભારતમાં કામકાજના નિયમોને સુધારવા માટે Payment of Gratuity Act, 1972 હેઠળ ગ્રેચ્યુઇટીના નિયમોમાં મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે.
પહેલા: ઓછામાં ઓછા 5 વર્ષની સેવા જરૂરી
હવે: ફિક્સ્ડ-ટર્મ કર્મચારીઓ માટે માત્ર 1 વર્ષની સેવા પૂરતી
આ ફેરફાર ખાસ કરીને એવા લોકો માટે છે, જે પ્રોજેક્ટ આધારિત અથવા કોન્ટ્રાક્ટ આધારિત નોકરી કરે છે.
ફિક્સ્ડ-ટર્મ (FTE) કર્મચારી કોણ?
ફિક્સ્ડ-ટર્મ કર્મચારી એટલે એવો વ્યક્તિ, જેને કંપની ચોક્કસ સમયગાળા (જેમ કે 1 વર્ષ અથવા 2 વર્ષ) માટે કોન્ટ્રાક્ટ પર રાખે છે.
નવા નિયમ મુજબ:
તેમને પરમાનેન્ટ કર્મચારીઓ જેવી સેલેરી
રજા અને અન્ય ભથ્થાં
અને હવે ગ્રેચ્યુઇટીનો લાભ પણ મળશે
આથી કોન્ટ્રાક્ટ જોબ હવે વધુ સુરક્ષિત બની રહી છે.
ગ્રેચ્યુઇટી કેવી રીતે ગણાશે?
ઉદાહરણ દ્વારા સમજો
જો કોઈ કર્મચારી 1 વર્ષ અને 3 મહિના (15 મહિના) કામ કરે છે:
તેને 15 મહિના માટે ગ્રેચ્યુઇટી મળશે
જો 1 વર્ષ 5 મહિના કામ કરે:
તેને 17 મહિના માટે ગણતરી થશે
મહત્વની શરત
ઓછામાં ઓછા 1 વર્ષ સેવા જરૂરી
1 વર્ષથી ઓછી સેવા પર ગ્રેચ્યુઇટી નહીં મળે
સેલેરી સ્ટ્રક્ચરમાં પણ ફેરફાર
નવા લેબર કોડ અનુસાર:
બેઝિક સેલેરી કુલ CTCનો ઓછામાં ઓછો 50% હોવો જોઈએ
HRA અને અન્ય એલાઉન્સ 50%થી વધુ ન હોઈ શકે
જો એલાઉન્સ વધુ હશે:
વધારાનો ભાગ બેઝિક સેલેરીમાં ઉમેરાશે
આનો સીધો ફાયદો:
PF (Provident Fund) વધશે
ગ્રેચ્યુઇટીની રકમ પણ વધશે
હવે ઝડપથી મળશે F&F સેટલમેન્ટ
હાલમાં કંપનીઓ ફુલ એન્ડ ફાઇનલ (F&F) સેટલમેન્ટ માટે 30–60 દિવસ લઈ લે છે.
પરંતુ નવા નિયમ મુજબ:
કર્મચારીના રિઝાઇન, ટર્મિનેશન અથવા કોન્ટ્રાક્ટ પૂર્ણ થયા પછી
48 કલાક (2 કાર્ય દિવસ)માં ચુકવણી કરવી પડશે
આથી કર્મચારીઓને ઝડપથી પૈસા મળશે.
આ બદલાવ કેમ લાવવામાં આવ્યો?
આ નિયમોમાં ફેરફાર પાછળ મુખ્ય કારણો:
ટૂંકા ગાળાના પ્રોજેક્ટમાં કામ કરતા લોકોની સુરક્ષા
કોન્ટ્રાક્ટ કર્મચારીઓને સમાન હક્ક આપવો
શ્રમિકોને આર્થિક રીતે મજબૂત બનાવવું
આ બદલાવથી હવે કર્મચારીઓ લાંબા સમય સુધી એક જ કંપનીમાં રહેવા માટે મજબૂર નહીં રહે.
