E-Rickshaw Apps: દેશમાં ઇલેક્ટ્રિક વાહનોના વધતા ઉપયોગ વચ્ચે ઇ-રિક્ષા ચાલકો માટે ચિંતાજનક મુદ્દો સામે આવ્યો છે. છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં સોશિયલ મીડિયા પર એવા અનેક વીડિયો વાયરલ થયા હતા, જેમાં કેટલાક લોકો સ્માર્ટફોનની મદદથી રસ્તા પર દોડતી ઇ-રિક્ષાઓને અચાનક બંધ કરતા જોવા મળ્યા હતા. આ ઘટનાએ માત્ર વાહનચાલકોમાં જ નહીં પરંતુ મુસાફરોમાં પણ સુરક્ષા અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે. આ મામલાને ગંભીરતાથી લેતાં કેન્દ્ર સરકારે હવે મોટી કાર્યવાહી હાથ ધરી છે. ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને માહિતી ટેક્નોલોજી મંત્રાલય (MeitY) દ્વારા Google અને Appleને એવી ઓછામાં ઓછી સાત મોબાઇલ એપ્લિકેશનો તેમના પ્લેટફોર્મ પરથી દૂર કરવા માટે સૂચના આપવામાં આવી છે, જેનો ઉપયોગ ઇ-રિક્ષા અને અન્ય બેટરી સંચાલિત વાહનોને રિમોટથી બંધ કરવા માટે થઈ રહ્યો હોવાનું સામે આવ્યું છે.
BAT-BMS સહિતની એપ્સ સરકારના નિશાન પર
સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ BAT-BMS, Lossigy, Epoch-i-ion, SMART BMS જેવી એપ્સ બ્લૂટૂથ આધારિત બેટરી મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ (BMS) સાથે જોડાય છે. આ એપ્સ મૂળરૂપે બેટરીની સ્થિતિ, ચાર્જિંગ લેવલ, તાપમાન અને પ્રદર્શન પર નજર રાખવા માટે બનાવવામાં આવી હતી. પરંતુ, કેટલાક લોકો દ્વારા તેનો ખોટી રીતે ઉપયોગ કરીને ઇ-રિક્ષાઓને મુસાફરી દરમિયાન જ બંધ કરી દેવાની ઘટનાઓ સામે આવી છે. ખાસ કરીને સોશિયલ મીડિયા પર વ્યૂઝ અને લોકપ્રિયતા મેળવવા માટે કેટલાક ઇન્ફ્લુએન્સરો આવી હરકતો કરતા હોવાના આક્ષેપો પણ થયા છે.
સરકારનું માનવું છે કે જાહેર સુરક્ષા માટે છે ખતરો
કેન્દ્ર સરકારનું માનવું છે કે આવી એપ્સનો દુરુપયોગ માત્ર વાહનચાલકો માટે જ નહીં પરંતુ મુસાફરો માટે પણ જોખમ ઉભું કરી શકે છે. જો ચાલતી ઇ-રિક્ષા અથવા અન્ય ઇલેક્ટ્રિક વાહન અચાનક બંધ થઈ જાય તો અકસ્માતની સંભાવના વધી શકે છે. મંત્રાલયના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે આવી એપ્લિકેશનોનો સતત ઉપયોગ અને ઉપલબ્ધતા કાયદાકીય રીતે પ્રશ્નાર્થ બની શકે છે. જો પ્લેટફોર્મ્સ દ્વારા જરૂરી કાર્યવાહી કરવામાં નહીં આવે તો Apple અને Googleને મળતી 'સેફ હાર્બર' સુરક્ષા પણ જોખમમાં મુકાઈ શકે છે.
IT એક્ટની કલમ 69A હેઠળ નહીં થાય કાર્યવાહી
સામાન્ય રીતે સરકાર ઓનલાઈન કન્ટેન્ટ અથવા એપ્સને પ્રતિબંધિત કરવા માટે માહિતી પ્રૌદ્યોગિકી કાયદાની કલમ 69Aનો ઉપયોગ કરે છે. પરંતુ આ કેસમાં સરકાર અલગ અભિગમ અપનાવી રહી છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ મામલો કલમ 69Aના દાયરામાં આવતો નથી. તેના બદલે સરકાર આને સંભવિત કાયદાકીય ઉલ્લંઘન તરીકે જોઈ રહી છે, જેના કારણે ઇન્ટરમિડિયરી તરીકે મળતી કાનૂની સુરક્ષા પાછી ખેંચી શકાય છે. હાલમાં સરકારે કયા ચોક્કસ કાયદાનું ઉલ્લંઘન થયું હોવાનું માનવામાં આવે છે તેની સ્પષ્ટતા કરી નથી.
કેવી રીતે સામે આવ્યો સમગ્ર મામલો?
તાજેતરમાં સોશિયલ મીડિયા, ખાસ કરીને ઇન્સ્ટાગ્રામ પર કેટલાક વીડિયો વાયરલ થયા હતા, જેમાં લોકો BAT-BMS જેવી એપ્સનો ઉપયોગ કરીને ઇ-રિક્ષાઓને દૂરથી બંધ કરતા જોવા મળ્યા હતા. તપાસ દરમિયાન જાણવા મળ્યું કે, કેટલીક ઇ-રિક્ષાઓમાં ઉપયોગમાં લેવાતી લિથિયમ-આયન બેટરીઓમાં બ્લૂટૂથ કનેક્ટિવિટી આપવામાં આવે છે. ટેકનિશિયન બેટરીની સ્થિતિ તપાસવા માટે આ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરે છે, પરંતુ અસુરક્ષિત બ્લૂટૂથ કનેક્શનને કારણે કોઈપણ વ્યક્તિ એપ મારફતે બેટરી સાથે જોડાઈને તેને બંધ કરી શકે છે. એક મીડિયા પરીક્ષણ દરમિયાન ડ્રાઇવરની મંજૂરી સાથે આવી એપ દ્વારા ઇ-રિક્ષાને સફળતાપૂર્વક બંધ કરવામાં આવી હોવાનું પણ સામે આવ્યું છે.
ઇ-રિક્ષા ચાલકોની રોજીરોટી પર પડી રહી છે અસર
આ પ્રકારની ઘટનાઓનો સૌથી મોટો ફટકો ઇ-રિક્ષા ચાલકોને પડી રહ્યો છે. ઘણા વીડિયો એવા સામે આવ્યા છે જેમાં રિક્ષા ચાલકો અજાણતાં જ રસ્તામાં વાહન બંધ થઈ જતાં મુશ્કેલીમાં મુકાઈ જાય છે અને પછી વાહન ફરી શરૂ કરાવવા માટે ટેકનિશિયનની મદદ લેવી પડે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં વાહનચાલકોને વધારાનો ખર્ચ પણ કરવો પડે છે, જેના કારણે તેમની રોજની આવક પર સીધી અસર પડી રહી છે.
લોકોને શું સાવચેતી રાખવી જોઈએ?
સરકારે લોકોને અપીલ કરી છે કે, જો તેમના ફોનમાં આવી કોઈ એપ ઇન્સ્ટોલ હોય તો તેને તરત જ ડિલીટ કરી દેવી જોઈએ. બેટરી સંબંધિત કોઈપણ ટેકનિકલ સમસ્યા માટે માત્ર અધિકૃત સર્વિસ સેન્ટર અથવા પ્રમાણિત ટેકનિશિયનની મદદ લેવી જોઈએ. વાહન સુરક્ષા નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ઉત્પાદક કંપનીઓએ પણ પોતાની બેટરી મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમને વધુ સુરક્ષિત બનાવવાની જરૂર છે, જેથી અનધિકૃત વ્યક્તિઓ દ્વારા બ્લૂટૂથ કનેક્શનનો દુરુપયોગ ન થઈ શકે.
વાહન સુરક્ષા માટે સરકારનું મહત્વપૂર્ણ પગલું
વિશેષજ્ઞોના મતે સરકારની આ કાર્યવાહી ઇલેક્ટ્રિક વાહનોની સુરક્ષા મજબૂત કરવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. ઇલેક્ટ્રિક મોબિલિટી ઝડપથી વધી રહી છે ત્યારે ટેક્નોલોજીના દુરુપયોગને રોકવા માટે કડક પગલાં લેવાં અત્યંત જરૂરી બની ગયા છે. આગામી સમયમાં સરકાર અન્ય સમાન એપ્સ સામે પણ કાર્યવાહી કરી શકે છે અને બેટરી ઉત્પાદકો માટે નવા સુરક્ષા ધોરણો પણ લાવી શકે છે.
