અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચેની અસ્થાયી સમજૂતી બાદ તેલના ભાવમાં ઘટાડો; ફેડરલ રિઝર્વના વ્યાજદર વધારાની શક્યતા ઘટતાં સોનાને મળ્યો ટેકો
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનાના ભાવમાં મંગળવારે 1 ટકાથી વધુનો ઉછાળો નોંધાયો છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે થયેલી અસ્થાયી શાંતિ સમજૂતી બાદ તેલના ભાવમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, જેના કારણે ફુગાવાને લઈને બજારની ચિંતાઓમાં રાહત મળી છે. પરિણામે અમેરિકાની કેન્દ્રીય બેંક ફેડરલ રિઝર્વ દ્વારા આ વર્ષે વધુ એક વખત વ્યાજદર વધારવાની શક્યતા ઘટી હોવાનું રોકાણકારો માની રહ્યા છે, જેના કારણે સોનાની માંગમાં વધારો થયો છે.
રોઇટર્સના અહેવાલ અનુસાર, સ્પોટ ગોલ્ડનો ભાવ પ્રતિ ઔંસ 4,346.09 ડોલર સુધી પહોંચ્યો હતો. અગાઉના સત્રમાં સોનાએ 5 જૂન બાદનો સર્વોચ્ચ સ્તર પણ સ્પર્શ્યો હતો. જ્યારે અમેરિકન ગોલ્ડ ફ્યુચર્સમાં પણ વધારો નોંધાઈ 4,366.50 ડોલર પ્રતિ ઔંસ સુધી પહોંચ્યા હતા.
અમેરિકા-ઈરાન સમજૂતીનો બજાર પર શું પ્રભાવ?
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા જાહેર કરાયેલી અસ્થાયી સમજૂતી મુજબ, એપ્રિલમાં થયેલા યુદ્ધવિરામને વધુ 60 દિવસ માટે લંબાવવામાં આવશે. સાથે જ હોર્મુઝની ખાડી (Strait of Hormuz) ફરીથી ખુલવાની શક્યતા વધી છે. આ જળમાર્ગ વિશ્વના કાચા તેલના પુરવઠા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
તાજેતરના મહિનાઓમાં અમેરિકા, ઇઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચેના તણાવને કારણે વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં અનિશ્ચિતતા વધી હતી. હોર્મુઝ માર્ગ પરના જોખમોને કારણે તેલના ભાવ સતત ઊંચા રહ્યા હતા. હવે સમજૂતી બાદ પુરવઠા અંગેની ચિંતા ઘટતા બ્રેન્ટ ક્રૂડનો ભાવ પ્રતિ બેરલ 80 ડોલરથી નીચે સરકી ગયો છે. માત્ર એક જ દિવસમાં તેલના ભાવમાં લગભગ 5 ટકા ઘટાડો નોંધાયો હતો.
વ્યાજદરની અપેક્ષામાં ફેરફારથી સોનાને ફાયદો
બજાર નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ઊંચા તેલના ભાવ ફુગાવો વધારતા હોય છે અને તેના જવાબમાં કેન્દ્રીય બેંકો વ્યાજદર ઊંચા રાખે છે. પરંતુ હવે તેલના ભાવમાં ઘટાડો થતાં ફેડ દ્વારા કડક નાણાકીય નીતિ અપનાવવાની જરૂરિયાત ઓછી થઈ શકે છે.
હાઈ રિજ ફ્યુચર્સના મેટલ્સ ટ્રેડિંગ ડિરેક્ટર ડેવિડ મેગરે જણાવ્યું કે અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે સમાધાનની સંભાવનાએ ટૂંકા ગાળાના વ્યાજદર પર દબાણ ઘટાડ્યું છે અને ઊર્જા બજારમાં સ્થિરતા લાવી છે. તેના પરિણામે સોનાને ટેકો મળ્યો છે.
CME FedWatch ટૂલ અનુસાર, ડિસેમ્બર 2026માં ફેડ વ્યાજદર વધારશે તેવી બજારની ધારણા ગયા અઠવાડિયે લગભગ 70 ટકા હતી, જે હવે ઘટીને 59 ટકા આસપાસ આવી ગઈ છે.
ફેડની બેઠક પર રોકાણકારોની નજર
આ સપ્તાહ દરમિયાન વૈશ્વિક નાણાકીય બજારોનું મુખ્ય ધ્યાન અમેરિકન ફેડરલ રિઝર્વની નીતિ બેઠક પર કેન્દ્રિત છે. નવા ફેડ ચેરમેન કેવિન વોર્શના નેતૃત્વ હેઠળ આવનારો વ્યાજદર નિર્ણય રોકાણકારો માટે અત્યંત મહત્વનો ગણાઈ રહ્યો છે.
સામાન્ય રીતે સોનાને ફુગાવા સામે સુરક્ષિત રોકાણ (Safe Haven Asset) તરીકે જોવામાં આવે છે. જોકે સોનું કોઈ વ્યાજ આપતું નથી. તેથી જ્યારે વ્યાજદર ઊંચા રહે છે ત્યારે સોનામાં રોકાણ ઓછું આકર્ષક બને છે. હવે વ્યાજદર વધારાની શક્યતા ઘટતાં સોનાની માંગ ફરી વધી રહી છે.
ચાંદી, પ્લેટિનમ અને પેલેડિયમમાં પણ તેજી
માત્ર સોનું જ નહીં પરંતુ અન્ય કિંમતી ધાતુઓમાં પણ ખરીદી જોવા મળી હતી. સ્પોટ સિલ્વર 0.4 ટકા વધીને 70.29 ડોલર પ્રતિ ઔંસ પર પહોંચ્યું હતું. પ્લેટિનમમાં 2.5 ટકાનો નોંધપાત્ર ઉછાળો જોવા મળ્યો અને તેનો ભાવ 1,811.15 ડોલર પ્રતિ ઔંસ સુધી પહોંચ્યો. પેલેડિયમમાં પણ 0.7 ટકાની વૃદ્ધિ નોંધાઈ હતી.
ભારતીય બજાર માટે શું મહત્વ?
ભારતમાં સોનાના ભાવ આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર, ડોલર ઇન્ડેક્સ અને વૈશ્વિક વ્યાજદરની અપેક્ષાઓથી સીધા પ્રભાવિત થાય છે. જો વૈશ્વિક સ્તરે સોનામાં તેજીનો માહોલ યથાવત રહે અને ડોલર નબળો પડે તો ભારતીય બજારમાં પણ સોનાના ભાવને ટેકો મળી શકે છે. જોકે રૂપિયા-ડોલર વિનિમય દર અને સ્થાનિક માંગ-પુરવઠા જેવા પરિબળો પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે.
