મૃત્યુ પછી કપડા, ઘરેણાં અને વ્યક્તિગત સામાનનું શું કરવું? : ગરુડ પુરાણમાં છે જવાબ

મૃત્યુ જીવનનું અચૂક સત્ય છે, પરંતુ કોઈ નજીકના વ્યક્તિના અવસાન પછી તેની યાદો અને વસ્તુઓ સાથે લોકોનું લાગણીસભર જોડાણ રહેવું સ્વાભાવિક છે. ઘણા લોકો મૃત્યુ પામેલા સ્વજનના કપડા, ઘરેણાં અથવા રોજિંદા ઉપયોગની વસ્તુઓ વર્ષો સુધી સાચવી રાખે છે. જોકે ગરુડ પુરાણમાં મૃત્યુ પછી વ્યક્તિની વસ્તુઓને લઈને કેટલીક ખાસ માન્યતાઓ અને નિયમો જણાવવામાં આવ્યા છે. માનવામાં આવે છે કે આ નિયમોનું પાલન કરવાથી આત્માને શાંતિ મળે છે અને પરિવાર પર નકારાત્મક અસર પડતી નથી.

ગરુડ પુરાણમાં મૃત્યુ પછીની માન્યતાઓનું મહત્વ

હિંદુ ધર્મમાં ગરુડ પુરાણને અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગ્રંથ માનવામાં આવે છે. તેમાં જીવન, મૃત્યુ, આત્મા, કર્મ અને મૃત્યુ પછીની યાત્રા વિશે વિગતવાર વર્ણન મળે છે. ધાર્મિક માન્યતા મુજબ વ્યક્તિના અવસાન પછી તેની આત્મા થોડો સમય સુધી પોતાના પરિવાર, ઘર અને ઉપયોગમાં લેવાતી વસ્તુઓ સાથે જોડાયેલી રહે છે. એટલે જ ગરુડ પુરાણમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે મૃતકની કેટલીક વસ્તુઓને લઈને સાવધાની રાખવી જોઈએ જેથી આત્માનો મોહ ઓછો થાય અને તેને શાંતિ પ્રાપ્ત થાય.

મૃત્યુ પછી વ્યક્તિની વસ્તુઓનો ઉપયોગ અશુભ કેમ માનવામાં આવે છે?

ગરુડ પુરાણ અનુસાર મૃત્યુ પછી આત્માએ દુન્યવી મોહ છોડીને આગળની યાત્રા તરફ વધવું જોઈએ.

જો પરિવારના લોકો:

• મૃતકના કપડા સતત પહેરે

• ઘરેણાં ઉપયોગમાં લે

• વ્યક્તિગત વસ્તુઓ સાથે વધુ લાગણી રાખે

તો માનવામાં આવે છે કે આત્માનો મોહ વધે છે. ધાર્મિક માન્યતા મુજબ આ સ્થિતિ આત્માની શાંતિમાં અવરોધ ઊભો કરી શકે છે. જોકે આ તમામ બાબતો આસ્થા અને પરંપરાઓ પર આધારિત છે અને લોકો પોતાના વિશ્વાસ મુજબ તેને અનુસરે છે.

શું મૃતકની વસ્તુઓ પિતૃ દોષ સાથે જોડાયેલી છે?

ઘણા લોકો માનતા હોય છે કે મૃત્યુ પામેલા વ્યક્તિની વસ્તુઓને સ્વાર્થ અથવા ખોટી ભાવનાથી ઘરમાં રાખવાથી પિતૃ દોષ ઊભો થઈ શકે છે. ગરુડ પુરાણમાં પણ સંકેત આપવામાં આવ્યો છે કે પિતૃઓની અસંતોષિત ભાવનાઓ પરિવાર પર નકારાત્મક અસર કરી શકે છે.

આ કારણે:

• મૃતકની વસ્તુઓનો યોગ્ય રીતે સન્માન કરવો

• જરૂરિયાતમંદોને દાન કરવું

• અનાવશ્યક મોહ છોડવો

શુભ માનવામાં આવે છે.

મૃતકના ઘરેણાં વિશે શું કહે છે ગરુડ પુરાણ?

ઘણા ઘરોમાં અવસાન પામેલા વ્યક્તિના ઘરેણાંને ખાસ સ્મૃતિરૂપે સાચવી રાખવામાં આવે છે.

ગરુડ પુરાણ અનુસાર:

• ઘરેણાં ઘરમાં રાખી શકાય

• પરંતુ તેને પહેરવાથી બચવું જોઈએ

એવું માનવામાં આવે છે કે ઘરેણાં સાથે વ્યક્તિનું ભાવનાત્મક જોડાણ વધારે ઊંડું હોય છે. જો પરિવારના સભ્યો સતત તે ઘરેણાં પહેરે તો આત્માનો મોહ વધે એવી માન્યતા છે. કેટલાક લોકો ધાર્મિક વિધિ પછી ઘરેણાંને મંદિર દાન અથવા પરિવારની પરંપરા મુજબ સંગ્રહમાં રાખવાનું પસંદ કરે છે.

કપડાં વિશે શું કહેવામાં આવ્યું છે?

મૃતકના કપડાં યાદો સાથે સૌથી વધુ જોડાયેલા હોય છે.

ગરુડ પુરાણ મુજબ મૃત્યુ પછી વ્યક્તિના કપડાં:

• ગરીબ અથવા જરૂરિયાતમંદ લોકોને દાન કરવું શુભ માનવામાં આવે છે

આ માન્યતા પાછળનું કારણ:

• આત્માનો મોહ ઓછો થાય

• દાનથી પુણ્ય મળે

• મૃત આત્માને શાંતિ મળે

ઘણા પરિવારો 13મા દિવસે અથવા શ્રાદ્ધ દરમિયાન કપડાંનું દાન કરે છે.

રોજિંદા ઉપયોગની વસ્તુઓનું શું કરવું?

મૃતકની કેટલીક વ્યક્તિગત વસ્તુઓ જેમ કે:

• ચશ્મા

• ઘડિયાળ

• કમ્બળ

• બિસ્તર

• દૈનિક ઉપયોગની વસ્તુઓ

ઘરમાં રાખી શકાય છે.

પરંતુ પરંપરાગત માન્યતા અનુસાર તેનો નિયમિત ઉપયોગ ન કરવો વધુ યોગ્ય માનવામાં આવે છે.

કારણ કે:

• તે વસ્તુઓ સાથે લાગણીસભર જોડાણ રહે છે

• ઘરના વાતાવરણ પર માનસિક અસર પડી શકે છે

સમય સાથે આવી વસ્તુઓ દાન કરી દેવી અથવા યોગ્ય રીતે વિસર્જિત કરવી શુભ માનવામાં આવે છે.

ધાર્મિક અને માનસિક બંને દૃષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ માન્યતા

ધાર્મિક માન્યતાઓ ઉપરાંત મનોચિકિત્સકો પણ માને છે કે કોઈ પ્રિયજનના અવસાન પછી તેની દરેક વસ્તુ સાથે અતિશય લાગણી રાખવાથી લોકો લાંબા સમય સુધી દુઃખમાંથી બહાર આવી શકતા નથી.

આથી:

• ધીમે ધીમે સામાન્ય જીવન તરફ પાછા ફરવું

• જરૂરી વસ્તુઓ જ યાદરૂપે સાચવી રાખવી

• બાકીની વસ્તુઓ દાન કરવી

ઘણા લોકો માટે માનસિક રીતે પણ મદદરૂપ બની શકે છે.

શું દરેક ઘરમાં આ નિયમો એકસરખા હોય છે?

ભારતના અલગ-અલગ પ્રદેશોમાં મૃત્યુ પછીની પરંપરાઓ અલગ હોય છે.

કેટલાક પરિવારો:

• વસ્તુઓ તરત દાન કરે છે

• કેટલાક વર્ષો સુધી સાચવી રાખે છે

• કેટલાક ધાર્મિક વિધિ પછી જ નિર્ણય લે છે

આથી આ વિષય સંપૂર્ણપણે:

• પરિવારની પરંપરા

• ધાર્મિક માન્યતા

• વ્યક્તિગત ભાવનાઓ પર આધારિત છે.