મહાશિવરાત્રિ એ ભગવાન શિવને સમર્પિત સૌથી મોટો તહેવાર છે. આ વર્ષે 2026માં મહાશિવરાત્રિ 15 ફેબ્રુઆરીના રોજ ઉજવાશે. આ દિવસે ભક્તો વ્રત રાખે છે, પૂજા કરે છે અને રાત્રે જાગરણ કરીને ભગવાન શિવનું સ્મરણ કરે છે. પરંતુ પૂજા દરમિયાન કેટલીક ભૂલો થઈ જાય તો મહાદેવ ક્રોધિત થઈ શકે છે. આ લેખમાં અમે તમને મહાશિવરાત્રિની પૂજામાં ટાળવાની વસ્તુઓ વિશે જણાવીશું, જેમાં વિશેષ કરીને શિવલિંગ પર ચઢાવવાના ફૂલોનો સમાવેશ છે. પુરાણોમાં વર્ણિત વાર્તાઓને આધારે આ માહિતી છે.
શિવલિંગ પર ચંપાના ફૂલ કેમ ન ચઢાવવા?
મહાશિવરાત્રિની પૂજામાં ભગવાન શિવને બિલ્વપત્ર, ધતુરા અને આકના ફૂલ ચઢાવવા શુભ માનવામાં આવે છે. પરંતુ કેટલાક ફૂલો વર્જિત છે, જેમ કે કેતકી (સ્ક્રુ પાઈન) અને ચંપા (પ્લુમેરિયા). આ ફૂલોને ચઢાવવાથી પૂજામાં દોષ આવી શકે છે.
કેતકી ફૂલની વાર્તા
પુરાણો અનુસાર, સત્યયુગમાં બ્રહ્માજી અને વિષ્ણુજી વચ્ચે વિવાદ થયો કે કોણ વધુ મહાન છે. તેમને શાંત કરવા માટે ભગવાન શિવ અનંત જ્યોતિર્લિંગના રૂપમાં પ્રગટ થયા અને કહ્યું કે જે તેનો આરંભ કે અંત શોધી લાવશે તે મહાન ગણાશે. વિષ્ણુજી નીચે તરફ ગયા પરંતુ અંત ન મળ્યો અને સત્ય કબૂલી લીધું. જ્યારે બ્રહ્માજી ઉપર તરફ ગયા અને રસ્તામાં પડેલા કેતકી ફૂલને જોઈને કહ્યું કે તું સાક્ષી આપ કે હું ઉપર સુધી પહોંચી ગયો છું. કેતકીએ જૂઠું બોલીને બ્રહ્માજીની વાતને સમર્થન આપ્યું. ભગવાન શિવને આ જૂઠ વિશે ખબર પડી તો તેઓ ક્રોધિત થયા. તેમણે બ્રહ્માજીનું એક માથું કાપી નાખ્યું અને કેતકી ફૂલને શાપ આપ્યો કે તું ક્યારેય મારી પૂજામાં નહીં વપરાય. ત્યારથી કેતકી ફૂલ શિવ પૂજામાં વર્જિત છે. શિવ પુરાણમાં આ વાર્તા વર્ણિત છે, જેમાં શિવજીએ કેતકીને તેના જૂઠા સાક્ષી માટે સજા આપી.
ચંપા ફૂલની વાર્તા
ચંપા ફૂલ પણ શિવ પૂજામાં ન વાપરવું જોઈએ. એક વાર્તા અનુસાર, ચંપા ભગવાન શિવનું પ્રિય ફૂલ હતું. એક દુષ્ટ બ્રાહ્મણ ચંપાના ફૂલોથી શિવની પૂજા કરતો હતો અને શિવ તેને સ્વીકારતા હતા. ઋષિ નારદે આ જોઈને શિવને પૂછ્યું કે તમે દુષ્ટ વ્યક્તિને કેમ મદદ કરો છો? શિવે કહ્યું કે હું ચંપા ફૂલથી પૂજા કરનારને ના પાડી શકું નહિ. ત્યારે નારદજીએ ચંપાના વૃક્ષને શાપ આપ્યો કે તારા ફૂલ ક્યારેય શિવ પૂજામાં વપરાશે નહીં. આ કારણે ચંપા પણ વર્જિત માનવામાં આવે છે. કેટલાક પુરાણોમાં તેને અશુભ માનવામાં આવે છે અને તેની સુગંધ શિવ માટે અનુકૂળ નથી.
આ બંને ફૂલોને ટાળીને સફેદ ફૂલો જેમ કે કમળ કે જાસુદ ચઢાવો, જે શિવને પ્રિય છે.
મહાશિવરાત્રિના વ્રત અને પૂજાના અન્ય નિયમો
મહાશિવરાત્રિના દિવસે વ્રત રાખવું ખૂબ ફળદાયી છે. વ્રતમાં દિવસ અને રાત ભર ઉપવાસ રાખવો જોઈએ, પરંતુ જો તમે પૂર્ણ નિર્જળા વ્રત ન કરી શકો તો ફળ, દૂધ અને પાણી લઈ શકો છો. રાત્રે જાગરણ કરીને ઓમ નમઃ શિવાય મંત્રનો જાપ કરો.
કરવાની વસ્તુઓ:
સવારે વહેલા સ્નાન કરીને સ્વચ્છ વસ્ત્રો પહેરો અને વ્રતનો સંકલ્પ લો.
શિવલિંગનું અભિષેક કરો: પાણી, ગંગાજળ, દૂધ, દહીં, મધ અને ઘીના મિશ્રણથી અભિષેક કરો.
તાજા બિલ્વપત્ર, ધતુરા અને આકના ફૂલ ચઢાવો.
લાલ, નારંગી કે પીળા રંગના વસ્ત્રો પહેરો.
મંદિરમાં જઈને પૂજા કરો અથવા ઘરે જાગરણ કરો.
મનમાં શાંતિ અને આધ્યાત્મિક વિચારો રાખો.
ન કરવાની વસ્તુઓ:
તૂટેલા ચોખા ચઢાવશો નહીં; હંમેશા અખંડિત અક્ષત વાપરો.
શંખ ન વગાડો, કારણ કે તે વિષ્ણુને સમર્પિત છે.
તામસિક ભોજન જેમ કે લસણ, કાંદા, માંસ અને દારૂથી દૂર રહો.
કાળા અથવા ઘાટા રંગના વસ્ત્રો પહેરશો નહીં, કારણ કે તે અશુભ માનવામાં આવે છે.
લાલ ફૂલો ચઢાવશો નહીં; સફેદ ફૂલોને પ્રાધાન્ય આપો.
વ્રત દરમિયાન ગુસ્સો, ઝઘડા કે નકારાત્મક વિચારો ટાળો.
આ નિયમો પાળવાથી તમારું વ્રત સફળ થશે અને ભગવાન શિવની કૃપા પ્રાપ્ત થશે.
