કોરોનાકાળ બાદ વધી ગઇ સમયની ગતિ? : શું તમને પણ લાગે છે કોરોનાકાળ બાદ ભાગી રહ્યો છે સમય? તમારું માનવું ખોટું નથી, આ છે તેની પાછળના કારણો!

કોરોનાકાળ સમયે જે લોકો બોર્ડની તૈયારી કરી રહ્યાં હતા તે લોકો કોલેજમાં છે, જે લોકો કોલેજમાં હતાં તેઓ હવે નોકરીઓ કરી રહ્યાં છે, અને જે લોકો નોકરીઓ કરી રહ્યાં છે તેમણે અનેક નોકરીઓ બદલી હશે. જો કે કોરોના બાદ બધાં લોકોના મોઢે તમે ખાસ સાંભળ્યું હશે કે કોરોના બાદ સમય ખુબ જ ઝડપથી ભાગી રહ્યો છે. દિવસો ક્યારે અઠવાડિયામાં, અઠવાડિયાં ક્યારે મહિનામાં અને મહિનાઓ ક્યારે વર્ષમાં બદલાઇ જાય છે તેની ખબર જ નથી પડી રહી. બસ સમય ભાગી રહ્યો છે તેવું લાગી રહ્યું છે. અનેક લોકો દાવો કરી રહ્યાં છે કે કોરોના બાદ વર્ષો ખુબ ઝડપથી પસાર થઇ રહ્યાં છે. જો તમને પણ એવું લાગતુમં હોય તો તમે ખોટાં નથી. કોરોનાકાળ બાદ સમયના ભાગવા પાછળ અનેક માનસિક, શારીરિક અને સામાજિક કારણો જવાબદાર છે જે તમારા જીવનમાં પણ બન્યાં હશે. 

સમયના ચક્રને સમજવાં માટે સૌથી પહેલાં એ જાણવું પડશે કે સમયને આપણું મન કઇ રીતે માપે છે, અને કોરોનાકાળ બાદ સમયને માપવામાં આપણું મન કઇ રીતે બદલાઇ ગયું છે?
મનોવૈજ્ઞાનિક સમયની ધારણા
મનોવિજ્ઞાનમાં, સમયની ધારણા એક વ્યક્તિગત અનુભવ છે, જે આપણા મનની સ્થિતિ, દિનચર્યા અને બાહ્ય પરિસ્થિતિઓ પર આધાર રાખે છે. કોરોના દરમિયાન, લોકડાઉન, સામાજિક અલગતા અને રોજિંદા જીવનની એકસરખી ગતિને કારણે સમયની ધારણા બદલાઈ ગઈ. આના કારણે નીચેની બાબતો થઈ:

એકસરખી દિનચર્યા: લોકડાઉન દરમિયાન, ઘણા લોકોની દિનચર્યા એકધારી બની ગઈ, જેમ કે ઘરેથી કામ, મર્યાદિત સામાજિક પ્રવૃત્તિઓ અને મનોરંજનના મર્યાદિત વિકલ્પો. મનોવિજ્ઞાનમાં એવું માનવામાં આવે છે કે જ્યારે દિવસો એકસરખા લાગે છે, ત્યારે મગજ ઓછી નવી યાદો (memories) બનાવે છે. આવી સ્થિતિમાં, સમય પાછળથી જોતાં ઝડપથી પસાર થયો હોય તેવું લાગે છે.

તણાવ અને ચિંતા: કોરોના દરમિયાન આરોગ્ય, નાણાકીય સ્થિતિ અને ભવિષ્યની ચિંતાઓએ લોકોના મન પર ભારે અસર કરી. જ્યારે આપણે તણાવમાં હોઈએ છીએ, ત્યારે મગજનું ધ્યાન વર્તમાન ક્ષણ પર ઓછું અને ચિંતાઓ પર વધુ હોય છે, જેના કારણે સમય ઝડપથી પસાર થતો હોય તેવું લાગે છે.

નવી યાદોની ઉણપ
મનોવિજ્ઞાનના સિદ્ધાંત મુજબ, સમયની ધારણા આપણે કેટલી નવી યાદો બનાવીએ છીએ તેના પર આધાર રાખે છે. નવા અનુભવો, મુસાફરી, સામાજિક મેળાવડા અને નવી પ્રવૃત્તિઓ મગજમાં નવી યાદો રચે છે, જે સમયને લંબાવે છે. પરંતુ કોરોના દરમિયાન:

મર્યાદિત અનુભવો: લોકડાઉનને કારણે લોકો ઘરમાં રહ્યા, મુસાફરી બંધ થઈ, અને સામાજિક પ્રવૃત્તિઓ થંભી ગઈ. આનાથી નવા અનુભવો ઘટ્યા અને મગજે ઓછી યાદો રચી.

પાછળથી જોવાની અસર: જ્યારે આપણે પાછળ જોઈએ છીએ, ત્યારે ઓછી યાદોને કારણે એવું લાગે છે કે સમય ઝડપથી પસાર થઈ ગયો. કોરોના પછી, જીવન ફરી શરૂ થયું, પરંતુ ઘણા લોકોની દિનચર્યા હજુ પણ પહેલાં જેવી રહી નથી, જેના કારણે આ અનુભવ ચાલુ રહ્યો.

જીવનશૈલીમાં ફેરફાર:

કોરોના પછી, ઘણા લોકોની જીવનશૈલીમાં કાયમી ફેરફાર થયા, જેમણે સમયની ધારણા પર અસર કરી:

વર્ક-ફ્રોમ-હોમ: ઘણી કંપનીઓએ કાયમી અથવા હાઇબ્રિડ વર્ક-ફ્રોમ-હોમ મોડલ અપનાવ્યું. આનાથી કામ અને અંગત જીવન વચ્ચેની સીમા ઝાંખી પડી ગઈ, જેના કારણે દિવસો એકબીજામાં ભળતા હોય તેવું લાગે છે.

ડિજિટલ થાક: કોરોના દરમિયાન ઓનલાઈન મીટિંગ્સ, વીડિયો કૉલ્સ અને સોશિયલ મીડિયાનો ઉપયોગ વધ્યો. આ ડિજિટલ થાક પછી પણ ચાલુ રહ્યો, જેના કારણે મગજ સતત વ્યસ્ત રહે છે અને સમય ઝડપથી પસાર થતો લાગે છે.

ઝડપી જીવનશૈલી: કોરોના પછી, લોકો જીવનને ફરીથી પકડવા માટે ઝડપથી આગળ વધવા લાગ્યા. કામ, મુસાફરી અને અન્ય પ્રવૃત્તિઓની ઉતાવળમાં સમય ઝડપથી નીકળી જતો હોય તેવું લાગે છે.

ન્યુરોલોજિકલ સિદ્ધાંતો:મગજની સમયને સમજવાની પ્રક્રિયા પણ આ ઘટનામાં ભાગ ભજવે છે:

ડોપામાઈનનું સ્તર: ડોપામાઈન એક ન્યુરોટ્રાન્સમીટર છે જે સમયની ધારણા પર અસર કરે છે. તણાવ, ચિંતા અને એકસરખી દિનચર્યાને કારણે ડોપામાઈનનું સ્તર બદલાયું, જેના કારણે સમય ઝડપથી પસાર થતો લાગે છે.

મગજની ઘડિયાળ: મગજમાં એક આંતરિક ઘડિયાળ હોય છે જે સમયને માપે છે. કોરોના દરમિયાન લાંબા સમય સુધી એકસરખી પરિસ્થિતિઓને કારણે આ ઘડિયાળની ગતિ બદલાઈ ગઈ હોઈ શકે છે, જેના કારણે સમય ઝડપી લાગે છે.

સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક પરિબળો:

જીવનની અનિશ્ચિતતા: કોરોનાએ લોકોને જીવનની નશ્વરતા અને અનિશ્ચિતતાનો અહેસાસ કરાવ્યો. આનાથી લોકો વધુ ઝડપથી જીવનના લક્ષ્યો હાંસલ કરવા માંગે છે, જેના કારણે સમય ઝડપથી નીકળતો હોય તેવી લાગણી થાય છે.

ટેક્નોલોજીનો વધતો ઉપયોગ: સોશિયલ મીડિયા, ઓનલાઈન કન્ટેન્ટ અને ઝડપી સમાચાર ચક્રને કારણે માહિતીનો પ્રવાહ ખૂબ ઝડપી બન્યો છે. આનાથી એવું લાગે છે કે દિવસો, અઠવાડિયાં અને મહિનાઓ ઝડપથી પસાર થઈ રહ્યા છે.

વ્યક્તિગત પરિબળો

ઉંમરની અસર: ઉંમર સાથે સમય ઝડપથી પસાર થતો હોય તેવી ધારણા સામાન્ય છે. કોરોનાએ આ અનુભવને વધુ તીવ્ર કર્યો, કારણ કે ઘણા લોકોએ બે-ત્રણ વર્ષ એકસરખી પરિસ્થિતિમાં પસાર કર્યા.

જીવનની પ્રાથમિકતાઓ: કોરોના પછી, લોકોએ પોતાના સ્વાસ્થ્ય, પરિવાર અને કારકિર્દી પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું, જેના કારણે દિવસો વધુ વ્યસ્ત લાગવા માંડ્યા.

પણ તમે રોકી શકો છો સમય!

સમયને ધીમો અનુભવવા માટે નીચેના પગલાં લઈ શકાય:

નવા અનુભવો ઉમેરો: નવી હોબી, મુસાફરી અથવા સામાજિક પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગ લો, જેથી મગજ નવી યાદો રચે.

માઇન્ડફુલનેસ: ધ્યાન, યોગ અને શ્વાસ લેવાની કસરતો દ્વારા વર્તમાન ક્ષણમાં જીવવાની આદત પાડો.

દિનચર્યામાં વિવિધતા: રોજિંદા જીવનમાં નાના ફેરફારો કરો, જેમ કે નવી રેસિપી અજમાવવી, નવી જગ્યાએ ફરવું કે નવું કૌશલ્ય શીખવું.

ડિજિટલ ડિટોક્સ: સ્ક્રીન ટાઈમ ઘટાડીને મગજને આરામ આપો.

લેખાંતરા:
કોરોના પછી સમય ઝડપથી પસાર થતો હોય તેવી લાગણી મનોવૈજ્ઞાનિક, ન્યુરોલોજિકલ અને સામાજિક પરિબળોનું પરિણામ છે. એકસરખી દિનચર્યા, ઓછી નવી યાદો, તણાવ અને ઝડપી જીવનશૈલીએ આ ધારણાને વધુ તીવ્ર કરી. જો કે, નવા અનુભવો, માઇન્ડફુલનેસ અને દિનચર્યામાં ફેરફાર દ્વારા આ અનુભવને બદલી શકાય છે.