Cyclone Alert: ભારતમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી હવામાનમાં ઉથલપાથલ જોવા મળી રહી છે. ઉત્તરથી દક્ષિણ અને પૂર્વથી પશ્ચિમ સુધી અલગ-અલગ ઋતુઓનો અનુભવ થઈ રહ્યો છે. આ બદલાવ પાછળ મુખ્ય કારણ છે હિંદ મહાસાગર વિસ્તારમાં વિકસેલું શક્તિશાળી ચક્રવાત Cyclone Horacio, જે 260 કિલોમીટર પ્રતિ કલાક સુધીની પવન ગતિ સાથે આગળ વધી રહ્યું છે.
260 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે આવી રહેલું સાયક્લોન 'હોરાસિયો' ભલે ભારતથી દૂર હોય, પરંતુ તેની અસરથી દેશનું હવામાન બદલાઈ ગયું છે. અનેક રાજ્યોમાં વરસાદ, પહાડો પર હિમવર્ષા અને ઉત્તર ભારતમાં વધતી ગરમીનું એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. હવામાન વિભાગ એ પહાડી રાજ્યોથી લઈને કેરળ સુધી ચેતવણી જાહેર કરી છે. આવો જાણીએ દેશભરના હવામાનની સ્થિતિ. હાલમાં આ ચક્રવાત ભારતના દરિયાકાંઠાથી દૂર છે, છતાં તેની અસર સમગ્ર ભારતીય ઉપખંડના હવામાન પર જોવા મળી રહી છે.
કેટલું ખતરનાક છે ચક્રવાત ‘હોરાસિયો’?
હવામાન વૈજ્ઞાનિકો મુજબ, ‘હોરાસિયો’ આ વર્ષનું અત્યાર સુધીનું સૌથી શક્તિશાળી ચક્રવાત ગણાઈ રહ્યું છે. તેની સંભાવિત મહત્તમ પવન ગતિ 260 કિમી પ્રતિ કલાક સુધી પહોંચી શકે છે, જે તેને અત્યંત ખતરનાક શ્રેણીમાં મૂકે છે.
સંભવિત અસર:
દરિયામાં ઊંચા અને તોફાની મોજાં
સમુદ્રી માર્ગો માટે ગંભીર જોખમ
પવનની દિશા અને દબાણ પ્રણાલીમાં ઝડપી ફેરફાર
આસપાસની હવામાન પ્રણાલીઓમાં અસ્થિરતા
રાહતની વાત એ છે કે વર્તમાન ટ્રેક મુજબ આ ચક્રવાત ભારતીય દરિયાકાંઠાને સીધી અસર કરશે તેવી શક્યતા ઓછી છે.
દેશભરમાં ત્રણ ઋતુઓનો અનુભવ
ચક્રવાતની આડઅસર અને સક્રિય વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સને કારણે દેશના અલગ-અલગ ભાગોમાં વિપરીત હવામાન પરિસ્થિતિઓ સર્જાઈ રહી છે.
1️⃣ પહાડી રાજ્યોમાં વરસાદ અને હિમવર્ષા
Jammu and Kashmir, Himachal Pradesh અને Uttarakhandમાં આગામી દિવસોમાં વરસાદ અને હિમવર્ષાની શક્યતા છે. વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ સક્રિય થતાં ભેજવાળા વાદળો પહાડોમાં પ્રવેશી રહ્યા છે.
2️⃣ ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાં વધતી ગરમી
Delhi, Rajasthan, Gujarat, Madhya Pradesh અને Maharashtraમાં દિવસના તાપમાનમાં 3 થી 5 ડિગ્રી સેલ્સિયસનો વધારો નોંધાઈ શકે છે. ગરમી સમય પહેલાં જ અસર બતાવી રહી છે.
3️⃣ દક્ષિણ અને પૂર્વોત્તર ભારતમાં વરસાદ
Kerala, Tamil Nadu, Andhra Pradesh, Telangana, Sikkim અને અંદામાન-નિકોબાર ટાપુસમૂહમાં ગાજવીજ સાથે હળવો થી મધ્યમ વરસાદ પડી શકે છે.
આ પરિસ્થિતિ દર્શાવે છે કે દેશના અલગ વિસ્તારોમાં એક સાથે ઠંડી, વરસાદ અને ગરમીનો અનુભવ થઈ રહ્યો છે.
ગરમીની શરૂઆત છતાં વરસાદ કેમ?
સામાન્ય રીતે ફેબ્રુઆરીના અંત સુધી ગરમી વધવાની શરૂઆત થઈ જાય છે. પરંતુ આ વર્ષે પરિસ્થિતિ જુદી છે.
મુખ્ય કારણો:
બંગાળની ખાડીમાં લો-પ્રેશર સિસ્ટમ
ભેજવાળા સમુદ્રી પવનો
સતત સક્રિય વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ
હિંદ મહાસાગર વિસ્તારમાં વિકસેલા શક્તિશાળી ચક્રવાતનો દબાણ પર પ્રભાવ
આ બધા પરિબળો સાથે મળીને વાતાવરણમાં અસ્થિરતા વધારી રહ્યા છે, જેના કારણે ઉનાળાની શરૂઆત છતાં અનેક રાજ્યોમાં વરસાદ અને વાદળછાયું વાતાવરણ જોવા મળી રહ્યું છે.
શું ભારત પર સીધી અસર થશે?
ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) મુજબ, ચક્રવાત ‘હોરાસિયો’નો ટ્રેક ભારતના દરિયાકાંઠાથી દૂર છે. એટલે તેની સીધી અસરની શક્યતા ઓછી છે.
પરંતુ મોટા ચક્રવાતો તેમના માર્ગથી દૂર વિસ્તારોમાં પણ અસર પહોંચાડે છે:
સમુદ્રી પવનોની ગતિમાં ફેરફાર
ભેજનું વિતરણ બદલાય
દબાણ પ્રણાલીઓ અસંતુલિત બને
દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં મોજાંની ઊંચાઈ વધી શકે છે અને માછીમારોને સતર્ક રહેવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
આગળ શું?
આગામી એક અઠવાડિયા દરમિયાન:
ઉત્તર ભારતમાં ગરમી વધુ તીવ્ર બનશે
પહાડી વિસ્તારોમાં વરસાદ અને હિમવર્ષા ચાલુ રહી શકે
દક્ષિણ અને પૂર્વોત્તર રાજ્યોમાં છૂટક વરસાદ
હવામાન નિષ્ણાતો સૂચવે છે કે લોકો સત્તાવાર સૂચનાઓ પર ધ્યાન રાખે અને સ્થાનિક હવામાન વિભાગના એલર્ટને અનુસરે.
ચક્રવાત Cyclone Horacio ભલે ભારતને સીધી અસર ન કરે, પરંતુ તેની આડઅસર દેશના હવામાન પર સ્પષ્ટ જોવા મળી રહી છે. એક તરફ વધતી ગરમી, બીજી તરફ વરસાદ અને હિમવર્ષા – આ અનોખી પરિસ્થિતિ હવામાન પરિવર્તનની જટિલતા દર્શાવે છે
