CBSE OSM: CBSE ની ઓન-સ્ક્રીન માર્કિંગ (OSM) સિસ્ટમમાં સામે આવેલી ખામીઓ બાદ દેશભરના વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓમાં ચિંતા વધી રહી હતી. હવે કેન્દ્રીય શિક્ષણ પ્રધાન Dharmendra Pradhan ખુદ આગળ આવીને સમગ્ર મુદ્દાની જવાબદારી સ્વીકારી છે. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું છે કે કોઈ પણ વિદ્યાર્થીની ફરિયાદ અવગણવામાં આવશે નહીં અને જો કોઈ ગેરરીતિ માટે જવાબદાર હોવાનું સામે આવશે તો તેની સામે કડક કાર્યવાહી થશે.
CBSE મુખ્યાલયમાં ઉચ્ચસ્તરીય બેઠક બાદ મોટી જાહેરાત
ગુરુવારે કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રીએ Central Board of Secondary Education ના મુખ્યાલયમાં અધિકારીઓ સાથે મહત્વપૂર્ણ બેઠક યોજી હતી. બેઠકમાં ધોરણ 12ની ઉત્તરવહીઓના પુનઃમૂલ્યાંકન, ચકાસણી પ્રક્રિયા અને ઓનલાઈન પેમેન્ટ સિસ્ટમ દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓને પડી રહેલી મુશ્કેલીઓની સમીક્ષા કરવામાં આવી.
બેઠક બાદ મીડિયા સાથે વાત કરતા ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને કહ્યું કે, “હું આ ખામીઓની સંપૂર્ણ જવાબદારી લઉં છું. કોઈ પણ ફરિયાદ સાંભળ્યા વિના કે ઉકેલાયા વિના નહીં રહે.” તેમણે વિદ્યાર્થીઓને વિશ્વાસ અપાવ્યો કે ટેક્નિકલ સમસ્યાઓ ઝડપથી દૂર કરવામાં આવશે.
આ વર્ષે અંદાજે 17 લાખ વિદ્યાર્થીઓએ CBSE બોર્ડની પરીક્ષા આપી હતી. કુલ મળીને લગભગ 98 લાખ ઉત્તરવહીઓનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું. દરેક ઉત્તરવહીમાં સરેરાશ 40 પાના ગણીએ તો લગભગ 40 કરોડ સ્કેન કરાયેલા પાનાઓનું પ્રથમ વખત OSM સિસ્ટમ મારફતે મૂલ્યાંકન થયું હતું. એટલી વિશાળ પ્રક્રિયામાં ટેક્નિકલ દબાણ અને શરૂઆતની ખામીઓ સામે આવી હોવાની સ્વીકારોક્તિ પણ મંત્રીએ કરી.
OSM સિસ્ટમ શું છે અને વિવાદ કેમ ઊભો થયો?
ઓન-સ્ક્રીન માર્કિંગ (OSM) એવી ડિજિટલ મૂલ્યાંકન પદ્ધતિ છે જેમાં વિદ્યાર્થીઓની ઉત્તરવહીઓને સ્કેન કરીને ઓનલાઇન પ્લેટફોર્મ પર તપાસવામાં આવે છે. આ સિસ્ટમનો હેતુ પારદર્શિતા વધારવો, મૂલ્યાંકન ઝડપી બનાવવું અને માનવીય ભૂલો ઘટાડવાનો છે.
પરંતુ CBSE દ્વારા પ્રથમ વખત આ સિસ્ટમનો વ્યાપક ઉપયોગ કરવામાં આવતા અનેક વિદ્યાર્થીઓએ રી-એવેલ્યુએશન અને વેરિફિકેશન દરમિયાન ટેક્નિકલ ખામીઓની ફરિયાદો કરી હતી. કેટલાક વિદ્યાર્થીઓને પેમેન્ટ ગેટવેમાં મુશ્કેલી આવી હતી, જ્યારે કેટલાકે માર્કિંગમાં ગેરસમજ અને ડેટા ઍક્સેસ સંબંધિત સમસ્યાઓ અંગે પણ સવાલો ઉઠાવ્યા હતા.
ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને કહ્યું કે OSM એક આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સ્વીકારાયેલી અને વિદ્યાર્થી-મૈત્રીપૂર્ણ પદ્ધતિ છે, પરંતુ શરૂઆતના અમલીકરણ દરમિયાન કેટલીક વિસંગતતાઓ સામે આવી છે. તેમણે સ્વીકાર્યું કે આ પ્રક્રિયાને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે સતત સુધારા કરવાની જરૂર છે.
IIT કાનપુર અને IIT મદ્રાસના નિષ્ણાતો જોડાયા
મામલાની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે હવે Indian Institute of Technology Kanpur અને Indian Institute of Technology Madras ના નિષ્ણાતોને પણ તપાસ અને ટેક્નિકલ સમીક્ષા માટે જોડ્યા છે.
આ નિષ્ણાતો CBSE ની ટેક્નિકલ ટીમ સાથે મળીને સમગ્ર સોફ્ટવેર, ડેટા મેનેજમેન્ટ અને સુરક્ષા વ્યવસ્થાની તપાસ કરશે. સરકારનું માનવું છે કે આવી સંસ્થાઓની ટેક્નિકલ મદદથી સિસ્ટમમાં રહેલી ખામીઓ ઝડપથી ઓળખી શકાય અને ભવિષ્યમાં આવી સમસ્યાઓ ટાળી શકાય.
શિક્ષણ મંત્રીએ જણાવ્યું કે વિદ્યાર્થીઓના વિશ્વાસને જાળવવો સૌથી મોટી પ્રાથમિકતા છે અને કોઈપણ પ્રકારની બેદરકારી સહન કરવામાં આવશે નહીં.
પેમેન્ટ સમસ્યાઓ ઉકેલવા ચાર બેંકો જોડાઈ
વિદ્યાર્થીઓને ઓનલાઈન ફી અને રી-એવેલ્યુએશન પેમેન્ટ દરમિયાન મુશ્કેલીઓ ન પડે તે માટે સરકાર દ્વારા ચાર જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોના પેમેન્ટ ગેટવે CBSE પોર્ટલ સાથે સંકલિત કરવામાં આવ્યા છે.
આ બેંકોમાં State Bank of India, Indian Bank, Bank of Baroda અને Canara Bank નો સમાવેશ થાય છે.
સરકારનું કહેવું છે કે આ પગલાં બાદ વિદ્યાર્થીઓને પેમેન્ટ પ્રક્રિયામાં વધુ સરળતા મળશે અને ટેક્નિકલ અવરોધો ઘટશે.
રાહુલ ગાંધીના આરોપો પર પ્રતિક્રિયા
કોંગ્રેસ નેતા Rahul Gandhi એ CBSE પરિણામોમાં “મોટી હેરાફેરી”ના આરોપો લગાવ્યા હતા. તેના જવાબમાં ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને જણાવ્યું કે સરકાર જવાબદારીપૂર્વક સમગ્ર મામલો સંભાળી રહી છે અને જો કોઈ ગેરરીતિ સામે આવશે તો કાર્યવાહી ચોક્કસ થશે.
પ્રધાને રાહુલ ગાંધી પર નિશાન સાધતા કહ્યું કે તેઓ અગાઉ પણ રાફેલ, EVM અને ડિજિટલ ઈન્ડિયા જેવા મુદ્દાઓનો વિરોધ કરતા આવ્યા છે અને હવે ફરી એકવાર વિદ્યાર્થીઓના મુદ્દે રાજકારણ કરવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે.
તેમણે રાજકીય પક્ષોને અપીલ કરી કે વિદ્યાર્થીઓના માનસિક તાણ અને ભવિષ્યને ધ્યાનમાં રાખીને આ મુદ્દાને રાજકારણથી દૂર રાખવો જોઈએ.
વાઈરલ લિંક અંગે CBSEની સ્પષ્ટતા
આ સમગ્ર વિવાદ દરમિયાન સોશિયલ મીડિયા પર એક URL ઝડપથી વાયરલ થયો હતો, જેને લઈને દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે CBSE ની મૂલ્યાંકન સિસ્ટમ હેક થઈ ગઈ છે. જોકે CBSE એ સ્પષ્ટતા કરી છે કે વાયરલ થયેલો લિંક માત્ર ટેસ્ટિંગ માટે બનાવાયેલ ડેમો પ્લેટફોર્મ હતો અને તેનો લાઈવ મૂલ્યાંકન સિસ્ટમ સાથે કોઈ સંબંધ નહોતો.
બોર્ડે જણાવ્યું કે વાસ્તવિક OSM પોર્ટલ સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત છે અને તેમાં કોઈ પ્રકારનો ભંગ થયો નથી.
વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓ માટે ગંભીર ચિંતા
CBSE દેશનું સૌથી મોટું શિક્ષણ બોર્ડ છે અને લાખો વિદ્યાર્થીઓનું ભવિષ્ય તેની પરીક્ષા પ્રક્રિયા પર આધારિત છે. આવી સ્થિતિમાં મૂલ્યાંકન પ્રણાલીમાં ખામીઓ સામે આવવી વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓ માટે ગંભીર ચિંતા ઉભી કરે છે.
કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રીએ ખુદ જવાબદારી સ્વીકારવી અને IIT જેવા અગ્રણી સંસ્થાઓને તપાસમાં જોડવી એ દર્શાવે છે કે સરકાર આ મુદ્દાને ગંભીરતાથી લઈ રહી છે. આગામી સમયમાં ડિજિટલ મૂલ્યાંકન પદ્ધતિ વધુ મજબૂત અને વિશ્વસનીય બનાવવા માટે આ ઘટના મહત્વપૂર્ણ ટર્નિંગ પોઇન્ટ બની શકે છે.
