FPI Tax Exemption: ભારતીય અર્થતંત્રમાં વિદેશી મૂડીનું મહત્વ સતત વધી રહ્યું છે. આવા સમયે કેન્દ્ર સરકારે એવો નિર્ણય લીધો છે જે આગામી મહિનાઓમાં ભારતીય બોન્ડ બજારનું ચિત્ર બદલી શકે છે. મોદી કેબિનેટે વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (FPI) માટે ભારતીય સરકારી બોન્ડમાં રોકાણને વધુ આકર્ષક બનાવવા આવકવેરા કાયદામાં મહત્વપૂર્ણ સુધારાને મંજૂરી આપી છે. જો આ નિર્ણય અમલમાં આવે છે તો વિદેશી રોકાણકારોને સરકારી સિક્યોરિટીઝમાંથી થતી મૂડીલાભ આવક પર કર ચૂકવવો નહીં પડે. આ પગલાને બજાર નિષ્ણાતો વિદેશી મૂડી આકર્ષવા માટેનું મહત્વપૂર્ણ નીતિગત હથિયાર માની રહ્યા છે.
સરકારી બોન્ડમાં રોકાણ માટે કેમ લેવામાં આવ્યો આ મોટો નિર્ણય?
કેન્દ્ર સરકારનું મુખ્ય લક્ષ્ય ભારત તરફ વધુ વિદેશી મૂડી પ્રવાહ લાવવાનું છે. તાજેતરના સમયમાં વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા, ઊંચા ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ અને વિદેશી રોકાણકારોના સતત વેચાણને કારણે ભારતીય નાણાકીય બજારો પર દબાણ વધ્યું છે. ખાસ કરીને શેરબજારમાંથી મોટા પાયે વિદેશી ભંડોળ બહાર ગયું છે. આવી સ્થિતિમાં સરકાર બોન્ડ માર્કેટને વધુ આકર્ષક બનાવી વિદેશી રોકાણકારોને ભારતમાં રોકાણ માટે પ્રોત્સાહિત કરવા માંગે છે.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, કેન્દ્રીય કેબિનેટે આવકવેરા કાયદામાં સુધારો કરતો વટહુકમ મંજૂર કર્યો છે. રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી બાદ તે અમલમાં આવી શકે છે. જોકે સરકાર તરફથી હજુ સત્તાવાર અમલ તારીખ જાહેર કરવામાં આવી નથી.
હાલ વિદેશી રોકાણકારો પર કેટલો કર લાગતો હતો?
અત્યાર સુધી વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારોને ભારતીય સરકારી બોન્ડ અને અન્ય લિસ્ટેડ સિક્યોરિટીઝ પર વિવિધ પ્રકારના કર ચૂકવવા પડતા હતા.
12 મહિનાથી વધુ સમય સુધી રાખેલા બોન્ડ અથવા શેર પર 12.5% લાંબા ગાળાનો મૂડીલાભ કર (LTCG)
સરકારી બોન્ડમાંથી મળતા વ્યાજ પર 20% વિથહોલ્ડિંગ ટેક્સ
નવી જોગવાઈ હેઠળ સરકારી સિક્યોરિટીઝમાં FPI દ્વારા કરવામાં આવેલા રોકાણ પર કેપિટલ ગેઇન ટેક્સ દૂર કરવામાં આવી શકે છે. કેટલીક મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર વ્યાજ આવક પર લાગતા 20% વિથહોલ્ડિંગ ટેક્સ અંગે પણ રાહતની શક્યતા છે.
કોને સૌથી વધુ ફાયદો થશે?
આ નિર્ણયનો સીધો લાભ વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારોને મળશે. ખાસ કરીને:
વૈશ્વિક પેન્શન ફંડ્સ
સોવરિન વેલ્થ ફંડ્સ
આંતરરાષ્ટ્રીય એસેટ મેનેજમેન્ટ કંપનીઓ
વિદેશી બોન્ડ ફંડ્સ
મોટી સંસ્થાગત રોકાણ કંપનીઓ
આ સંસ્થાઓ માટે ભારતના સરકારી બોન્ડમાં રોકાણનો નફો વધશે કારણ કે ટેક્સનો બોજ ઘટશે. પરિણામે તેઓ વધુ પ્રમાણમાં ભારતીય સરકારી સિક્યોરિટીઝ ખરીદી શકે છે.
ભારતીય અર્થતંત્ર અને સામાન્ય રોકાણકારોને શું લાભ?
ભલે આ નિર્ણય સીધો વિદેશી રોકાણકારો માટે હોય, પરંતુ તેની અસર સમગ્ર અર્થતંત્ર પર પડી શકે છે.
1. રૂપિયાને મળશે ટેકો
વિદેશી ડોલર ભારતમાં આવશે તો વિદેશી ચલણનો જથ્થો વધશે. તેનાથી રૂપિયામાં સ્થિરતા આવવાની શક્યતા છે. તાજેતરમાં રૂપિયો દબાણ હેઠળ રહ્યો છે અને સરકાર તેને મજબૂત બનાવવા વિવિધ પગલાં લઈ રહી છે.
2. બોન્ડ યીલ્ડમાં ઘટાડો
વિદેશી રોકાણ વધવાથી સરકારી બોન્ડની માંગ વધશે. માંગ વધતા યીલ્ડ ઘટી શકે છે, જે સરકાર માટે ઉધાર લેવાની કિંમત ઘટાડવામાં મદદરૂપ બની શકે છે.
3. અર્થતંત્રમાં વધુ પ્રવાહિતા
વધારાનું વિદેશી ભંડોળ નાણાકીય બજારોમાં પ્રવાહિતા વધારશે. લાંબા ગાળે તે વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સ અને મૂડીરોકાણને ટેકો આપી શકે છે.
4. વૈશ્વિક રોકાણકારો માટે ભારત વધુ આકર્ષક બનશે
ભારત પહેલેથી જ વૈશ્વિક બોન્ડ ઇન્ડેક્સમાં સામેલ થવાના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય રોકાણકારોનું ધ્યાન ખેંચી રહ્યું છે. હવે ટેક્સમાં રાહત મળવાથી ભારત અન્ય ઉભરતા બજારો સામે વધુ સ્પર્ધાત્મક બની શકે છે.
હાલની પરિસ્થિતિમાં આ નિર્ણય કેમ મહત્વનો છે?
2026 દરમિયાન ભારતીય શેરબજારમાંથી વિદેશી રોકાણકારોએ મોટા પાયે નાણાં ઉપાડ્યા છે. જોકે સરકારી દેવામાં હજુ પણ નેટ ઇન્ફ્લો જોવા મળ્યો છે. સરકાર માને છે કે જો ટેક્સ અવરોધો ઘટાડવામાં આવે તો બોન્ડ માર્કેટમાં વધુ વિદેશી રોકાણ આવી શકે છે. આ પગલું એવા સમયે લેવામાં આવ્યું છે જ્યારે વૈશ્વિક ભૂરાજકીય તણાવ અને ઊંચા ઊર્જા ભાવો અર્થતંત્ર માટે પડકાર ઉભા કરી રહ્યા છે.
વિદેશી મૂડીનો સતત પ્રવાહ જરૂરી
ભારત આગામી વર્ષોમાં વિશ્વની સૌથી ઝડપથી વિકસતી મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓમાં સ્થાન જાળવી રાખવા માંગે છે. તે માટે વિદેશી મૂડીનો સતત પ્રવાહ જરૂરી છે. કેબિનેટનો આ નિર્ણય માત્ર ટેક્સ રાહત પૂરતો નથી, પરંતુ તે વૈશ્વિક રોકાણકારોને આપવામાં આવેલ સંદેશ છે કે ભારત પોતાના નાણાકીય બજારોને વધુ સ્પર્ધાત્મક અને રોકાણમૈત્રી બનાવવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે. જો આ પગલું સફળ રહે છે તો ભારતીય બોન્ડ બજારમાં નોંધપાત્ર વિદેશી પ્રવાહ જોવા મળી શકે છે અને તેનો લાભ આખા અર્થતંત્રને મળી શકે છે.
