What is back foot no ball : ભારત અને ઈંગ્લેન્ડ વચ્ચે રમાયેલી બીજી T20 મેચ ક્રિકેટપ્રેમીઓ માટે યાદગાર તો બની, પરંતુ ભારતીય ચાહકો માટે નિરાશાજનક સાબિત થઈ. એક સમયે મેચ સંપૂર્ણપણે ટીમ ઈન્ડિયાના નિયંત્રણમાં દેખાતી હતી અને જીત લગભગ નિશ્ચિત માનવામાં આવી રહી હતી. જોકે અંતિમ તબક્કામાં થયેલી કેટલીક ભૂલો અને ખાસ કરીને યુવા સ્પિનર Ravi Bishnoiની એક ઓવરે મેચનું ચિત્ર સંપૂર્ણપણે બદલી નાખ્યું. આ મેચ બાદ સોશિયલ મીડિયા પર સૌથી વધુ ચર્ચાતો વિષય બની ગયો છે - "બેક-ફૂટ નો-બોલ" શું છે? સામાન્ય ક્રિકેટપ્રેમીઓ ફ્રન્ટ-ફૂટ નો-બોલ વિશે સારી રીતે જાણે છે, પરંતુ બેક-ફૂટ નો-બોલનો નિયમ ઘણીવાર ચર્ચામાં આવતો નથી. આ મેચે ફરી એકવાર આ ટેકનિકલ નિયમને કેન્દ્રસ્થાને લાવી દીધો છે.
મેચનો નિર્ણાયક તબક્કો
માહિતી મુજબ બીજી ઇનિંગ્સની 16મી ઓવર સુધી ભારત સ્પષ્ટ રીતે આગળ દેખાતું હતું. ઈંગ્લેન્ડ પર દબાણ હતું અને ભારતીય બોલરો મેચને પોતાના પક્ષમાં રાખવામાં સફળ રહ્યા હતા. જોકે ઇનિંગ્સની 17મી ઓવર ફેંકવા આવેલા Ravi Bishnoi માટે આ ઓવર મુશ્કેલ સાબિત થઈ. Ravi Bishnoiએ આ ઓવરમાં બે વખત બેક-ફૂટ નો-બોલ ફેંક્યા. તેના પરિણામે ઈંગ્લેન્ડને ફ્રી હિટ મળી અને બેટ્સમેન Jacob Bethellએ બંને તકનો ભરપૂર લાભ ઉઠાવીને છગ્ગા ફટકાર્યા. આ ઓવરમાં કુલ 29 રન આવ્યા અને મેચનો વળાંક સંપૂર્ણપણે ઈંગ્લેન્ડ તરફ વળી ગયો. અંતે ઈંગ્લેન્ડે 6 બોલ બાકી રહેતાં 4 વિકેટે જીત નોંધાવી. Ravi Bishnoiએ પોતાના ચાર ઓવરના સ્પેલમાં કુલ 60 રન આપ્યા અને તેમને એક પણ વિકેટ મળી નહોતી. ઇન્ટરનેશનલ ક્રિકેટમાં સ્પિન બોલર માટે આવી મોંઘી ઓવર ઘણીવાર મેચના પરિણામ પર સીધી અસર કરતી હોય છે.
આ પણ ખાસ વાંચો : "હવે રજત પાટીદારને તક આપવાનો સમય આવી ગયો છે" : ભારતની ત્રીજી હાર બાદ પૂર્વ ક્રિકેટરે ઉઠાવ્યો મોટો સવાલ
બેક-ફૂટ નો-બોલ શું છે?
ક્રિકેટના નિયમો અનુસાર બોલર બોલિંગ કરતી વખતે તેના પગની સ્થિતિ ખૂબ મહત્વપૂર્ણ હોય છે. મોટાભાગના ચાહકો ફ્રન્ટ-ફૂટ નો-બોલથી પરિચિત છે. જ્યારે બોલરનો આગળનો પગ બોલિંગ ક્રીઝની મુખ્ય લાઇનને પાર કરે છે, ત્યારે અમ્પાયર નો-બોલ જાહેર કરે છે. પરંતુ બેક-ફૂટ નો-બોલનો નિયમ અલગ છે. બોલરનો પાછળનો પગ બોલિંગ એક્શન દરમિયાન રિટર્ન ક્રીઝની અંદર રહેવું જરૂરી છે. જો પાછળનો પગ રિટર્ન ક્રીઝની બહાર જાય, લાઇનને સ્પર્શે અથવા તેની બહાર પડી જાય, તો તે ડિલિવરી ગેરકાયદેસર ગણાય છે અને અમ્પાયર તેને બેક-ફૂટ નો-બોલ જાહેર કરે છે. આવા નો-બોલ બાદ બેટિંગ ટીમને એક વધારાનો રન મળે છે અને મર્યાદિત ઓવરની ક્રિકેટમાં આગામી બોલ ફ્રી હિટ તરીકે આપવામાં આવે છે. ફ્રી હિટના કારણે બેટ્સમેનને વધુ આક્રમક રમત રમવાની તક મળે છે, જે ઘણીવાર મેચનું સમીકરણ બદલી શકે છે.
સ્પિન બોલરો માટે આ ભૂલ કેમ અસામાન્ય ગણાય છે?
સામાન્ય રીતે ફાસ્ટ બોલરો પોતાની ઝડપ, લાંબા રન-અપ અથવા સંતુલન ગુમાવવાના કારણે ક્યારેક બેક-ફૂટ નો-બોલ કરી બેસે છે. જોકે સ્પિન બોલરોનો રન-અપ નાનો હોય છે અને તેમની બોલિંગ ક્રિયા વધુ નિયંત્રિત માનવામાં આવે છે. આ કારણે એક જ ઓવરમાં બે વખત બેક-ફૂટ નો-બોલ થવો નિષ્ણાતોને આશ્ચર્યમાં મૂકનારો મુદ્દો ગણાય છે. ક્રિકેટ વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે ક્યારેક બોલિંગ એક્શનમાં ફેરફાર, નવી ડિલિવરી અજમાવવાનો પ્રયાસ અથવા રિધમમાં ખલેલ આવવાથી આવી ભૂલો સર્જાઈ શકે છે. આ ઘટનાએ કોચિંગ અને પ્રેક્ટિસ સત્રોને લઈને પણ ચર્ચા જગાવી છે. ઇન્ટરનેશનલ સ્તરે આવી ટેકનિકલ ભૂલો ઘણી વખત ભારે કિંમતે ચૂકવવી પડે છે અને ટીમ માટે મેચ જીતવાની તક ગુમાવવાનું કારણ બની શકે છે.
આ પણ ખાસ વાંચો : 'આગળ રમું કે પાછળ?' : ટીમના સિનિયર ખેલાડીએ 15 વર્ષની ઉંમરે ઇન્ટરનેશનલ ડેબ્યુ કરનાર Vaibhav પાસે માંગી ટિપ્સ
સિરીઝની સ્થિતિ અને ભારત સામે પડકાર
આ પરિણામ બાદ પાંચ મેચોની T20 સિરીઝમાં ભારત પાછળ ધકેલાયું છે. અગાઉની મેચ વરસાદને કારણે પૂર્ણ થઈ શકી નહોતી અને હવે બીજી મેચમાં મળેલી હારના કારણે સિરીઝમાં દબાણ વધી ગયું છે. ભારતીય ટીમ માટે આગામી મુકાબલા ખૂબ મહત્વના બનશે. સિરીઝમાં વાપસી કરવા માટે બોલિંગ વિભાગે વધુ શિસ્તબદ્ધ પ્રદર્શન કરવાની જરૂર રહેશે. ખાસ કરીને ડેથ ઓવર્સમાં નો-બોલ અને વધારાના રન જેવી ભૂલો ટાળવી ટીમ મેનેજમેન્ટ માટે પ્રાથમિકતા બની શકે છે. ક્રિકેટમાં ઘણી વખત નાનામાં નાની ટેકનિકલ ભૂલ પણ મેચનું પરિણામ બદલી શકે છે. બેક-ફૂટ નો-બોલનો નિયમ ભલે સામાન્ય દર્શકો માટે ઓછો ચર્ચાતો વિષય હોય, પરંતુ આ મેચે સાબિત કર્યું છે કે ઇન્ટરનેશનલ ક્રિકેટમાં દરેક ઇંચ અને દરેક પગલાનું મહત્વ હોય છે. ભારત માટે હવે આગળની મેચોમાં ભૂલોમાંથી શીખ લઈને મજબૂત વાપસી કરવાનો પડકાર રહેશે, જ્યારે ક્રિકેટપ્રેમીઓ માટે આ ઘટના ક્રિકેટના નિયમોને વધુ સારી રીતે સમજવાની એક તક બની છે.
