"મૂળ રામલલ્લા વિરાજમાનને મુખ્ય આસન મળે" : સ્વામી અવિમુક્તેશ્વરાનંદે કોર્ટ જવાની આપી ચેતવણી

અયોધ્યા કેસનો ચુકાદો ‘રામલલા વિરાજમાન’ના પક્ષમાં આવ્યો હોવાનો દાવો; મંદિરના ચઢાવાની કથિત ચોરીમાં CBIને બદલે સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયાધીશોની સ્વતંત્ર તપાસની માગ

લખનઉ: સ્વામી અવિમુક્તેશ્વરાનંદ સરસ્વતીએ અયોધ્યાના રામ મંદિરના મુખ્ય ગર્ભગૃહમાં સ્થાપિત પ્રતિમા અને અગાઉ વિવાદિત સ્થળે પૂજાતા ‘રામલલા વિરાજમાન’ના અધિકાર અંગે ફરી સવાલ ઉઠાવ્યો છે. પત્રકારો સાથેની વાતચીતમાં તેમણે દલીલ કરી કે અયોધ્યા જમીન વિવાદનો કાનૂની વિજય કોઈ સરકાર કે રાજકીય પક્ષનો નહીં, પરંતુ કેસના પક્ષકાર રહેલા ‘ભગવાન શ્રી રામલલા વિરાજમાન’નો હતો. તેથી મંદિરના મુખ્ય ગુંબજ હેઠળના મુખ્ય આસન પર અગાઉથી પૂજાતી એ જ મૂર્તિને સ્થાન મળવું જોઈએ.

તેમણે કહ્યું કે બીજી કોઈ પ્રતિમાને મૂળ રામલલા વિરાજમાનના સ્થાને સ્વીકારી શકાય નહીં. તેમના મતે જે મૂર્તિ વિવાદિત સ્થળે સ્થાપિત હતી અને જેના નામે અદાલતી લડત લડાઈ હતી, મંદિર બન્યા પછી મુખ્ય આસન પર પ્રથમ અધિકાર પણ તેનો જ બને છે. તેમણે ચેતવણી આપી કે મૂળ મૂર્તિને તેના અધિકારથી વંચિત કરવામાં આવશે તો ન્યાયાલયનો દરવાજો ખખડાવવામાં આવશે. આ નિવેદન સ્વામી અવિમુક્તેશ્વરાનંદની ધાર્મિક અને કાનૂની વ્યાખ્યા છે; મંદિર ટ્રસ્ટ અથવા અદાલતે તેમની હાલની માગને સ્વીકારી છે એવું કોઈ સત્તાવાર નિવેદન સામે આવ્યું નથી.

અયોધ્યા ચુકાદામાં ‘રામલલા વિરાજમાન’ની શું ભૂમિકા હતી?

નવેમ્બર 2019માં સુપ્રીમ કોર્ટે અયોધ્યા જમીન વિવાદનો સર્વસંમતિથી ચુકાદો આપ્યો હતો. આ કેસમાં ‘ભગવાન શ્રી રામલલા વિરાજમાન’ને કાયદાકીય વ્યક્તિત્વ ધરાવતી દેવતા તરીકે એક પક્ષકાર બનાવવામાં આવ્યા હતા અને તેમના તરફથી ‘નેક્સ્ટ ફ્રેન્ડ’ દ્વારા દાવો રજૂ થયો હતો. સર્વોચ્ચ અદાલતે વિવાદિત જમીન મંદિર નિર્માણ માટે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા રચાનારા ટ્રસ્ટને સોંપવાનો આદેશ આપ્યો હતો. સાથે જ સુન્ની સેન્ટ્રલ વક્ફ બોર્ડને મસ્જિદ માટે પાંચ એકર વૈકલ્પિક જમીન આપવાનો નિર્દેશ કરવામાં આવ્યો હતો.

જોકે ચુકાદાએ નવી મૂર્તિની રચના, પ્રતિષ્ઠા કે ગર્ભગૃહમાં કઈ ચોક્કસ મૂર્તિ રાખવી તે અંગે સ્વામી અવિમુક્તેશ્વરાનંદ રજૂ કરી રહ્યા છે તે રીતે સ્પષ્ટ આદેશ આપ્યો નહોતો. આથી ‘કેસ જીતનાર મૂર્તિ’ અને ‘હાલ મુખ્ય ગર્ભગૃહમાં સ્થાપિત પ્રતિમા’ અંગેનો વિવાદ મુખ્યત્વે ધાર્મિક પરંપરા, ટ્રસ્ટના નિર્ણયો અને ચુકાદાની અલગ-અલગ વ્યાખ્યાઓ સાથે જોડાયેલો છે. સ્વામી અવિમુક્તેશ્વરાનંદ અગાઉ પણ જાન્યુઆરી 2024ની પ્રાણપ્રતિષ્ઠા અને મંદિરનું બાંધકામ સંપૂર્ણ ન હોવા અંગે વાંધા વ્યક્ત કરી ચૂક્યા છે.

અયોધ્યાના ચઢાવાની કથિત ચોરી પર ઉઠાવ્યા સવાલ

વાતચીત દરમિયાન તેમણે અયોધ્યાના રામ મંદિરમાં દાન અને ચઢાવાની કથિત ચોરીના કેસ અંગે પણ આકરા સવાલ કર્યા. મંદિર પરિસરમાં શરૂ કરાયેલા પ્રાયશ્ચિત અનુષ્ઠાનની ચર્ચા પર તેમણે કહ્યું કે પ્રાયશ્ચિત કરતાં પહેલાં કયો પાપ થયો, તે કોણે કર્યો અને કયા ધર્મગ્રંથના આધારે કયું પ્રાયશ્ચિત નક્કી કરવામાં આવ્યું તેની જાહેર સ્પષ્ટતા થવી જોઈએ.

તેમણે સવાલ કર્યો કે કથિત ગુનામાં સંડોવાયેલા લોકો પોતે પ્રાયશ્ચિત કરશે કે પછી કથિત રીતે ગેરરીતિથી મેળવેલી રકમમાંથી દક્ષિણા આપીને પંડિતો દ્વારા ધાર્મિક વિધિ કરાવી જવાબદારી પૂરી થયેલી ગણાશે. અયોધ્યામાં ચઢાવાની કથિત ચોરી પછી મંદિર પરિસરમાં દસ દિવસના પ્રાયશ્ચિત અનુષ્ઠાનના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. જોકે ધાર્મિક અનુષ્ઠાન ફોજદારી તપાસનો વિકલ્પ નથી અને આરોપીઓની જવાબદારી પુરાવા તથા ન્યાયિક પ્રક્રિયાના આધારે જ નક્કી થશે.

તપાસ દરમિયાન આઠ આરોપીઓની ધરપકડ, રોકડ, ઘરેણાં અને વાહનની વસૂલાત તથા આરોપીઓ અને તેમના સંબંધીઓ સાથે જોડાયેલા અનેક બેન્ક ખાતાઓની તપાસના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. તપાસ એ દિશામાં પણ આગળ વધી છે કે ચઢાવાની ગણતરી અને બેન્કમાં જમા કરવાની વ્યવસ્થામાં ક્યાં સુરક્ષા ખામીઓ રહી હતી. SBI સહિત અનેક બેન્કોને નોટિસ આપીને વ્યવહારો અને પ્રક્રિયા સંબંધિત માહિતી માગવામાં આવી હોવાનું પણ અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.

CBI તપાસ અંગે અવિશ્વાસ, ન્યાયિક સમિતિની માગ

CBI તપાસની માગ અંગે પૂછવામાં આવતાં સ્વામી અવિમુક્તેશ્વરાનંદે કહ્યું કે માત્ર CBI અથવા રાજ્ય સરકાર હેઠળની SIT દ્વારા તપાસ કરાવવાથી તેમને વિશ્વાસ નથી. તેમણે દલીલ કરી કે મંદિર ટ્રસ્ટની રચના કરનાર વહીવટી વ્યવસ્થાના નિયંત્રણ હેઠળ જ કેન્દ્રીય અને રાજ્ય તપાસ એજન્સીઓ પણ આવે છે. તેથી સુપ્રીમ કોર્ટના પાંચ ન્યાયાધીશોને સંપૂર્ણ સ્વતંત્રતા સાથે તપાસ સોંપવામાં આવે તો જ નિષ્પક્ષ પરિણામની આશા રાખી શકાય.

આ નિવેદન તેમની વ્યક્તિગત માગ અને તપાસ એજન્સીઓ પ્રત્યેના અવિશ્વાસને દર્શાવે છે. હાલની કાનૂની સ્થિતિ મુજબ સુપ્રીમ કોર્ટે 13 જુલાઈ 2026ના રોજ કેન્દ્ર સરકાર, ઉત્તર પ્રદેશ સરકાર અને શ્રીરામ જન્મભૂમિ તીર્થ ક્ષેત્ર ટ્રસ્ટને નોટિસ જારી કરી હતી. અદાલતે ઉત્તર પ્રદેશ સરકાર દ્વારા રચાયેલી SIT પાસેથી અત્યાર સુધીની તપાસનો સ્ટેટસ રિપોર્ટ અને તપાસ ટીમની રચના અંગેની માહિતી પણ માગી છે. જોકે અદાલતે હજુ CBI તપાસ, પાંચ ન્યાયાધીશોની તપાસ સમિતિ અથવા અન્ય કોઈ અંતિમ તપાસ પદ્ધતિનો આદેશ આપ્યો નથી.

17 જુલાઈ 2026ના તાજા ઘટનાક્રમ મુજબ SITએ તપાસની જટિલતા અને સંવેદનશીલતાનો ઉલ્લેખ કરીને વધુ સમય માગ્યો હોવાનું અહેવાલ છે. બીજી તરફ અદાલતે બે આરોપીઓને મર્યાદિત સમય માટે પોલીસ કસ્ટડીમાં મોકલ્યા છે. આથી સમગ્ર કેસ હજુ તપાસ અને ન્યાયિક વિચારણા હેઠળ છે તથા કોઈ પણ વ્યક્તિ સામેનો આરોપ અદાલતમાં સાબિત ન થાય ત્યાં સુધી તેને દોષિત ગણી શકાય નહીં.

ગૌમાતાને ‘રાજ્યમાતા’ જાહેર કરવાની માગ ફરી ઉઠાવી

સ્વામી અવિમુક્તેશ્વરાનંદે ઉત્તર પ્રદેશ સરકાર સમક્ષ ગાયને ‘રાજ્યમાતા’નો દરજ્જો આપવાની પોતાની માગ પણ પુનરાવર્તિત કરી. તેમણે કહ્યું કે તેમની યાત્રા દરમિયાન એવી અપેક્ષા હતી કે રાજ્ય સરકાર આ અંગે જાહેરાત કરશે. સરકાર નિર્ણય નહીં લે તો લખનઉમાં આગામી આંદોલનનો કાર્યક્રમ જાહેર કરવામાં આવશે અને આ અભિયાન અટકાવવામાં નહીં આવે.

તેઓ અગાઉ પણ ઉત્તર પ્રદેશ સરકારને આ મુદ્દે સમયમર્યાદા આપીને લખનઉમાં સંત સંમેલન અને આંદોલનની ચેતવણી આપી ચૂક્યા છે. જોકે ગાયને ‘રાજ્યમાતા’ જાહેર કરવાનો દરજ્જો કાનૂની રીતે શું અસર કરશે, તેની સાથે કયા વહીવટી અથવા બજેટીય પગલાં જોડાશે અને સરકાર આ માગ પર શું વલણ ધરાવે છે તે અંગે સ્પષ્ટ નીતિ જાહેર થવાની બાકી છે.

હાલ ત્રણ અલગ પરંતુ સંવેદનશીલ મુદ્દા એકસાથે ચર્ચામાં આવ્યા છે: મૂળ રામલલા વિરાજપમાનની મૂર્તિના સ્થાન અંગેનો ધાર્મિક-કાનૂની સવાલ, મંદિરના ચઢાવાની કથિત ચોરીની તપાસ અને ગાયને રાજ્યમાતાનો દરજ્જો આપવાની રાજકીય-ધાર્મિક માગ.

મૂર્તિ અંગે કોઈ નવો કેસ દાખલ થાય તો અદાલતે 2019ના ચુકાદા, મંદિર ટ્રસ્ટની કાનૂની સત્તા, ધાર્મિક પરંપરા અને હાલની પ્રતિષ્ઠા વ્યવસ્થાનું વિશ્લેષણ કરવું પડી શકે છે. ચઢાવાની કથિત ચોરીના કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ SITનો અહેવાલ અગત્યનો રહેશે. ત્યારબાદ જ સ્પષ્ટ થશે કે અદાલત હાલની તપાસ ચાલુ રાખે છે, દેખરેખ વધારે છે કે કોઈ સ્વતંત્ર કે કેન્દ્રીય તપાસનો આદેશ આપે છે.