ગુજરાતમાં ચોમાસાની અનિશ્ચિત સ્થિતિ વચ્ચે વરસાદની આગાહીઓને લઈને નવો વિવાદ ઊભો થયો છે. વિજ્ઞાન જાથાના પ્રમુખ જયંત પંડ્યાએ વરસાદનો વરતારો કરનારાઓ સામે કડક વલણ અપનાવતા ખોટી આગાહીઓ કરનારાઓ સામે કાનૂની કાર્યવાહી કરવાની માંગ ઉઠાવી છે. બીજી તરફ, આ નિવેદન બાદ જાણીતા હવામાન આગાહીકાર અંબાલાલ પટેલે હવામાન અંગેની આગાહીઓ બંધ કરવાની જાહેરાત કરતાં સમગ્ર રાજ્યમાં ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે.
જયંત પંડ્યાએ આક્ષેપ કર્યો છે કે વરસાદ અંગે વૈજ્ઞાનિક આધાર વગર કરવામાં આવતી આગાહીઓના કારણે ખેડૂતોને સીધું આર્થિક નુકસાન થઈ રહ્યું છે. બીજી તરફ અંબાલાલ પટેલે જણાવ્યું છે કે તેઓ વર્ષોથી ખેડૂતોના હિતમાં નિઃસ્વાર્થ રીતે આગાહી કરતા આવ્યા છે અને જો તેમની આગાહીને કારણે વિવાદ સર્જાતો હોય તો તેઓ હવે આગાહી કરવાનું બંધ કરશે.
જયંત પંડ્યાનો આગાહીકારો સામે આક્ષેપ
વિજ્ઞાન જાથાના પ્રમુખ જયંત પંડ્યાએ જણાવ્યું કે રાજ્યના આશરે 60 તાલુકાઓમાં હજુ પણ પૂરતો વરસાદ થયો નથી, જ્યારે વિવિધ આગાહીકારોએ અગાઉ ભારે વરસાદની આગાહી કરી હતી. તેમના જણાવ્યા મુજબ આ આગાહીઓ વાસ્તવિક પરિસ્થિતિ સાથે મેળ ખાતી નથી.
તેમણે દાવો કર્યો કે કેટલાક લોકો પાસે હવામાનની આગાહી કરવા માટે કોઈ વૈજ્ઞાનિક સાધન કે પ્રમાણભૂત પદ્ધતિ નથી. આગાહી ખોટી પડે ત્યારે તેઓ તારીખો બદલીને નવી આગાહી જાહેર કરે છે, જેના કારણે સામાન્ય લોકો અને ખાસ કરીને ખેડૂતોમાં ગેરસમજ ફેલાય છે.
જયંત પંડ્યાએ જણાવ્યું કે ખેડૂતો આગાહીના આધારે વાવણી, બિયારણ અને અન્ય ખેતી સંબંધિત નિર્ણયો લેતા હોય છે. જો આગાહી ખોટી સાબિત થાય તો ખેડૂતોને લાખો-કરોડો રૂપિયાનું નુકસાન સહન કરવું પડે છે. તેમણે સરકાર સમક્ષ આવી ભ્રામક આગાહીઓ કરનારાઓ સામે કાનૂની કાર્યવાહી કરવાની માંગ પણ કરી છે.
આ પણ વાંચો: 149મી રથયાત્રાને લઈને મંદિર ટ્રસ્ટે જાહેર કરી મોટી માહિતી : પ્રસાદથી લઈને ગજરાજ સુધીની જાણો વિગતો
ખેડૂતોના નુકસાનનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો
જયંત પંડ્યાના જણાવ્યા મુજબ, ચોમાસાની શરૂઆતમાં વરસાદની શક્યતા દર્શાવતી આગાહીઓના આધારે ઘણા ખેડૂતો સમય પહેલાં વાવણી કરી ચૂક્યા છે. પરંતુ અનેક વિસ્તારોમાં વરસાદ ન થતા પાકને નુકસાન પહોંચ્યું છે અને બિયારણ પણ બગડ્યું છે. તેમણે જણાવ્યું કે વૈજ્ઞાનિક આધાર વગરની આગાહીઓ ખેડૂતોને ખોટા નિર્ણયો લેવા પ્રેરિત કરે છે. આવી સ્થિતિમાં ખેડૂતોને થયેલા નુકસાન માટે
જવાબદારી નક્કી કરવાની જરૂર છે.
અંબાલાલ પટેલે આગાહી બંધ કરવાની જાહેરાત કરી
જયંત પંડ્યાના નિવેદન બાદ જાણીતા હવામાન આગાહીકાર અંબાલાલ પટેલે મહત્વપૂર્ણ જાહેરાત કરતાં જણાવ્યું કે તેઓ હવે હવામાન અંગેની આગાહીઓ કરવાનું બંધ કરશે. અંબાલાલ પટેલે જણાવ્યું કે તેઓ કોઈ સરકારી કે ખાનગી સંસ્થા સાથે જોડાયેલા નથી અને વર્ષોથી માત્ર ખેડૂતો અને સામાન્ય લોકોના હિતમાં પોતાના અનુભવના આધારે હવામાન અંગે માહિતી આપતા આવ્યા છે.
તેમણે કહ્યું કે જો તેમની આગાહીને કારણે વિવાદ ઊભો થતો હોય અથવા કોઈને મુશ્કેલી સર્જાતી હોય તો તેઓ આવી આગાહીઓ કરવાનું યોગ્ય માનતા નથી. તેથી તેઓ હવામાન અંગે જાહેર આગાહીઓ બંધ કરવાનો નિર્ણય લઈ રહ્યા છે.
આ પણ વાંચો: 149મી રથયાત્રા પહેલાં અમદાવાદમાંથી ગુંજ્યો એકતાનો સંદેશ : મુસ્લિમ સમાજે જગન્નાથજીને અર્પણ કર્યો ચાંદીનો રથ
સરકાર સમક્ષ સહાયની પણ કરી માંગ
અંબાલાલ પટેલે ખેડૂતોની હાલની સ્થિતિ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરતાં સરકાર સમક્ષ યોગ્ય સહાય અને રાહતના પગલાં લેવા પણ અપીલ કરી છે. તેમણે જણાવ્યું કે વરસાદની અનિશ્ચિત પરિસ્થિતિને કારણે ખેડૂતો મુશ્કેલીમાં છે અને તેમને સમયસર સહાય મળવી જરૂરી છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે ખેડૂતોના હિતને સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા મળવી જોઈએ અને ખેતીને અસર કરતી પરિસ્થિતિમાં સરકાર દ્વારા જરૂરી રાહતની જાહેરાત થવી જોઈએ.
ખેડૂતો અને અનુયાયીઓમાં ચર્ચા
અંબાલાલ પટેલના આ નિર્ણય બાદ તેમના અનુયાયીઓ તેમજ ખેડૂતોમાં વિવિધ પ્રકારની ચર્ચાઓ શરૂ થઈ છે. વર્ષોથી અનેક લોકો તેમની આગાહીઓને અનુસરતા આવ્યા હોવાથી હવે તેમની જાહેરાત બાદ આગળ શું થશે તે અંગે લોકોમાં ઉત્સુકતા જોવા મળી રહી છે.
કેટલાક લોકોનું માનવું છે કે પરંપરાગત અનુભવ આધારિત આગાહીઓનું પણ પોતાનું મહત્વ છે, જ્યારે કેટલાક લોકોનું કહેવું છે કે માત્ર ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) જેવી સત્તાવાર સંસ્થાઓની આગાહીઓ પર જ વિશ્વાસ કરવો જોઈએ.
વૈજ્ઞાનિક આગાહી અને પરંપરાગત અનુભવ વચ્ચે ચર્ચા
ગુજરાતમાં દર વર્ષે ચોમાસા દરમિયાન હવામાન અંગે વિવિધ સ્ત્રોતો પરથી આગાહીઓ સામે આવતી હોય છે. એક તરફ ભારતીય હવામાન વિભાગ આધુનિક ઉપગ્રહો, રડાર, હવામાન મોડલ અને વૈજ્ઞાનિક ડેટાના આધારે આગાહી કરે છે, જ્યારે બીજી તરફ કેટલાક પરંપરાગત આગાહીકારો પોતાના વર્ષોના અનુભવ અને સ્થાનિક પરિબળોના આધારે અંદાજ વ્યક્ત કરતા હોય છે. આ બંને પદ્ધતિઓને લઈને સમયાંતરે ચર્ચા થતી રહે છે. જોકે ખેતી જેવા મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો લેતી વખતે સત્તાવાર અને વૈજ્ઞાનિક માહિતીનો ઉપયોગ વધુ વિશ્વસનીય માનવામાં આવે છે.
આ પણ વાંચો: ચાંદીપુરા વાયરસથી એક બાળકીનું મોત : આરોગ્ય વિભાગની નજર હવે રિપોર્ટ પર
વિવાદ વચ્ચે ખેડૂતો માટે મહત્વનો સંદેશ
હાલના વિવાદ વચ્ચે કૃષિ નિષ્ણાતો ખેડૂતોને સલાહ આપી રહ્યા છે કે વાવણી, સિંચાઈ અને પાક સંબંધિત નિર્ણયો લેતા પહેલાં ભારતીય હવામાન વિભાગ તથા કૃષિ વિભાગની સત્તાવાર આગાહીઓ અને માર્ગદર્શિકાનો આધાર લેવો જોઈએ. વરસાદની અનિશ્ચિત પરિસ્થિતિમાં અફવાઓ કે અસત્તાવાર માહિતીના આધારે નિર્ણય લેવાથી નુકસાન થવાની શક્યતા વધી શકે છે.
જયંત પંડ્યાના નિવેદન અને ત્યારબાદ અંબાલાલ પટેલના નિર્ણયથી હવામાન આગાહીઓને લઈને નવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે. આગામી દિવસોમાં આ મુદ્દે સરકાર અથવા સંબંધિત તંત્ર તરફથી કોઈ સત્તાવાર પ્રતિક્રિયા આવે છે કે નહીં, તેના પર સૌની નજર રહેશે.
