દરેક તારીખ પોતાના અંદર અનેક ઐતિહાસિક પ્રસંગો અને યાદગાર ઘટનાઓ સમાવી રાખે છે. 13 જૂન પણ એવી જ એક મહત્વપૂર્ણ તારીખ છે, જે વિશ્વ ઇતિહાસ, ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ અને વૈશ્વિક જાગૃતિ અભિયાન સાથે જોડાયેલી છે. આજના દિવસે સમગ્ર વિશ્વમાં International Albinism Awareness Day ઉજવવામાં આવે છે, જે આલ્બિનિઝમ જેવી દુર્લભ આનુવંશિક સ્થિતિ અંગે જાગૃતિ ફેલાવવા માટે સમર્પિત છે. બીજી તરફ ભારતીય ઇતિહાસમાં આ દિવસ શહીદ ઉધમ સિંહની શહાદત માટે પણ યાદ કરવામાં આવે છે. આવો જાણીએ 13 જૂનના દિવસે બનેલી મહત્વપૂર્ણ ઐતિહાસિક ઘટનાઓ, જાણીતી વ્યક્તિઓની જન્મજયંતિ અને પુણ્યતિથિ વિશે.
13 જૂનના દિવસે વર્ષ 1420માં જલાલુદ્દીન ફિરોઝ શાહ દિલ્હીની ગાદી પર બેઠા હતા. મધ્યકાલીન ભારતના ઇતિહાસમાં આ ઘટના મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. ત્યારબાદ વર્ષ 1940માં ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામના એક અમર શહીદ ઉધમ સિંહને લંડનમાં ફાંસી આપવામાં આવી હતી. ઉધમ સિંહે 1919ના જલિયાંવાલા બાગ હત્યાકાંડનો બદલો લેવા માટે પંજાબના ભૂતપૂર્વ ગવર્નર માઈકલ ઓ’ડ્વાયરની હત્યા કરી હતી. તેમની આ શહાદત ભારતના સ્વાતંત્ર્ય આંદોલનના ઇતિહાસમાં સોનાના અક્ષરે લખાયેલી છે.
વર્ષ 1993માં કિમ કેમ્પબેલ કેનેડાના ઇતિહાસમાં પ્રથમ મહિલા વડા પ્રધાન બન્યા હતા. મહિલાઓના રાજકીય નેતૃત્વના ક્ષેત્રમાં આ એક ઐતિહાસિક સિદ્ધિ ગણાય છે. ત્યારબાદ 1997માં દિલ્હીના ઉપહાર સિનેમા થિયેટરમાં લાગેલી ભીષણ આગમાં 59 લોકોના મોત થયા હતા અને 100થી વધુ લોકો ઘાયલ થયા હતા. ભારતના સૌથી દુઃખદ જાહેર અકસ્માતોમાં આ ઘટનાનો સમાવેશ થાય છે.
વર્ષ 2001માં નેપાળના શાહી પરિવારની હત્યાકાંડની તપાસ દરમિયાન દીપેન્દ્રની મિત્ર દેવયાનીએ તપાસ પંચ સમક્ષ નિવેદન આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. વર્ષ 2002માં વિશ્વની મહત્વપૂર્ણ સુરક્ષા સંધિઓમાંની એક 1972ની Anti-Ballistic Missile Treaty સમાપ્ત થઈ હતી, જેના વૈશ્વિક વ્યૂહાત્મક સંતુલન પર વ્યાપક પ્રભાવ પડ્યો હતો.
2003માં ડેનિયલ અખમિતોવ કઝાકિસ્તાનના નવા વડાપ્રધાન તરીકે નિયુક્ત થયા હતા. વર્ષ 2004માં ડેમોક્રેટિક રિપબ્લિક ઓફ કોંગોમાં રાષ્ટ્રપતિ જોસેફ કાબિલા વિરુદ્ધ થયેલો બળવો નિષ્ફળ ગયો હતો. એ જ વર્ષે ઇરાકના નાયબ વિદેશમંત્રી બસમ સાલીહ કુનબાની હત્યા કરવામાં આવી હતી.
વર્ષ 2005માં ઈરાને ભારતને લાંબા ગાળે લિક્વિફાઈડ નેચરલ ગેસ (LNG) સપ્લાય કરવા માટે મહત્વપૂર્ણ કરાર કરવાની સંમતિ આપી હતી. જ્યારે 2006માં નાઈજીરીયા અને કેમરૂને લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા સરહદી વિવાદ અંગે સમજૂતી કરી હતી. વર્ષ 2008માં ટેલિકોમ મલેશિયાએ Idea Cellularમાં 15 ટકા હિસ્સો ખરીદ્યો હતો, જ્યારે ચીન અને તાઈવાન વચ્ચે સીધી એરલાઇન સેવા શરૂ કરવા માટે ઐતિહાસિક કરાર થયો હતો.
International Albinism Awareness Day કેમ ઉજવાય છે?
દર વર્ષે 13 જૂનના રોજ International Albinism Awareness Day ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસનો હેતુ આલ્બિનિઝમ વિશે જાગૃતિ વધારવાનો અને આ સ્થિતિ ધરાવતા લોકોના અધિકારો અને સુરક્ષા અંગે વિશ્વને માહિતગાર કરવાનો છે.
આલ્બિનિઝમ એક આનુવંશિક સ્થિતિ છે જેમાં શરીરમાં મેલાનિન નામના રંગદ્રવ્યનું ઉત્પાદન ઓછું અથવા સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ જાય છે. તેના કારણે વ્યક્તિની ત્વચા, વાળ અને આંખોમાં રંગદ્રવ્યની ઉણપ જોવા મળે છે. આ સ્થિતિ જન્મજાત હોય છે અને વારસાગત રીતે એક પેઢીથી બીજી પેઢીમાં પસાર થઈ શકે છે.
આલ્બિનિઝમ ધરાવતા લોકોને ઘણી વખત દ્રષ્ટિ સંબંધિત સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડે છે. તેમાં ફોટોફોબિયા (પ્રકાશ પ્રત્યે વધુ સંવેદનશીલતા), નિસ્ટેગ્મસ અને એસ્ટિગ્મેટિઝમ જેવી સમસ્યાઓનો સમાવેશ થાય છે. ઉપરાંત ચામડીમાં મેલાનિનની ઉણપને કારણે આવા લોકો સનબર્ન અને સ્કિન કેન્સરના વધુ જોખમ હેઠળ રહે છે.
વિશ્વભરમાં વિવિધ સંસ્થાઓ આ દિવસની ઉજવણી કરીને આલ્બિનિઝમ ધરાવતા લોકો સામે થતા ભેદભાવને રોકવા અને તેમને સમાન અધિકારો મળે તે માટે અભિયાન ચલાવે છે.
13 જૂને જન્મેલી જાણીતી વ્યક્તિઓ
13 જૂન અનેક જાણીતી હસ્તીઓની જન્મજયંતિ માટે પણ યાદગાર છે. ભારતીય તીરંદાજી જગતની જાણીતી ખેલાડી દીપિકા કુમારીનો જન્મ 1994માં થયો હતો. તેમણે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કરીને અનેક મેડલ જીત્યા છે.
કેન્દ્રીય મંત્રી અને ભારતીય જનતા પાર્ટીના વરિષ્ઠ નેતા પીયૂષ ગોયલનો જન્મ 1964માં થયો હતો. તેઓ દેશના વેપાર, ઉદ્યોગ અને રેલવે સહિતના અનેક મહત્વપૂર્ણ વિભાગોમાં જવાબદારી સંભાળી ચૂક્યા છે.
સંયુક્ત રાષ્ટ્રના આઠમા મહાસચિવ બાન કી મૂનનો જન્મ 1944માં થયો હતો. વૈશ્વિક રાજનીતિ અને કૂટનીતિમાં તેમનું મહત્વપૂર્ણ યોગદાન રહ્યું છે.
હિન્દી ફિલ્મ જગતના પ્રખ્યાત ગીતકાર પ્રેમ ધવનનો જન્મ 1923માં થયો હતો. તેમના લખેલા અનેક ગીતો આજે પણ લોકપ્રિય છે.
13 જૂનની પુણ્યતિથિઓ
આજના દિવસે અનેક જાણીતા વ્યક્તિત્વોને પણ શ્રદ્ધાંજલિ આપવામાં આવે છે. વર્ષ 2016માં જાણીતા લેખક, નાટ્યકાર અને વિવેચક મુદ્રારાક્ષસનું અવસાન થયું હતું. 2012માં વિશ્વવિખ્યાત ગઝલ ગાયક મેહદી હસનનું નિધન થયું હતું, જેમનો અવાજ આજે પણ સંગીતપ્રેમીઓના દિલમાં જીવંત છે.
2008માં કવયિત્રી કીર્તિ ચૌધરી, 1999માં કારગિલ યુદ્ધના વીર સૈનિક મેજર મનોજ તલવાર અને મેજર વિવેક ગુપ્તાને પણ આ દિવસે યાદ કરવામાં આવે છે. ઉપરાંત મણિપુરના ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી રાજકુમાર જયચંદ્ર સિંહ, પ્રખ્યાત શિલ્પકાર વિનાયક પાંડુરંગ કરમરકર, ક્રાંતિકારી નાનક ભીલ અને મુઘલ સમ્રાટ રફીઉદ્દરાજાતની પુણ્યતિથિ પણ 13 જૂન સાથે જોડાયેલી છે.
