Yogini Ekadashi 2026: હિંદુ ધર્મમાં એકાદશીનું વિશેષ મહત્વ છે, પરંતુ અષાઢ કૃષ્ણ પક્ષની યોગિની એકાદશીને અત્યંત પુણ્યદાયી માનવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા મુજબ આ દિવસે વિધિપૂર્વક વ્રત અને ભગવાન વિષ્ણુની ઉપાસના કરવાથી અનેક જન્મોના પાપોનો નાશ થાય છે અને 88 હજાર બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવા જેટલું પુણ્ય પ્રાપ્ત થાય છે. વર્ષ 2026માં યોગિની એકાદશી 10 જુલાઈએ ઉજવાશે. આ એકાદશી સાથે ભગવાન કુબેર અને તેમના સેવક હેમમાલીની એક પ્રેરણાદાયક પૌરાણિક કથા પણ જોડાયેલી છે.
યોગિની એકાદશીની કથા
ધાર્મિક ગ્રંથો અનુસાર, પ્રાચીન સમયમાં અલકાપુરીના રાજા અને ધનના દેવતા ભગવાન કુબેર ભગવાન શિવના પરમ ભક્ત હતા. તેમની સેવા માટે હેમમાલી નામનો એક યક્ષ હતો, જે દરરોજ ભગવાન શિવની પૂજા માટે તાજા ફૂલો લાવતો હતો. હેમમાલીની પત્ની વિશાલાક્ષી અત્યંત સુંદર હતી. એક દિવસ હેમમાલી પોતાની પત્ની સાથે આનંદમાં એટલો મગ્ન થઈ ગયો કે ભગવાન શિવની પૂજા માટે ફૂલો લાવવાનું ભૂલી ગયો. બીજી તરફ રાજા કુબેર ભગવાન શિવની પૂજા માટે તેની રાહ જોઈ રહ્યા હતા. જ્યારે લાંબા સમય સુધી હેમમાલી આવ્યો નહીં, ત્યારે કુબેરે સેવકોને તપાસ કરવા મોકલ્યા. સેવકોએ આખી વાત જણાવી. આ સાંભળીને ભગવાન કુબેર અત્યંત ક્રોધિત થયા અને હેમમાલીને શ્રાપ આપ્યો કે તે સ્વર્ગમાંથી પૃથ્વી પર પડી જશે અને રક્તપિત્ત (કુષ્ઠ જેવા ભયાનક રોગ)થી પીડાશે.
માર્કંડેય ઋષિએ બતાવ્યો મુક્તિનો માર્ગ
કુબેરના શ્રાપ બાદ હેમમાલી સ્વર્ગમાંથી પૃથ્વી પર આવી ગયો અને લાંબા સમય સુધી હિમાલયના જંગલોમાં દુઃખ ભોગવતો રહ્યો. એક દિવસ તે મહાન ઋષિ માર્કંડેયના આશ્રમમાં પહોંચ્યો.
ઋષિએ તેની દયનીય સ્થિતિ જોઈને કારણ પૂછ્યું. હેમમાલીએ પોતાના પાપ અને કુબેરના શ્રાપની સમગ્ર વાત જણાવી. ત્યારે માર્કંડેય ઋષિએ કહ્યું કે અષાઢ મહિનાના કૃષ્ણ પક્ષની યોગિની એકાદશીનું વ્રત વિધિપૂર્વક રાખવાથી તે તમામ પાપોથી મુક્ત થઈ શકે છે અને શ્રાપનો અંત આવશે.
યોગિની એકાદશીના વ્રતથી મળી મુક્તિ
હેમમાલીએ માર્કંડેય ઋષિના જણાવ્યા મુજબ શ્રદ્ધાપૂર્વક યોગિની એકાદશીનું વ્રત રાખ્યું. વ્રતના પ્રભાવથી તેનો રોગ સંપૂર્ણપણે દૂર થયો, તેને ફરી દિવ્ય સ્વરૂપ પ્રાપ્ત થયું અને સ્વર્ગમાં પોતાનું સ્થાન પણ પાછું મળ્યું. માન્યતા છે કે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે યોગિની એકાદશીનું મહાત્મ્ય જણાવતાં કહ્યું હતું કે જે ભક્ત આ દિવસે વ્રત રાખે છે અને તેની કથા શ્રવણ કરે છે, તેને 88 હજાર બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવ્યા જેટલું પુણ્ય પ્રાપ્ત થાય છે. સાથે જ અનેક જન્મોના પાપોનો નાશ થાય છે અને મોક્ષનો માર્ગ સરળ બને છે.
યોગિની એકાદશીનું મહત્વ
અનેક જન્મોના પાપોથી મુક્તિ મળે છે.
લાંબા સમયથી ચાલતી બીમારીઓમાંથી રાહત મળવાની માન્યતા છે.
આર્થિક મુશ્કેલીઓ અને પારિવારિક કલહ દૂર થાય છે.
ભગવાન વિષ્ણુની વિશેષ કૃપા પ્રાપ્ત થાય છે.
સ્વર્ગની પ્રાપ્તિ અને પુણ્યફળમાં વધારો થાય છે.
આ સમાચાર કેમ મહત્વપૂર્ણ છે?
યોગિની એકાદશી માત્ર એક ધાર્મિક વ્રત નથી, પરંતુ કર્તવ્યનિષ્ઠા, ભક્તિ અને પ્રાયશ્ચિત્તનો સંદેશ પણ આપે છે. હેમમાલીની કથા શીખવે છે કે ભૂલ થયા પછી પણ સાચા મનથી કરાયેલ પ્રાયશ્ચિત્ત અને ભગવાન પ્રત્યેની ભક્તિ વ્યક્તિને પાપ અને દુઃખમાંથી મુક્તિ અપાવી શકે છે.
