અવકાશ વિજ્ઞાનમાં રસ ધરાવતા લોકો માટે વર્ષ 2026ની શરૂઆત ખૂબ જ રોમાંચક રહેવાની છે. જાન્યુઆરી મહિનાની પ્રથમ પૂનમના દિવસે આકાશમાં એક અદભૂત નજારો જોવા મળશે જેને ખગોળશાસ્ત્રીઓ Wolf Moon તરીકે ઓળખાવે છે. સામાન્ય પૂર્ણિમા કરતા આ દિવસની વિશેષતા એ છે કે તેમાં ચંદ્રનો પ્રકાશ વધુ આકર્ષક અને તેજસ્વી જણાય છે. વર્ષની આ પ્રથમ પૂર્ણિમા આ વખતે શનિવારના રોજ આવી રહી છે.
શા માટે આ ઘટનાને Wolf Moon કહેવામાં આવે છે?
વર્ષના દરેક મહિનાની પૂર્ણિમા સાથે કોઈને કોઈ પ્રાચીન ઈતિહાસ જોડાયેલો હોય છે. જાન્યુઆરી મહિનાની પૂર્ણિમાને Wolf Moon કહેવા પાછળનું ઐતિહાસિક કારણ ઉત્તરી ગોળાર્ધની કડકડતી ઠંડી છે. પ્રાચીન કાળમાં એવું માનવામાં આવતું હતું કે જાન્યુઆરીની રાત્રિએ જ્યારે ઠંડીનું પ્રમાણ વધુ હોય ત્યારે વરુના ઝુંડ ખોરાકની શોધમાં અવાજ કરતા હતા. આ લોકવાયકાના આધારે આ સમયગાળાની પૂર્ણિમાનું નામ વરુ એટલે કે વુલ્ફ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે.
Perihelion અને પૃથ્વીની ગતિમાં ફેરફાર
આ દિવસે માત્ર ચંદ્ર જ નહીં પરંતુ પૃથ્વી અને સૂર્ય વચ્ચે પણ એક મહત્વપૂર્ણ ખગોળીય ઘટના આકાર લેશે. 3 January 2026ના રોજ ભારતીય સમય અનુસાર રાત્રે 10:45 વાગ્યે પૃથ્વી પોતાની ભ્રમણકક્ષામાં સૂર્યથી સૌથી નજીકના બિંદુએ પહોંચશે. વિજ્ઞાનની ભાષામાં આ સ્થિતિને Perihelion એટલે કે ઉપસૌર કહેવામાં આવે છે. આ સમયે સૂર્ય અને પૃથ્વી વચ્ચેનું અંતર ઘટીને અંદાજે 147,099,894 કિલોમીટર જેટલું થઈ જાય છે. નોંધનીય છે કે આ સમયગાળા દરમિયાન પૃથ્વી પોતાની ધરી પર અંદાજે 30.27 km/sની અસાધારણ ગતિએ ભ્રમણ કરતી હોય છે.
ભારતીય સંસ્કૃતિમાં પોષી પૂનમનું મહત્વ
ધાર્મિક દ્રષ્ટિકોણથી આ દિવસને પોષી પૂનમ અથવા Paush Purnima તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. હિન્દુ કેલેન્ડર મુજબ પોષ મહિનાની પૂર્ણિમાનું વિશેષ આધ્યાત્મિક મહત્વ છે. આ દિવસે પવિત્ર નદીઓમાં સ્નાન અને દાન કરવાની પરંપરા છે. આ વર્ષે 3 January 2026ના રોજ આવતી આ પૂર્ણિમાથી જ પ્રયાગરાજમાં માઘ મેળાના પ્રથમ સ્નાનનો પ્રારંભ થશે. શ્રદ્ધાળુઓ માટે આ દિવસ વ્રત અને પૂજન માટે અત્યંત ફળદાયી માનવામાં આવે છે.
આમ આ દિવસ ખગોળપ્રેમીઓ માટે અવકાશી સંશોધનની અને શ્રદ્ધાળુઓ માટે આસ્થાની એક સુવર્ણ તક લઈને આવશે.
