જ્યારે પણ ભારતીય પકવાન અને મીઠાઈઓની ચર્ચા થાય છે ત્યારે પશ્ચિમ બંગાળનું નામ હંમેશા ટોચ પર રહે છે. આ રાજ્ય પોતાની અનોખી મીઠાઈ સંસ્કૃતિ માટે સમગ્ર વિશ્વમાં વિખ્યાત છે. બંગાળમાં નવા પ્રયોગો ક્યારેય અટકતા નથી અને અહીંના કંદોઈઓ મીઠાઈ બનાવવાની પ્રક્રિયાને એક પવિત્ર કળા માને છે. અહીંની ગલીઓમાં મળતી મીઠાઈઓમાં જે વિવિધતા જોવા મળે છે તેવી કદાચ બીજા કોઈ રાજ્યમાં નથી.
રસગુલ્લાનો આવિષ્કાર અને 'કોલમ્બસ'નો ખિતાબ
દરેક મીઠાઈ પ્રેમીના હૃદયમાં સ્થાન ધરાવતા નરમ અને સ્પંજી રસગુલ્લાનો ઉદભવ 1868 માં કોલકાતાના બાગ બજારમાં થયો હતો. નવીન ચંદ્ર દાસ નામના કંદોઈ દ્વારા કરવામાં આવેલા આ આવિષ્કારે છેનામાંથી બનતી મીઠાઈઓની વ્યાખ્યા જ બદલી નાખી હતી. તેમના આ અદભૂત સર્જનના કારણે જ તેમને 'રોસોગોલ્લાના કોલમ્બસ' તરીકે નવાજવામાં આવ્યા છે.
GI ટેગ અને રોસોગોલ્લા દિવસ
વર્ષ 2017 માં પશ્ચિમ બંગાળને 'બાંગ્લાર રોસોગોલ્લા' માટે પ્રતિષ્ઠિત Geographical Indication ટેગ એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો. આ ટેગ મળ્યા બાદ સત્તાવાર રીતે સ્વીકારવામાં આવ્યું કે રસગુલ્લાનું મૂળ સ્થાન બંગાળ જ છે. આ ગૌરવની યાદમાં દર વર્ષે 14 November ના દિવસે સમગ્ર બંગાળમાં 'રોસોગોલ્લા દિવસ'ની ભવ્ય ઉજવણી કરવામાં આવે છે.
પરંપરાગત અને આધુનિક મીઠાઈઓનો સંગમ
પશ્ચિમ બંગાળ સેંકડો વર્ષ જૂની પરંપરાગત મીઠાઈઓનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે. અહીં વિવિધ સ્વાદમાં સંદેશ, મિષ્ટી દોઈ, ચમચમ, લેડીકેની, પૌંતુઆ, સીતા ભોગ અને મિહીદાના જેવી અસંખ્ય વાનગીઓ પીરસાય છે. બંગાળી હલવાઈઓ માત્ર જૂની પદ્ધતિને વળગી રહેવાને બદલે સતત પ્રયોગો કરે છે. આજે બજારમાં બેક્ડ રોસોગોલ્લા, ચોકલેટ સંદેશ, મેંગો જલેટો સંદેશ અને મોસમી ફળોમાંથી તૈયાર કરેલી મીઠાઈઓ પણ પુષ્કળ પ્રમાણમાં ઉપલબ્ધ છે.
વારસાગત કળા અને પ્રાદેશિક વિશેષતા
બંગાળમાં મીઠાઈનું નિર્માણ એ માત્ર એક ધંધો નથી, પરંતુ પેઢીઓથી ચાલી આવતી એક કળા છે. પશ્ચિમ બંગાળના દરેક વિસ્તારની પોતાની આગવી ઓળખ છે. જેમ કે શક્તિગઢનું લેંગચા અને બર્ધમાનનો સીતા ભોગ એ પ્રાદેશિક વિશેષતાના ઉત્તમ ઉદાહરણો છે. અહીંની મીઠાઈઓની મીઠાશમાં બંગાળી લોકોનો પ્રેમ અને તેમની સંસ્કૃતિની ઝલક જોવા મળે છે.
