આજના ડિજિટલ યુગમાં મોબાઇલ ફોન દરેક વ્યક્તિના જીવનનો અભિન્ન ભાગ બની ગયો છે. સવારે ઉઠતાની સાથે જ ફોન હાથમાં લેવાની આદત ઘણા લોકોમાં જોવા મળે છે, એટલું જ નહીં કેટલાક લોકો પૂજા દરમિયાન પણ મોબાઇલનો ઉપયોગ કરે છે. કોઈ મોબાઇલમાં આરતી અથવા મંત્ર વાંચે છે તો કોઈ પૂજાની વચ્ચે કોલ, મેસેજ અથવા સોશિયલ મીડિયા ચેક કરવા લાગે છે. ત્યારે સવાલ એ થાય છે કે શું પૂજા દરમિયાન મોબાઇલનો ઉપયોગ કરવો ધાર્મિક દૃષ્ટિએ યોગ્ય માનવામાં આવે છે? આવો જાણીએ ધર્મશાસ્ત્ર અને જ્યોતિષીય માન્યતાઓ અનુસાર આ અંગે શું કહેવામાં આવ્યું છે.
પૂજામાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે એકાગ્રતા અને શ્રદ્ધા
સનાતન ધર્મમાં પૂજાનો મુખ્ય હેતુ ભગવાન પ્રત્યે શ્રદ્ધા, ભક્તિ અને મનની એકાગ્રતા વધારવાનો માનવામાં આવે છે. ધાર્મિક ગ્રંથોમાં સ્પષ્ટ જણાવવામાં આવ્યું છે કે પૂજા દરમિયાન મન, વાણી અને વિચારો ભગવાનના સ્મરણમાં લીન હોવા જોઈએ. જો પૂજા કરતી વખતે વ્યક્તિનું ધ્યાન વારંવાર મોબાઇલ, કોલ, મેસેજ અથવા સોશિયલ મીડિયા તરફ જાય તો પૂજાની એકાગ્રતા ભંગ થઈ શકે છે. તેથી ધાર્મિક દૃષ્ટિએ પૂજા દરમિયાન બિનજરૂરી મોબાઇલનો ઉપયોગ ટાળવો વધુ યોગ્ય માનવામાં આવે છે.
શું મોબાઇલમાં આરતી કે મંત્ર વાંચી શકાય?
આજના સમયમાં ઘણી ધાર્મિક પુસ્તકો, આરતી, મંત્ર અને પૂજા વિધિ મોબાઇલ એપ્લિકેશન અથવા ડિજિટલ સ્વરૂપમાં સરળતાથી ઉપલબ્ધ છે. જો તમારી પાસે ધાર્મિક પુસ્તક ઉપલબ્ધ ન હોય તો શ્રદ્ધા અને ભક્તિભાવ સાથે મોબાઇલમાં આરતી અથવા મંત્ર વાંચવામાં કોઈ વાંધો માનવામાં આવતો નથી. જોકે, ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે કે પૂજા દરમિયાન મોબાઇલમાં આવતા નોટિફિકેશન, ફોન કોલ અથવા અન્ય એપ્લિકેશન તમારું ધ્યાન ભટકાવે નહીં. તેથી પૂજા શરૂ કરતા પહેલાં મોબાઇલને Silent અથવા Do Not Disturb (DND) મોડમાં રાખવો શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ ગણાય છે.
પૂજા દરમિયાન આ ભૂલો કરવાથી બચવું જોઈએ
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર પૂજા કરતી વખતે કેટલીક બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખવું જોઈએ. પૂજાની વચ્ચે સોશિયલ મીડિયા સ્ક્રોલ કરવું, ચેટિંગ કરવી અથવા અનાવશ્યક કોલ રિસીવ કરવો યોગ્ય માનવામાં આવતો નથી. તે ઉપરાંત મનોરંજન સંબંધિત વીડિયો જોવો અથવા અન્ય ડિજિટલ પ્રવૃત્તિઓમાં વ્યસ્ત થઈ જવું પણ પૂજાના ભાવને નબળો બનાવે છે. ભગવાનની આરાધના દરમિયાન મન સંપૂર્ણપણે ભક્તિમાં લીન રહે તે જ સૌથી મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
પૂજા કરવાની યોગ્ય રીત શું છે?
ધાર્મિક પરંપરાઓ અનુસાર પૂજા કરતા પહેલાં સ્નાન કરવું, સ્વચ્છ વસ્ત્રો ધારણ કરવાં, પૂજાનું સ્થળ સ્વચ્છ રાખવું અને શાંત મનથી ભગવાનનું સ્મરણ કરવું શુભ માનવામાં આવે છે. શક્ય હોય ત્યાં સુધી થોડા સમય માટે મોબાઇલ અને અન્ય ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણોથી અંતર રાખીને પૂજા કરવામાં આવે તો મન વધુ સ્થિર રહે છે અને આધ્યાત્મિક અનુભવ પણ વધુ ગાઢ બને છે. આજના વ્યસ્ત જીવનમાં થોડા સમય માટે ટેક્નોલોજીથી દૂર રહી ભગવાનની ભક્તિમાં સમય વિતાવવો માનસિક શાંતિ માટે પણ લાભદાયક માનવામાં આવે છે.
જ્યોતિષાચાર્ય શું કહે છે?
જ્યોતિષાચાર્યના જણાવ્યા મુજબ પૂજાનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ આધાર શ્રદ્ધા અને એકાગ્રતા છે. જો મોબાઇલનો ઉપયોગ માત્ર આરતી, મંત્ર અથવા પૂજા વિધિ વાંચવા માટે કરવામાં આવે તો તેમાં કોઈ ધાર્મિક વાંધો નથી. પરંતુ જો વ્યક્તિ પૂજા દરમિયાન વારંવાર કોલ, મેસેજ અથવા સોશિયલ મીડિયા ચેક કરવામાં વ્યસ્ત થઈ જાય તો પૂજાનો મૂળ ભાવ નબળો પડી શકે છે. તેથી શક્ય હોય તેટલું મન અને ધ્યાન ભગવાનની ભક્તિમાં જ કેન્દ્રિત રાખવું જોઈએ.
નિષ્કર્ષ
પૂજા દરમિયાન મોબાઇલનો ઉપયોગ સંપૂર્ણપણે ખોટો માનવામાં આવતો નથી, પરંતુ તેનો હેતુ સૌથી વધુ મહત્વનો છે. જો મોબાઇલનો ઉપયોગ માત્ર ધાર્મિક પાઠ, મંત્ર અથવા આરતી વાંચવા માટે કરવામાં આવે તો તે સ્વીકાર્ય માનવામાં આવે છે. પરંતુ જો મોબાઇલના કારણે ધ્યાન વારંવાર ભટકે અથવા પૂજાની વચ્ચે મનોરંજન અને સોશિયલ મીડિયા તરફ આકર્ષણ વધે તો તે પૂજાની એકાગ્રતા અને આધ્યાત્મિક ભાવનાને અસર કરી શકે છે. તેથી પૂજા સમયે મોબાઇલનો ઉપયોગ માત્ર જરૂરી હોય ત્યારે જ કરવો અને બાકીના સમયમાં ભગવાનની ભક્તિમાં મન લગાવવું વધુ શ્રેયસ્કર માનવામાં આવે છે.
