સનાતન ધર્મમાં શિવલિંગને ભગવાન શિવનું સાક્ષાત્ પ્રતીક માનવામાં આવે છે. અનેક લોકો શ્રદ્ધાપૂર્વક ઘરમાં તેની સ્થાપના કરવા ઈચ્છતા હોય છે, પરંતુ શાસ્ત્રોમાં આ માટે કેટલાક વિશેષ નિયમો દર્શાવવામાં આવ્યા છે. આ નિયમોની અવગણના કરવાથી ઘરમાં Vastu Shastra મુજબ દોષ ઉત્પન્ન થઈ શકે છે અને અશાંતિ વધવાની શક્યતા રહેલી છે, તેથી તેની સાચી જાણકારી હોવી ખૂબ જ અનિવાર્ય છે.
બનારસ હિન્દુ યુનિવર્સિટીના જ્યોતિષ વિભાગના પ્રોફેસર પંડિત સુભાષ પાંડેના જણાવ્યા અનુસાર, શિવલિંગની સ્થાપના બે પ્રકારે થાય છે. એક પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા અને બીજી ચલ પ્રતિષ્ઠા. મંદિરોમાં વિધિ-વિધાન સાથે પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા કરવામાં આવે છે, જ્યારે શાસ્ત્રો મુજબ ઘરમાં માત્ર ચલ પ્રતિષ્ઠાનો જ વિધાન છે.
ઘરમાં કેવું શિવલિંગ સ્થાપિત કરવું?
ઘરમાં નર્મદેશ્વર શિવલિંગની સ્થાપના કરવી શાસ્ત્રસંમત માનવામાં આવે છે, કારણ કે તે પ્રાકૃતિક રીતે નિર્મિત અને અત્યંત શુભ હોય છે. શિવલિંગનું કદ અંગૂઠા જેટલું હોવું જોઈએ જેથી પૂજનમાં સરળતા રહે. ઘરમાં ખૂબ મોટું શિવલિંગ રાખવું યોગ્ય નથી, તેથી સંતુલિત કદ પસંદ કરવું જરૂરી છે.
નિયમિત પૂજા અને જલાભિષેક છે અનિવાર્ય
શિવલિંગની સ્થાપના કર્યા પછી તેની નિયમિત પૂજા કરવી અત્યંત આવશ્યક છે. પ્રતિદિન જળ અર્પણ કરવું, બિલીપત્ર ચઢાવવા અને મંત્ર જાપ કરવા શુભ માનવામાં આવે છે. જો નિયમપૂર્વક પૂજન કરવામાં ન આવે તો સ્થાપનાનું પૂર્ણ ફળ મળતું નથી, તેવી ધાર્મિક માન્યતા આજે પણ પ્રચલિત છે.
ઘરની સામે મંદિરનું વાસ્તુ
વાસ્તુ મુજબ ઘરની બિલકુલ સામે પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા થયેલું મંદિર હોવું શુભ ગણાતું નથી. એવી માન્યતા છે કે જો મંદિરના શિખરનો પડછાયો ઘર પર પડે તો નકારાત્મક ઉર્જા વધી શકે છે. આથી, ઘર બનાવતી વખતે કે ખરીદતી વખતે આ બાબતનું વિશેષ ધ્યાન રાખવું જોઈએ.
ઘરમાં શિવલિંગ સ્થાપિત કરવું એ આસ્થા અને જવાબદારી બંને સાથે જોડાયેલો વિષય છે. સાચી વિધિ, યોગ્ય સ્થાન અને નિયમિત ભક્તિનું પાલન કરવાથી ઘરમાં સકારાત્મક વાતાવરણ જળવાઈ રહે છે. જો કોઈ પણ પ્રકારની મૂંઝવણ હોય તો વિદ્વાન જ્યોતિષીની સલાહ લીધા બાદ જ સ્થાપના કરવી હિતાવહ છે.
